રામાયણ · અધ્યાય 2.054

તતો ભૂતોપસૃષ્ટેવ વેપમાના પુનઃ પુનઃ
ધરણ્યાં ગતસત્ત્વેવ કૌસલ્યા સૂતમ્ અબ્રવીત્

નય માં યત્ર કાકુત્સ્થઃ સીતા યત્ર ચ લક્ષ્મણઃ
તાન્ વિના ક્ષણમ્ અપ્ય્ અત્ર જીવિતું નોત્સહે હ્ય્ અહમ્

નિવર્તય રથં શીઘ્રં દણ્ડકાન્ નય મામ્ અપિ
અથ તાન્ નાનુગચ્છામિ ગમિષ્યામિ યમક્ષયમ્

બાષ્પવેગૌપહતયા સ વાચા સજ્જમાનયા
ઇદમ્ આશ્વાસયન્ દેવીં સૂતઃ પ્રાઞ્જલિર્ અબ્રવીત્

ત્યજ શોકં ચ મોહં ચ સંભ્રમં દુઃખજં તથા
વ્યવધૂય ચ સંતાપં વને વત્સ્યતિ રાઘવઃ

લક્ષ્મણશ્ ચાપિ રામસ્ય પાદૌ પરિચરન્ વને
આરાધયતિ ધર્મજ્ઞઃ પરલોકં જિતેન્દ્રિયઃ

વિજને ઽપિ વને સીતા વાસં પ્રાપ્ય ગૃહેષ્વ્ ઇવ
વિસ્રમ્ભં લભતે ઽભીતા રામે સંન્યસ્ત માનસા

નાસ્યા દૈન્યં કૃતં કિં ચિત્ સુસૂક્ષ્મમ્ અપિ લક્ષયે
ઉચિતેવ પ્રવાસાનાં વૈદેહી પ્રતિભાતિ મા

નગરોપવનં ગત્વા યથા સ્મ રમતે પુરા
તથૈવ રમતે સીતા નિર્જનેષુ વનેષ્વ્ અપિ

બાલેવ રમતે સીતા બાલચન્દ્રનિભાનના
રામા રામે હ્ય્ અદીનાત્મા વિજને ઽપિ વને સતી

તદ્ગતં હૃદયં હ્ય્ અસ્યાસ્ તદ્ અધીનં ચ જીવિતમ્
અયોધ્યાપિ ભવેત્ તસ્યા રામ હીના તથા વનમ્

પથિ પૃચ્છતિ વૈદેહી ગ્રામાંશ્ ચ નગરાણિ ચ
ગતિં દૃષ્ટ્વા નદીનાં ચ પાદપાન્ વિવિધાન્ અપિ

અધ્વના વાત વેગેન સંભ્રમેણાતપેન ચ
ન હિ ગચ્છતિ વૈદેહ્યાશ્ ચન્દ્રાંશુસદૃશી પ્રભા

સદૃશં શતપત્રસ્ય પૂર્ણચન્દ્રોપમપ્રભમ્
વદનં તદ્વદાન્યાયા વૈદેહ્યા ન વિકમ્પતે

અલક્તરસરક્તાભાવ્ અલક્તરસવર્જિતૌ
અદ્યાપિ ચરણૌ તસ્યાઃ પદ્મકોશસમપ્રભૌ

નૂપુરોદ્ઘુષ્ટહેલેવ ખેલં ગચ્છતિ ભામિની
ઇદાનીમ્ અપિ વૈદેહી તદ્રાગા ન્યસ્તભૂષણા

ગજં વા વીક્ષ્ય સિંહં વા વ્યાઘ્રં વા વનમ્ આશ્રિતા
નાહારયતિ સંત્રાસં બાહૂ રામસ્ય સંશ્રિતા

ન શોચ્યાસ્ તે ન ચાત્મા તે શોચ્યો નાપિ જનાધિપઃ
ઇદં હિ ચરિતં લોકે પ્રતિષ્ઠાસ્યતિ શાશ્વતમ્

વિધૂય શોકં પરિહૃષ્ટમાનસા મહર્ષિયાતે પથિ સુવ્યવસ્થિતાઃ
વને રતા વન્યફલાશનાઃ પિતુઃ શુભાં પ્રતિજ્ઞાં પરિપાલયન્તિ તે

તથાપિ સૂતેન સુયુક્તવાદિના નિવાર્યમાણા સુતશોકકર્શિતા
ન ચૈવ દેવી વિરરામ કૂજિતાત્ પ્રિયેતિ પુત્રેતિ ચ રાઘવેતિ ચ