રામાયણ · અધ્યાય 2.003

તેષામ્ અજ્ઞલિપદ્માનિ પ્રગૃહીતાનિ સર્વશઃ
પ્રતિગૃહ્યાબ્રવીદ્ રાજા તેભ્યઃ પ્રિયહિતં વચઃ

અહો ઽસ્મિ પરમપ્રીતઃ પ્રભાવશ્ ચાતુલો મમ
યન્ મે જ્યેષ્ઠં પ્રિયં પુત્રં યૌવરાજ્યસ્થમ્ ઇચ્છથ

ઇતિ પ્રત્યર્ચ્ય તાન્ રાજા બ્રાહ્મણાન્ ઇદમ્ અબ્રવીત્
વસિષ્ઠં વામદેવં ચ તેષામ્ એવોપશૃણ્વતામ્

ચૈત્રઃ શ્રીમાન્ અયં માસઃ પુણ્યઃ પુષ્પિતકાનનઃ
યૌવરાજ્યાય રામસ્ય સર્વમ્ એવોપકલ્પ્યતામ્

કૃતમ્ ઇત્ય્ એવ ચાબ્રૂતામ્ અભિગમ્ય જગત્પતિમ્
યથોક્તવચનં પ્રીતૌ હર્ષયુક્તૌ દ્વિજર્ષભૌ

તતઃ સુમન્ત્રં દ્યુતિમાન્ રાજા વચનમ્ અબ્રવીત્
રામઃ કૃતાત્મા ભવતા શીઘ્રમ્ આનીયતામ્ ઇતિ

સ તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય સુમન્ત્રો રાજશાસનાત્
રામં તત્રાનયાં ચક્રે રથેન રથિનાં વરમ્

અથ તત્ર સમાસીનાસ્ તદા દશરથં નૃપમ્
પ્રાચ્યોદીચ્યાઃ પ્રતીચ્યાશ્ ચ દાક્ષિણાત્યાશ્ ચ ભૂમિપાઃ

મ્લેચ્છાશ્ ચાર્યાશ્ ચ યે ચાન્યે વનશૈલાન્તવાસિનઃ
ઉપાસાં ચક્રિરે સર્વે તં દેવા ઇવ વાસવમ્

તેષાં મધ્યે સ રાજર્ષિર્ મરુતામ્ ઇવ વાસવઃ
પ્રાસાદસ્થો રથગતં દદર્શાયાન્તમ્ આત્મજમ્

ગન્ધર્વરાજપ્રતિમં લોકે વિખ્યાતપૌરુષમ્
દીર્ઘબાહું મહાસત્ત્વં મત્તમાતઙ્ગગામિનમ્

ચન્દ્રકાન્તાનનં રામમ્ અતીવ પ્રિયદર્શનમ્
રૂપૌદાર્યગુણૈઃ પુંસાં દૃષ્ટિચિત્તાપહારિણમ્

ઘર્માભિતપ્તાઃ પર્જન્યં હ્લાદયન્તમ્ ઇવ પ્રજાઃ
ન તતર્પ સમાયાન્તં પશ્યમાનો નરાધિપઃ

અવતાર્ય સુમન્ત્રસ્ તં રાઘવં સ્યન્દનોત્તમાત્
પિતુઃ સમીપં ગચ્છન્તં પ્રાઞ્જલિઃ પૃષ્ઠતો ઽન્વગાત્

સ તં કૈલાસશૃઙ્ગાભં પ્રાસાદં નરપુંગવઃ
આરુરોહ નૃપં દ્રષ્ટું સહ સૂતેન રાઘવઃ

સ પ્રાઞ્જલિર્ અભિપ્રેત્ય પ્રણતઃ પિતુર્ અન્તિકે
નામ સ્વં શ્રાવયન્ રામો વવન્દે ચરણૌ પિતુઃ

