રામાયણ · અધ્યાય 2.043

રામો ઽપિ રાત્રિશેષેણ તેનૈવ મહદ્ અન્તરમ્
જગામ પુરુષવ્યાઘ્રઃ પિતુર્ આજ્ઞામ્ અનુસ્મરન્

તથૈવ ગચ્છતસ્ તસ્ય વ્યપાયાદ્ રજની શિવા
ઉપાસ્ય સ શિવાં સંધ્યાં વિષયાન્તં વ્યગાહત

ગ્રામાન્ વિકૃષ્ટસીમાંસ્ તાન્ પુષ્પિતાનિ વનાનિ ચ
પશ્યન્ન્ અતિયયૌ શીઘ્રં શરૈર્ ઇવ હયોત્તમૈઃ

શૃણ્વન્ વાચો મનુષ્યાણાં ગ્રામસંવાસવાસિનામ્
રાજાનં ધિગ્ દશરથં કામસ્ય વશમ્ આગતમ્

હા નૃશંસાદ્ય કૈકેયી પાપા પાપાનુબન્ધિની
તીક્ષ્ણા સંભિન્નમર્યાદા તીક્ષ્ણે કર્મણિ વર્તતે

યા પુત્રમ્ ઈદૃશં રાજ્ઞઃ પ્રવાસયતિ ધાર્મિકમ્
વન વાસે મહાપ્રાજ્ઞં સાનુક્રોશમ્ અતન્દ્રિતમ્

એતા વાચો મનુષ્યાણાં ગ્રામસંવાસવાસિનામ્
શૃણ્વન્ન્ અતિયયૌ વીરઃ કોસલાન્ કોસલેશ્વરઃ

તતો વેદશ્રુતિં નામ શિવવારિવહાં નદીમ્
ઉત્તીર્યાભિમુખઃ પ્રાયાદ્ અગસ્ત્યાધ્યુષિતાં દિશમ્

ગત્વા તુ સુચિરં કાલં તતઃ શીતજલાં નદીમ્
ગોમતીં ગોયુતાનૂપામ્ અતરત્ સાગરંગમામ્

ગોમતીં ચાપ્ય્ અતિક્રમ્ય રાઘવઃ શીઘ્રગૈર્ હયૈઃ
મયૂરહંસાભિરુતાં તતાર સ્યન્દિકાં નદીમ્

સ મહીં મનુના રાજ્ઞા દત્તામ્ ઇક્ષ્વાકવે પુરા
સ્ફીતાં રાષ્ટ્રાવૃતાં રામો વૈદેહીમ્ અન્વદર્શયત્

સૂત ઇત્ય્ એવ ચાભાષ્ય સારથિં તમ્ અભીક્ષ્ણશઃ
હંસમત્તસ્વરઃ શ્રીમાન્ ઉવાચ પુરુષર્ષભઃ

કદાહં પુનર્ આગમ્ય સરય્વાઃ પુષ્પિતે વને
મૃગયાં પર્યાટષ્યામિ માત્રા પિત્રા ચ સંગતઃ

નાત્યર્થમ્ અભિકાઙ્ક્ષામિ મૃગયાં સરયૂવને
રતિર્ હ્ય્ એષાતુલા લોકે રાજર્ષિગણસંમતા

સ તમ્ અધ્વાનમ્ ઐક્ષ્વાકઃ સૂતં મધુરયા ગિરા
તં તમ્ અર્થમ્ અભિપ્રેત્ય યયૌવાક્યમ્ ઉદીરયન્