રામાયણ · અધ્યાય 1.074

રામ દાશરથે વીર વીર્યં તે શ્રૂયતે ઽધુતમ્
ધનુષો ભેદનં ચૈવ નિખિલેન મયા શ્રુતમ્

તદ્ અદ્ભુતમ્ અચિન્ત્યં ચ ભેદનં ધનુષસ્ ત્વયા
તચ્ છ્રુત્વાહમ્ અનુપ્રાપ્તો ધનુર્ ગૃહ્યાપરં શુભમ્

તદ્ ઇદં ઘોરસંકાશં જામદગ્ન્યં મહદ્ ધનુઃ
પૂરયસ્વ શરેણૈવ સ્વબલં દર્શયસ્વ ચ

તદ્ અહં તે બલં દૃષ્ટ્વા ધનુષો ઽસ્ય પ્રપૂરણે
દ્વન્દ્વયુદ્ધં પ્રદાસ્યામિ વીર્યશ્લાઘ્યમ્ ઇદં તવ

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા રાજા દશરથસ્ તદા
વિષણ્ણવદનો દીનઃ પ્રાઞ્જલિર્ વાક્યમ્ અબ્રવીત્

ક્ષત્રરોષાત્ પ્રશાન્તસ્ ત્વં બ્રાહ્મણસ્ય મહાયશાઃ
બાલાનાં મમ પુત્રાણામ્ અભયં દાતુમ્ અર્હસિ

ભાર્ગવાણાં કુલે જાતઃ સ્વાધ્યાયવ્રતશાલિનામ્
સહસ્રાક્ષે પ્રતિજ્ઞાય શસ્ત્રં નિક્ષિપ્તવાન્ અસિ

સ ત્વં ધર્મપરો ભૂત્વા કાશ્યપાય વસુંધરામ્
દત્ત્વા વનમ્ ઉપાગમ્ય મહેન્દ્રકૃતકેતનઃ

મમ સર્વવિનાશાય સંપ્રાપ્તસ્ ત્વં મહામુને
ન ચૈકસ્મિન્ હતે રામે સર્વે જીવામહે વયમ્

બ્રુવત્ય્ એવં દશરથે જામદગ્ન્યઃ પ્રતાપવાન્
અનાદૃત્યૈવ તદ્ વાક્યં રામમ્ એવાભ્યભાષત

ઇમે દ્વે ધનુષી શ્રેષ્ઠે દિવ્યે લોકાભિવિશ્રુતે
દૃઢે બલવતી મુખ્યે સુકૃતે વિશ્વકર્મણા

અતિસૃષ્ટં સુરૈર્ એકં ત્ર્યમ્બકાય યુયુત્સવે
ત્રિપુરઘ્નં નરશ્રેષ્ઠ ભગ્નં કાકુત્સ્થ યત્ ત્વયા

ઇદં દ્વિતીયં દુર્ધર્ષં વિષ્ણોર્ દત્તં સુરોત્તમૈઃ
સમાનસારં કાકુત્સ્થ રૌદ્રેણ ધનુષા ત્વ્ ઇદમ્

તદા તુ દેવતાઃ સર્વાઃ પૃચ્છન્તિ સ્મ પિતામહમ્
શિતિકણ્ઠસ્ય વિષ્ણોશ્ ચ બલાબલનિરીક્ષયા

અભિપ્રાયં તુ વિજ્ઞાય દેવતાનાં પિતામહઃ
વિરોધં જનયામ્ આસ તયોઃ સત્યવતાં વરઃ

વિરોધે ચ મહદ્ યુદ્ધમ્ અભવદ્ રોમહર્ષણમ્
શિતિકણ્ઠસ્ય વિષ્ણોશ્ ચ પરસ્પરજયૈષિણોઃ

તદા તજ્ જૃમ્ભિતં શૈવં ધનુર્ ભીમપરાક્રમમ્
હુંકારેણ મહાદેવઃ સ્તમ્ભિતો ઽથ ત્રિલોચનઃ

દેવૈસ્ તદા સમાગમ્ય સર્ષિસંઘૈઃ સચારણૈઃ
યાચિતૌ પ્રશમં તત્ર જગ્મતુસ્ તૌ સુરોત્તમૌ

જૃમ્ભિતં તદ્ ધનુર્ દૃષ્ટ્વા શૈવં વિષ્ણુપરાક્રમૈઃ
અધિકં મેનિરે વિષ્ણું દેવાઃ સર્ષિગણાસ્ તદા

ધનૂ રુદ્રસ્ તુ સંક્રુદ્ધો વિદેહેષુ મહાયશાઃ
દેવરાતસ્ય રાજર્ષેર્ દદૌ હસ્તે સસાયકમ્

ઇદં ચ વિષ્ણવં રામ ધનુઃ પરપુરંજયમ્
ઋચીકે ભાર્ગવે પ્રાદાદ્ વિષ્ણુઃ સ ન્યાસમ્ ઉત્તમમ્

ઋચીકસ્ તુ મહાતેજાઃ પુત્રસ્યાપ્રતિકર્મણઃ
પિતુર્ મમ દદૌ દિવ્યં જમદગ્નેર્ મહાત્મનઃ

ન્યસ્તશસ્ત્રે પિતરિ મે તપોબલસમન્વિતે
અર્જુનો વિદધે મૃત્યું પ્રાકૃતાં બુદ્ધિમ્ આસ્થિતઃ

વધમ્ અપ્રતિરૂપં તુ પિતુઃ શ્રુત્વા સુદારુણમ્
ક્ષત્રમ્ ઉત્સાદયં રોષાજ્ જાતં જાતમ્ અનેકશઃ

પૃથિવીં ચાખિલાં પ્રાપ્ય કાશ્યપાય મહાત્મને
યજ્ઞસ્યાન્તે તદા રામ દક્ષિણાં પુણ્યકર્મણે

દત્ત્વા મહેન્દ્રનિલયસ્ તપોબલસમન્વિતઃ
શ્રુતવાન્ ધનુષો ભેદં તતો ઽહં દ્રુતમ્ આગતઃ

તદ્ ઇદં વૈષ્ણવં રામ પિતૃપૈતામહં મહત્
ક્ષત્રધર્મં પુરસ્કૃત્ય ગૃહ્ણીષ્વ ધનુરુત્તમમ્

યોજયસ્વ ધનુઃ શ્રેષ્ઠે શરં પરપુરંજયમ્
યદિ શક્નોષિ કાકુત્સ્થ દ્વન્દ્વં દાસ્યામિ તે તતઃ