રામાયણ · અધ્યાય 2.053

મમ ત્વ્ અશ્વા નિવૃત્તસ્ય ન પ્રાવર્તન્ત વર્ત્મનિ
ઉષ્ણમ્ અશ્રુ વિમુઞ્ચન્તો રામે સંપ્રસ્થિતે વનમ્

ઉભાભ્યાં રાજપુત્રાભ્યામ્ અથ કૃત્વાહમ્ અજ્ઞલિમ્
પ્રસ્થિતો રથમ્ આસ્થાય તદ્ દુઃખમ્ અપિ ધારયન્

ગુહેવ સાર્ધં તત્રૈવ સ્થિતો ઽસ્મિ દિવસાન્ બહૂન્
આશયા યદિ માં રામઃ પુનઃ શબ્દાપયેદ્ ઇતિ

વિષયે તે મહારાજ રામવ્યસનકર્શિતાઃ
અપિ વૃક્ષાઃ પરિમ્લાનઃ સપુષ્પાઙ્કુરકોરકાઃ

ન ચ સર્પન્તિ સત્ત્વાનિ વ્યાલા ન પ્રસરન્તિ ચ
રામશોકાભિભૂતં તન્ નિષ્કૂજમ્ અભવદ્ વનમ્

લીનપુષ્કરપત્રાશ્ ચ નરેન્દ્ર કલુષોદકાઃ
સંતપ્તપદ્માઃ પદ્મિન્યો લીનમીનવિહંગમાઃ

જલજાનિ ચ પુષ્પાણિ માલ્યાનિ સ્થલજાનિ ચ
નાદ્ય ભાન્ત્ય્ અલ્પગન્ધીનિ ફલાનિ ચ યથા પુરમ્

પ્રવિશન્તમ્ અયોધ્યાં માં ન કશ્ ચિદ્ અભિનન્દતિ
નરા રામમ્ અપશ્યન્તો નિઃશ્વસન્તિ મુહુર્ મુહુઃ

હર્મ્યૈર્ વિમાનૈઃ પ્રાસાદૈર્ અવેક્ષ્ય રથમ્ આગતમ્
હાહાકારકૃતા નાર્યો રામાદર્શનકર્શિતાઃ

આયતૈર્ વિમલૈર્ નેત્રૈર્ અશ્રુવેગપરિપ્લુતૈઃ
અન્યોન્યમ્ અભિવીક્ષન્તે વ્યક્તમ્ આર્તતરાઃ સ્ત્રિયઃ

નામિત્રાણાં ન મિત્રાણામ્ ઉદાસીનજનસ્ય ચ
અહમ્ આર્તતયા કં ચિદ્ વિશેષં નોપલક્ષયે

અપ્રહૃષ્ટમનુષ્યા ચ દીનનાગતુરંગમા
આર્તસ્વરપરિમ્લાના વિનિઃશ્વસિતનિઃસ્વના

નિરાનન્દા મહારાજ રામપ્રવ્રાજનાતુલા
કૌસલ્યા પુત્ર હીનેવ અયોધ્યા પ્રતિભાતિ મા

સૂતસ્ય વચનં શ્રુત્વા વાચા પરમદીનયા
બાષ્પોપહતયા રાજા તં સૂતમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્

કૈકેય્યા વિનિયુક્તેન પાપાભિજનભાવયા
મયા ન મન્ત્રકુશલૈર્ વૃદ્ધૈઃ સહ સમર્થિતમ્

ન સુહૃદ્ભિર્ ન ચામાત્યૈર્ મન્ત્રયિત્વા ન નૈગમૈઃ
મયાયમ્ અર્થઃ સંમોહાત્ સ્ત્રીહેતોઃ સહસા કૃતઃ

ભવિતવ્યતયા નૂનમ્ ઇદં વા વ્યસનં મહત્
કુલસ્યાસ્ય વિનાશાય પ્રાપ્તં સૂત યદૃચ્છયા

સૂત યદ્ય્ અસ્તિ તે કિં ચિન્ મયાપિ સુકૃતં કૃતમ્
ત્વં પ્રાપયાશુ માં રામં પ્રાણાઃ સંત્વરયન્તિ મામ્

યદ્ યદ્ યાપિ મમૈવાજ્ઞા નિવર્તયતુ રાઘવમ્
ન શક્ષ્યામિ વિના રામ મુહૂર્તમ્ અપિ જીવિતુમ્

અથ વાપિ મહાબાહુર્ ગતો દૂરં ભવિષ્યતિ
મામ્ એવ રથમ્ આરોપ્ય શીઘ્રં રામાય દર્શય

વૃત્તદંષ્ટ્રો મહેષ્વાસઃ ક્વાસૌ લક્ષ્મણપૂર્વજઃ
યદિ જીવામિ સાધ્વ્ એનં પશ્યેયં સહ સીતયા

લોહિતાક્ષં મહાબાહુમ્ આમુક્તમણિકુણ્ડલમ્
રામં યદિ ન પશ્યામિ ગમિષ્યામિ યમક્ષયમ્

અતો નુ કિં દુઃખતરં યો ઽહમ્ ઇક્ષ્વાકુનન્દનમ્
ઇમામ્ અવસ્થામ્ આપન્નો નેહ પશ્યામિ રાઘવમ્

હા રામ રામાનુજ હા હા વૈદેહિ તપસ્વિની
ન માં જાનીત દુઃખેન મ્રિયમાણમ્ અનાથવત્
દુસ્તરો જીવતા દેવિ મયાયં શોકસાગરઃ

અશોભનં યો ઽહમ્ ઇહાદ્ય રાઘવં દિદૃક્ષમાણો ન લભે સલક્ષ્મણમ્
ઇતીવ રાજા વિલપન્ મહાયશાઃ પપાત તૂર્ણં શયને સ મૂર્છિતઃ

ઇતિ વિલપતિ પાર્થિવે પ્રનષ્ટે કરુણતરં દ્વિગુણં ચ રામહેતોઃ
વચનમ્ અનુનિશમ્ય તસ્ય દેવી ભયમ્ અગમત્ પુનર્ એવ રામમાતા