રામાયણ · અધ્યાય 2.032

તતઃ સુમન્ત્રમ્ ઐક્ષ્વાકઃ પીડિતો ઽત્ર પ્રતિજ્ઞયા
સબાષ્પમ્ અતિનિઃશ્વસ્ય જગાદેદં પુનઃ પુનઃ

સૂત રત્નસુસંપૂર્ણા ચતુર્વિધબલા ચમૂઃ
રાગવસ્યાનુયાત્રાર્થં ક્ષિપ્રં પ્રતિવિધીયતામ્

રૂપાજીવા ચ શાલિન્યો વણિજશ્ ચ મહાધનાઃ
શોભયન્તુ કુમારસ્ય વાહિનીં સુપ્રસારિતાઃ

યે ચૈનમ્ ઉપજીવન્તિ રમતે યૈશ્ ચ વીર્યતઃ
તેષાં બહુવિધં દત્ત્વા તાન્ અપ્ય્ અત્ર નિયોજય

નિઘ્નન્ મૃગાન્ કુઞ્જરાંશ્ ચ પિબંશ્ ચારણ્યકં મધુ
નદીશ્ ચ વિવિધાઃ પશ્યન્ ન રાજ્યં સંસ્મરિષ્યતિ

ધાન્યકોશશ્ ચ યઃ કશ્ ચિદ્ ધનકોશશ્ ચ મામકઃ
તૌ રામમ્ અનુગચ્છેતાં વસન્તં નિર્જને વને

યજન્ પુણ્યેષુ દેશેષુ વિસૃજંશ્ ચાપ્તદક્ષિણાઃ
ઋષિભિશ્ ચ સમાગમ્ય પ્રવત્સ્યતિ સુખં વને

ભરતશ્ ચ મહાબાહુર્ અયોધ્યાં પાલયિષ્યતિ
સર્વકામૈઃ પુનઃ શ્રીમાન્ રામઃ સંસાધ્યતામ્ ઇતિ

એવં બ્રુવતિ કાકુત્સ્થે કૈકેય્યા ભયમ્ આગતમ્
મુખં ચાપ્ય્ અગમાચ્ છોષં સ્વરશ્ ચાપિ ન્યરુધ્યત

સા વિષણ્ણા ચ સંત્રસ્તા કૈકેયી વાક્યમ્ અબ્રવીત્
રાજ્યં ગતજનં સાધો પીતમણ્ડાં સુરામ્ ઇવ
નિરાસ્વાદ્યતમં શૂન્યં ભરતો નાભિપત્સ્યતે

કૈકેય્યાં મુક્તલજ્જાયાં વદન્ત્યામ્ અતિદારુણમ્
રાજા દશરથો વાક્યમ્ ઉવાચાયતલોચનામ્
વહન્તં કિં તુદસિ માં નિયુજ્ય ધુરિ માહિતે

કૈકેયી દ્વિગુણં ક્રુદ્ધા રાજાનમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્
તવૈવ વંશે સગરો જ્યેષ્ઠં પુત્રમ્ ઉપારુધત્
અસમઞ્જ ઇતિ ખ્યાતં તથાયં ગન્તુમ્ અર્હતિ

એવમ્ ઉક્તો ધિગ્ ઇત્ય્ એવ રાજા દશરથો ઽબ્રવીત્
વ્રીડિતશ્ ચ જનઃ સર્વઃ સા ચ તન્ નાવબુધ્યત

તત્ર વૃદ્ધો મહામાત્રઃ સિદ્ધાર્થો નામ નામતઃ
શુચિર્ બહુમતો રાજ્ઞઃ કૈકેયીમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્

અસમઞ્જો ગૃહીત્વા તુ ક્રીડિતઃ પથિ દારકાન્
સરય્વાઃ પ્રક્ષિપન્ન્ અપ્સુ રમતે તેન દુર્મતિઃ

તં દૃષ્ટ્વા નાગરઃ સર્વે ક્રુદ્ધા રાજાનમ્ અબ્રુવન્
અસમઞ્જં વૃષીણ્વૈકમ્ અસ્માન્ વા રાષ્ટ્રવર્ધન

તાન્ ઉવાચ તતો રાજા કિંનિમિત્તમ્ ઇદં ભયમ્
તાશ્ ચાપિ રાજ્ઞા સંપૃષ્ટા વાક્યં પ્રકૃતયો ઽબ્રુવન્

ક્રીડિતસ્ ત્વ્ એષ નઃ પુત્રાન્ બાલાન્ ઉદ્ભ્રાન્તચેતનઃ
સરય્વાં પ્રક્ષિપન્ મૌર્ખ્યાદ્ અતુલાં પ્રીતિમ્ અશ્નુતે

સ તાસાં વચનં શ્રુત્વા પ્રકૃતીનાં નરાધિપ
તં તત્યાજાહિતં પુત્રં તાસાં પ્રિયચિકીર્ષયા

ઇત્ય્ એવમ્ અત્યજદ્ રાજા સગરો વૈ સુધાર્મિકઃ
રામઃ કિમ્ અકરોત્ પાપં યેનૈવમ્ ઉપરુધ્યતે

શ્રુત્વા તુ સિદ્ધાર્થવચો રાજા શ્રાન્તતરસ્વનઃ
શોકોપહતયા વાચા કૈકેયીમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્

અનુવ્રજિષ્યામ્ય્ અહમ્ અદ્ય રામં રાજ્યં પરિત્યજ્ય સુખં ધનં ચ
સહૈવ રાજ્ઞા ભરતેન ચ ત્વં યથા સુખં ભુઙ્ક્ષ્વ ચિરાય રાજ્યમ્