રામાયણ · અધ્યાય 2.006

ગતે પુરોહિતે રામઃ સ્નાતો નિયતમાનસઃ
સહ પત્ન્યા વિશાલાક્ષ્યા નારાયણમ્ ઉપાગમત્

પ્રગૃહ્ય શિરસા પાત્રીં હવિષો વિધિવત્ તદા
મહતે દૈવતાયાજ્યં જુહાવ જ્વલિતે ઽનલે

શેષં ચ હવિષસ્ તસ્ય પ્રાશ્યાશાસ્યાત્મનઃ પ્રિયમ્
ધ્યાયન્ નારાયણં દેવં સ્વાસ્તીર્ણે કુશસંસ્તરે

વાગ્યતઃ સહ વૈદેહ્યા ભૂત્વા નિયતમાનસઃ
શ્રીમત્ય્ આયતને વિષ્ણોઃ શિશ્યે નરવરાત્મજઃ

એકયામાવશિષ્ટાયાં રાત્ર્યાં પ્રતિવિબુધ્ય સઃ
અલંકારવિધિં કૃત્સ્નં કારયામ્ આસ વેશ્મનઃ

તત્ર શૃણ્વન્ સુખા વાચઃ સૂતમાગધબન્દિનામ્
પૂર્વાં સંધ્યામ્ ઉપાસીનો જજાપ યતમાનસઃ

તુષ્ટાવ પ્રણતશ્ ચૈવ શિરસા મધુસૂદનમ્
વિમલક્ષૌમસંવીતો વાચયામ્ આસ ચ દ્વિજાન્

તેષાં પુણ્યાહઘોષો ઽથ ગમ્ભીરમધુરસ્ તદા
અયોધ્યાં પૂરયામ્ આસ તૂર્યઘોષાનુનાદિતઃ

કૃતોપવાસં તુ તદા વૈદેહ્યા સહ રાઘવમ્
અયોધ્યા નિલયઃ શ્રુત્વા સર્વઃ પ્રમુદિતો જનઃ

તતઃ પૌરજનઃ સર્વઃ શ્રુત્વા રામાભિષેચનમ્
પ્રભાતાં રજનીં દૃષ્ટ્વા ચક્રે શોભાં પરાં પુનઃ

સિતાભ્રશિખરાભેષુ દેવતાયતનેષુ ચ
ચતુષ્પથેષુ રથ્યાસુ ચૈત્યેષ્વ્ અટ્ટાલકેષુ ચ

નાનાપણ્યસમૃદ્ધેષુ વણિજામ્ આપણેષુ ચ
કુટુમ્બિનાં સમૃદ્ધેષુ શ્રીમત્સુ ભવનેષુ ચ

સભાસુ ચૈવ સર્વાસુ વૃક્ષેષ્વ્ આલક્ષિતેષુ ચ
ધ્વજાઃ સમુચ્છ્રિતાશ્ ચિત્રાઃ પતાકાશ્ ચાભવંસ્ તદા

નટનર્તકસંઘાનાં ગાયકાનાં ચ ગાયતામ્
મનઃકર્ણસુખા વાચઃ શુશ્રુવુશ્ ચ તતસ્ તતઃ

રામાભિષેકયુક્તાશ્ ચ કથાશ્ ચક્રુર્ મિથો જનાઃ
રામાભિષેકે સંપ્રાપ્તે ચત્વરેષુ ગૃહેષુ ચ

બાલા અપિ ક્રીડમાના ગૃહદ્વારેષુ સંઘશઃ
રામાભિષેકસંયુક્તાશ્ ચક્રુર્ એવ મિથઃ કથાઃ

કૃતપુષ્પોપહારશ્ ચ ધૂપગન્ધાધિવાસિતઃ
રાજમાર્ગઃ કૃતઃ શ્રીમાન્ પૌરૈ રામાભિષેચને

પ્રકાશીકરણાર્થં ચ નિશાગમનશઙ્કયા
દીપવૃક્ષાંસ્ તથા ચક્રુર્ અનુ રથ્યાસુ સર્વશઃ

અલંકારં પુરસ્યૈવં કૃત્વા તત્ પુરવાસિનઃ
આકાઙ્ક્ષમાણા રામસ્ય યૌવરાજ્યાભિષેચનમ્

સમેત્ય સંઘશઃ સર્વે ચત્વરેષુ સભાસુ ચ
કથયન્તો મિથસ્ તત્ર પ્રશશંસુર્ જનાધિપમ્

અહો મહાત્મા રાજાયમ્ ઇક્ષ્વાકુકુલનન્દનઃ
જ્ઞાત્વા યો વૃદ્ધમ્ આત્માનં રામં રાજ્યે ઽભિષેક્ષ્યતિ

સર્વે હ્ય્ અનુગૃહીતાઃ સ્મ યન્ નો રામો મહીપતિઃ
ચિરાય ભવિતા ગોપ્તા દૃષ્ટલોકપરાવરઃ

અનુદ્ધતમના વિદ્વાન્ ધર્માત્મા ભ્રાતૃવત્સલઃ
યથા ચ ભ્રાતૃષુ સ્નિગ્ધસ્ તથાસ્માસ્વ્ અપિ રાઘવઃ

ચિરં જીવતુ ધર્માત્મા રાજા દશરથો ઽનઘઃ
યત્પ્રસાદેનાભિષિક્તં રામં દ્રક્ષ્યામહે વયમ્

એવંવિધં કથયતાં પૌરાણાં શુશ્રુવુસ્ તદા
દિગ્ભ્યો ઽપિ શ્રુતવૃત્તાન્તાઃ પ્રાપ્તા જાનપદા જનાઃ

તે તુ દિગ્ભ્યઃ પુરીં પ્રાપ્તા દ્રષ્ટું રામાભિષેચનમ્
રામસ્ય પૂરયામ્ આસુઃ પુરીં જાનપદા જનાઃ

જનૌઘૈસ્ તૈર્ વિસર્પદ્ભિઃ શુશ્રુવે તત્ર નિઃસ્વનઃ
પર્વસૂદીર્ણવેગસ્ય સાગરસ્યેવ નિઃસ્વનઃ

તતસ્ તદ્ ઇન્દ્રક્ષયસંનિભં પુરં દિદૃક્ષુભિર્ જાનપદૈર્ ઉપાગતૈઃ
સમન્તતઃ સસ્વનમ્ આકુલં બભૌ સમુદ્રયાદોભિર્ ઇવાર્ણવોદકમ્