રામાયણ · અધ્યાય 2.059

અથ રાત્ર્યાં વ્યતીતાયાં પ્રાતર્ એવાપરે ઽહનિ
બન્દિનઃ પર્યુપાતિષ્ઠંસ્ તત્ પાર્થિવનિવેશનમ્

તતઃ શુચિસમાચારાઃ પર્યુપસ્થાન કોવિદઃ
સ્ત્રીવર્ષવરભૂયિષ્ઠા ઉપતસ્થુર્ યથાપુરમ્

હરિચન્દનસંપૃક્તમ્ ઉદકં કાઞ્ચનૈર્ ઘટૈઃ
આનિન્યુઃ સ્નાનશિક્ષાજ્ઞા યથાકાલં યથાવિધિ

મઙ્ગલાલમ્ભનીયાનિ પ્રાશનીયાન્ ઉપસ્કરાન્
ઉપનિન્યુસ્ તથાપ્ય્ અન્યાઃ કુમારી બહુલાઃ સ્ત્રિયઃ

અથ યાઃ કોસલેન્દ્રસ્ય શયનં પ્રત્યનન્તરાઃ
તાઃ સ્ત્રિયસ્ તુ સમાગમ્ય ભર્તારં પ્રત્યબોધયન્

તા વેપથુપરીતાશ્ ચ રાજ્ઞઃ પ્રાણેષુ શઙ્કિતાઃ
પ્રતિસ્રોતસ્ તૃણાગ્રાણાં સદૃશં સંચકમ્પિરે

અથ સંવેપમનાનાં સ્ત્રીણાં દૃષ્ટ્વા ચ પાર્થિવમ્
યત્ તદ્ આશઙ્કિતં પાપં તસ્ય જજ્ઞે વિનિશ્ચયઃ

તતઃ પ્રચુક્રુશુર્ દીનાઃ સસ્વરં તા વરાઙ્ગનાઃ
કરેણવ ઇવારણ્યે સ્થાનપ્રચ્યુતયૂથપાઃ

તાસામ્ આક્રન્દ શબ્દેન સહસોદ્ગતચેતને
કૌસલ્યા ચ સુમિત્રાચ ત્યક્તનિદ્રે બભૂવતુઃ

કૌસલ્યા ચ સુમિત્રા ચ દૃષ્ટ્વા સ્પૃષ્ટ્વા ચ પાર્થિવમ્
હા નાથેતિ પરિક્રુશ્ય પેતતુર્ ધરણીતલે

સા કોસલેન્દ્રદુહિતા વેષ્ટમાના મહીતલે
ન બભ્રાજ રજોધ્વસ્તા તારેવ ગગનચ્યુતા

તત્ સમુત્ત્રસ્તસંભ્રાન્તં પર્યુત્સુકજનાકુલમ્
સર્વતસ્ તુમુલાક્રન્દં પરિતાપાર્તબાન્ધવમ્

સદ્યો નિપતિતાનન્દં દીનવિક્લવદર્શનમ્
બભૂવ નરદેવસ્ય સદ્મ દિષ્ટાન્તમ્ ઈયુષઃ

અતીતમ્ આજ્ઞાય તુ પાર્થિવર્ષભં યશસ્વિનં સંપરિવાર્ય પત્નયઃ
ભૃશં રુદન્ત્યઃ કરુણં સુદુઃખિતાઃ પ્રગૃહ્ય બાહૂ વ્યલપન્ન્ અનાથવત્