રામાયણ · અધ્યાય 2.061

વ્યતીતાયાં તુ શર્વર્યામ્ આદિત્યસ્યોદયે તતઃ
સમેત્ય રાજકર્તારઃ સભામ્ ઈયુર્ દ્વિજાતયઃ

માર્કણ્ડેયો ઽથ મૌદ્ગલ્યો વામદેવશ્ ચ કાશ્યપઃ
કાત્યયનો ગૌતમશ્ ચ જાબાલિશ્ ચ મહાયશાઃ

એતે દ્વિજાઃ સહામાત્યૈઃ પૃથગ્ વાચમ્ ઉદીરયન્
વસિષ્ઠમ્ એવાભિમુખાઃ શ્રેષ્ઠો રાજપુરોહિતમ્

અતીતા શર્વરી દુઃખં યા નો વર્ષશતોપમા
અસ્મિન્ પઞ્ચત્વમ્ આપન્ને પુત્રશોકેન પાર્થિવે

સ્વર્ગતશ્ ચ મહારાજો રામશ્ ચારણ્યમ્ આશ્રિતઃ
લક્ષ્મણશ્ ચાપિ તેજસ્વી રામેણૈવ ગતઃ સહ

ઉભૌ ભરતશત્રુઘ્નૌ ક્કેકયેષુ પરંતપૌ
પુરે રાજગૃહે રમ્યે માતામહનિવેશને

ઇક્ષ્વાકૂણામ્ ઇહાદ્યૈવ કશ્ ચિદ્ રાજા વિધીયતામ્
અરાજકં હિ નો રાષ્ટ્રં ન વિનાશમ્ અવાપ્નુયાત્

નારાજલે જનપદે વિદ્યુન્માલી મહાસ્વનઃ
અભિવર્ષતિ પર્જન્યો મહીં દિવ્યેન વારિણા

નારાજકે જનપદે બીજમુષ્ટિઃ પ્રકીર્યતે
નારાકકે પિતુઃ પુત્રો ભાર્યા વા વર્તતે વશે

અરાજકે ધનં નાસ્તિ નાસ્તિ ભાર્યાપ્ય્ અરાજકે
ઇદમ્ અત્યાહિતં ચાન્યત્ કુતઃ સત્યમ્ અરાજકે

નારાજકે જનપદે કારયન્તિ સભાં નરાઃ
ઉદ્યાનાનિ ચ રમ્યાણિ હૃષ્ટાઃ પુણ્યગૃહાણિ ચ

નારાજકે જનપદે યજ્ઞશીલા દ્વિજાતયઃ
સત્રાણ્ય્ અન્વાસતે દાન્તા બ્રાહ્મણાઃ સંશિતવ્રતાઃ

નારાજકે જનપદે પ્રભૂતનટનર્તકાઃ
ઉત્સવાશ્ ચ સમાજાશ્ ચ વર્ધન્તે રાષ્ટ્રવર્ધનાઃ

નારજકે જનપદે સિદ્ધાર્થા વ્યવહારિણઃ
કથાભિર્ અનુરજ્યન્તે કથાશીલાઃ કથાપ્રિયૈઃ

નારાજકે જનપદે વાહનૈઃ શીઘ્રગામિભિઃ
નરા નિર્યાન્ત્ય્ અરણ્યાનિ નારીભિઃ સહ કામિનઃ

નારાકજે જનપદે ધનવન્તઃ સુરક્ષિતાઃ
શેરતે વિવૃત દ્વારાઃ કૃષિગોરક્ષજીવિનઃ

નારાજકે જનપદે વણિજો દૂરગામિનઃ
ગચ્છન્તિ ક્ષેમમ્ અધ્વાનં બહુપુણ્યસમાચિતાઃ

નારાજકે જનપદે ચરત્ય્ એકચરો વશી
ભાવયન્ન્ આત્મનાત્માનં યત્રસાયંગૃહો મુનિઃ

નારાજકે જનપદે યોગક્ષેમં પ્રવર્તતે
ન ચાપ્ય્ અરાજકે સેના શત્રૂન્ વિષહતે યુધિ

યથા હ્ય્ અનુદકા નદ્યો યથા વાપ્ય્ અતૃણં વનમ્
અગોપાલા યથા ગાવસ્ તથા રાષ્ટ્રમ્ અરાજકમ્

નારાજકે જનપદે સ્વકં ભવતિ કસ્ય ચિત્
મત્સ્યા ઇવ નરા નિત્યં ભક્ષયન્તિ પરસ્પરમ્

યેહિ સંભિન્નમર્યાદા નાસ્તિકાશ્ છિન્નસંશયાઃ
તે ઽપિ ભાવાય કલ્પન્તે રાજદણ્ડનિપીડિતાઃ

અહો તમ ઇવેદં સ્યાન્ ન પ્રજ્ઞાયેત કિં ચન
રાજા ચેન્ ન ભવેંલ્ લોકે વિભજન્ સાધ્વસાધુની

જીવત્ય્ અપિ મહારાજે તવૈવ વચનં વયમ્
નાતિક્રમામહે સર્વે વેલાં પ્રાપ્યેવ સાગરઃ

સ નઃ સમીક્ષ્ય દ્વિજવર્યવૃત્તં નૃપં વિના રાજ્યમ્ અરણ્યભૂતમ્
કુમારમ્ ઇક્ષ્વાકુસુતં વદાન્યં ત્વમ્ એવ રાજાનમ્ ઇહાભિષિઞ્ચય