રામાયણ · અધ્યાય 2.056

એવં તુ ક્રુદ્ધયા રાજા રામમાત્રા સશોકયા
શ્રાવિતઃ પરુષં વાક્યં ચિન્તયામ્ આસ દુઃખિતઃ

તસ્ય ચિન્તયમાનસ્ય પ્રત્યભાત્ કર્મ દુષ્કૃતમ્
યદ્ અનેન કૃતં પૂર્વમ્ અજ્ઞાનાચ્ છબ્દવેધિના

અમનાસ્ તેન શોકેન રામશોકેન ચ પ્રભુઃ
દહ્યમાનસ્ તુ શોકાભ્યાં કૌસલ્યામ્ આહ ભૂપતિઃ

પ્રસાદયે ત્વાં કૌસલ્યે રચિતો ઽયં મયાઞ્જલિઃ
વત્સલા ચાનૃશંસા ચ ત્વં હિ નિત્યં પરેષ્વ્ અપિ

ભર્તા તુ ખલુ નારીણાં ગુણવાન્ નિર્ગુણો ઽપિ વા
ધર્મં વિમૃશમાનાનાં પ્રત્યક્ષં દેવિ દૈવતમ્

સા ત્વં ધર્મપરા નિત્યં દૃષ્ટલોકપરાવર
નાર્હસે વિપ્રિયં વક્તું દુઃખિતાપિ સુદુઃખિતમ્

તદ્ વાક્યં કરુણં રાજ્ઞઃ શ્રુત્વા દીનસ્ય ભાષિતમ્
કૌસલ્યા વ્યસૃજદ્ બાષ્પં પ્રણાલીવ નવોદકમ્

સ મૂદ્ર્હ્ણિ બદ્ધ્વા રુદતી રાજ્ઞઃ પદ્મમ્ ઇવાઞ્જલિમ્
સંભ્રમાદ્ અબ્રવીત્ ત્રસ્તા ત્વરમાણાક્ષરં વચઃ

પ્રસીદ શિરસા યાચે ભૂમૌ નિતતિતાસ્મિ તે
યાચિતાસ્મિ હતા દેવ હન્તવ્યાહં ન હિ ત્વયા

નૈષા હિ સા સ્ત્રી ભવતિ શ્લાઘનીયેન ધીમતા
ઉભયોર્ લોકયોર્ વીર પત્યા યા સંપ્રસાદ્યતે

જાનામિ ધર્મં ધર્મજ્ઞ ત્વાં જાને સત્યવાદિનમ્
પુત્રશોકાર્તયા તત્ તુ મયા કિમ્ અપિ ભાષિતમ્

શોકો નાશયતે ધૈર્યં શોકો નાશયતે શ્રુતમ્
શોકો નાશયતે સર્વં નાસ્તિ શોકસમો રિપુઃ

શયમ્ આપતિતઃ સોઢું પ્રહરો રિપુહસ્તતઃ
સોઢુમ્ આપતિતઃ શોકઃ સુસૂક્ષ્મો ઽપિ ન શક્યતે

વનવાસાય રામસ્ય પઞ્ચરાત્રો ઽદ્ય ગણ્યતે
યઃ શોકહતહર્ષાયાઃ પઞ્ચવર્ષોપમો મમ

તં હિ ચિન્તયમાનાયાઃ શોકો ઽયં હૃદિ વર્ધતે
અદીનામ્ ઇવ વેગેન સમુદ્રસલિલં મહત્

એવં હિ કથયન્ત્યાસ્ તુ કૌસલ્યાયાઃ શુભં વચઃ
મન્દરશ્મિર્ અભૂત્ સુર્યો રજની ચાભ્યવર્તત

અથ પ્રહ્લાદિતો વાક્યૈર્ દેવ્યા કૌસલ્યયા નૃપઃ
શોકેન ચ સમાક્રાન્તો નિદ્રાયા વશમ્ એયિવાન્