રામાયણ · અધ્યાય 2.030

દત્ત્વા તુ સહ વૈદેહ્યા બ્રાહ્મણેભ્યો ધનં બહુ
જગ્મતુઃ પિતરં દ્રષ્ટું સીતયા સહ રાઘવૌ

તતો ગૃહીતે દુષ્પ્રેક્ષ્યે અશોભેતાં તદાયુધે
માલાદામભિર્ આસક્તે સીતયા સમલંકૃતે

તતઃ પ્રાસાદહર્મ્યાણિ વિમાનશિખરાણિ ચ
અધિરુહ્ય જનઃ શ્રીમાન્ ઉદાસીનો વ્યલોકયત્

ન હિ રથ્યાઃ સ્મ શક્યન્તે ગન્તું બહુજનાકુલાઃ
આરુહ્ય તસ્માત્ પ્રાસાદાન્ દીનાઃ પશ્યન્તિ રાઘવમ્

પદાતિં વર્જિતચ્છત્રં રામં દૃષ્ટ્વા તદા જનાઃ
ઊચુર્ બહુવિધા વાચઃ શોકોપહતચેતસઃ

યં યાન્તમ્ અનુયાતિ સ્મ ચતુરઙ્ગબલં મહત્
તમ્ એકં સીતયા સાર્ધમ્ અનુયાતિ સ્મ લક્ષ્મણઃ

ઐશ્વર્યસ્ય રસજ્ઞઃ સન્ કામિનાં ચૈવ કામદઃ
નેચ્છત્ય્ એવાનૃતં કર્તું પિતરં ધર્મગૌરવાત્

યા ન શક્યા પુરા દ્રષ્ટું ભૂતૈર્ આકાશગૈર્ અપિ
તામ્ અદ્ય સીતાં પશ્યન્તિ રાજમાર્ગગતા જનાઃ

અઙ્ગરાગોચિતાં સીતાં રક્તચન્દન સેવિનીમ્
વર્ષમ્ ઉષ્ણં ચ શીતં ચ નેષ્યત્ય્ આશુ વિવર્ણતામ્

અદ્ય નૂનં દશરથઃ સત્ત્વમ્ આવિશ્ય ભાષતે
ન હિ રાજા પ્રિયં પુત્રં વિવાસયિતુમ્ અર્હતિ

નિર્ગુણસ્યાપિ પુત્રસ્યા કાથં સ્યાદ્ વિપ્રવાસનમ્
કિં પુનર્ યસ્ય લોકો ઽયં જિતો વૃત્તેન કેવલમ્

આનૃશંસ્યમ્ અનુક્રોશઃ શ્રુતં શીલં દમઃ શમઃ
રાઘવં શોભયન્ત્ય્ એતે ષડ્ગુણાઃ પુરુષોત્તમમ્

તસ્માત્ તસ્યોપઘાતેન પ્રજાઃ પરમપીડિતાઃ
ઔદકાનીવ સત્ત્વાનિ ગ્રીષ્મે સલિલસંક્ષયાત્

પીડયા પીડિતં સર્વં જગદ્ અસ્ય જગત્પતેઃ
મૂલસ્યેવોપઘાતેન વૃક્ષઃ પુષ્પફલોપગઃ

તે લક્ષ્મણ ઇવ ક્ષિપ્રં સપત્ન્યઃ સહબાન્ધવાઃ
ગચ્છન્તમ્ અનુગચ્છામો યેન ગચ્છતિ રાઘવઃ

ઉદ્યાનાનિ પરિત્યજ્ય ક્ષેત્રાણિ ચ ગૃહાણિ ચ
એકદુઃખસુખા રામમ્ અનુગચ્છામ ધાર્મિકમ્

સમુદ્ધૃતનિધાનાનિ પરિધ્વસ્તાજિરાણિ ચ
ઉપાત્તધનધાન્યાનિ હૃતસારાણિ સર્વશઃ

રજસાભ્યવકીર્ણાનિ પરિત્યક્તાનિ દૈવતૈઃ
અસ્મત્ત્યક્તાનિ વેશ્માનિ કૈકેયી પ્રતિપદ્યતામ્

વનં નગરમ્ એવાસ્તુ યેન ગચ્છતિ રાઘવઃ
અસ્માભિશ્ ચ પરિત્યક્તં પુરં સંપદ્યતાં વનમ્

બિલાનિ દંષ્ટ્રિણઃ સર્વે સાનૂનિ મૃગપક્ષિણઃ
અસ્મત્ત્યક્તં પ્રપદ્યન્તાં સેવ્યમાનં ત્યજન્તુ ચ

ઇત્ય્ એવં વિવિધા વાચો નાનાજનસમીરિતાઃ
શુશ્રાવ રામઃ શ્રુત્વા ચ ન વિચક્રે ઽસ્ય માનસં

પ્રતીક્ષમાણો ઽભિજનં તદાર્તમ્ અનાર્તરૂપઃ પ્રહસન્ન્ ઇવાથ
જગામ રામઃ પિતરં દિદૃક્ષુઃ પિતુર્ નિદેશં વિધિવચ્ ચિકીર્ષુઃ

તત્ પૂર્વમ્ ઐક્ષ્વાકસુતો મહાત્મા રામો ગમિષ્યન્ વનમ્ આર્તરૂપમ્
વ્યતિષ્ઠત પ્રેક્ષ્ય તદા સુમન્ત્રં પિતુર્ મહાત્મા પ્રતિહારણાર્થમ્

પિતુર્ નિદેશેન તુ ધર્મવત્સલો વનપ્રવેશે કૃતબુદ્ધિનિશ્ચયઃ
સ રાઘવઃ પ્રેક્ષ્ય સુમન્ત્રમ્ અબ્રવીન્ નિવેદયસ્વાગમનં નૃપાય મે