તં દૃષ્ટ્વા પ્રણતં પાર્શ્વે કૃતાઞ્જલિપુટં નૃપઃ
ગૃહ્યાઞ્જલૌ સમાકૃષ્ય સસ્વજે પ્રિયમ્ આત્મજમ્

તસ્મૈ ચાભ્યુદ્યતં શ્રીમાન્ મણિકાઞ્ચનભૂષિતમ્
દિદેશ રાજા રુચિરં રામાય પરમાસનમ્

તદ્ આસનવરં પ્રાપ્ય વ્યદીપયત રાઘવઃ
સ્વયેવ પ્રભયા મેરુમ્ ઉદયે વિમલો રવિઃ

તેન વિભ્રાજિતા તત્ર સા સભાભિવ્યરોચત
વિમલગ્રહનક્ષત્રા શારદી દ્યૌર્ ઇવેન્દુના

તં પશ્યમાનો નૃપતિસ્ તુતોષ પ્રિયમ્ આત્મજમ્
અલંકૃતમ્ ઇવાત્માનમ્ આદર્શતલસંસ્થિતમ્

સ તં સસ્મિતમ્ આભાષ્ય પુત્રં પુત્રવતાં વરઃ
ઉવાચેદં વચો રાજા દેવેન્દ્રમ્ ઇવ કશ્યપઃ

જ્યેષ્ઠાયામ્ અસિ મે પત્ન્યાં સદૃશ્યાં સદૃશઃ સુતઃ
ઉત્પન્નસ્ ત્વં ગુણશ્રેષ્ઠો મમ રામાત્મજઃ પ્રિયઃ

ત્વયા યતઃ પ્રજાશ્ ચેમાઃ સ્વગુણૈર્ અનુરઞ્જિતાઃ
તસ્માત્ ત્વં પુષ્યયોગેન યૌવરાજ્યમ્ અવાપ્નુહિ

કામતસ્ ત્વં પ્રકૃત્યૈવ વિનીતો ગુણવાન્ અસિ
ગુણવત્ય્ અપિ તુ સ્નેહાત્ પુત્ર વક્ષ્યામિ તે હિતમ્

ભૂયો વિનયમ્ આસ્થાય ભવ નિત્યં જિતેન્દ્રિયઃ
કામક્રોધસમુત્થાનિ ત્યજેથા વ્યસનાનિ ચ

પરોક્ષયા વર્તમાનો વૃત્ત્યા પ્રત્યક્ષયા તથા
અમાત્યપ્રભૃતીઃ સર્વાઃ પ્રકૃતીશ્ ચાનુરઞ્જય

તુષ્ટાનુરક્તપ્રકૃતિર્ યઃ પાલયતિ મેદિનીમ્
તસ્ય નન્દન્તિ મિત્રાણિ લબ્ધ્વામૃતમ્ ઇવામરાઃ
તસ્માત્ પુત્ર ત્વમ્ આત્માનં નિયમ્યૈવ સમાચર

તચ્ છ્રુત્વા સુહૃદસ્ તસ્ય રામસ્ય પ્રિયકારિણઃ
ત્વરિતાઃ શીઘ્રમ્ અભ્યેત્ય કૌસલ્યાયૈ ન્યવેદયન્

સા હિરણ્યં ચ ગાશ્ ચૈવ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ
વ્યાદિદેશ પ્રિયાખ્યેભ્યઃ કૌસલ્યા પ્રમદોત્તમા

અથાભિવાદ્ય રાજાનં રથમ્ આરુહ્ય રાઘવઃ
યયૌ સ્વં દ્યુતિમદ્ વેશ્મ જનૌઘૈઃ પ્રતિપૂજિતઃ

તે ચાપિ પૌરા નૃપતેર્ વચસ્ તચ્ છ્રુત્વા તદા લાભમ્ ઇવેષ્ટમ્ આપ્ય
નરેન્દ્રમ્ આમન્ત્ય ગૃહાણિ ગત્વા દેવાન્ સમાનર્ચુર્ અતીવ હૃષ્ટાઃ