રામાયણ · અધ્યાય 1.073

અથ રાત્ર્યાં વ્યતીતાયાં વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ
આપૃચ્છ્ય તૌ ચ રાજાનૌ જગામોત્તરપર્વતમ્

વિશ્વામિત્રો ગતે રાજા વૈદેહં મિથિલાધિપમ્
આપૃચ્છ્યાથ જગામાશુ રાજા દશરથઃ પુરીમ્

અથ રાજા વિદેહાનાં દદૌ કન્યાધનં બહુ
ગવાં શતસહસ્રાણિ બહૂનિ મિથિલેશ્વરઃ

કમ્બલાનાં ચ મુખ્યાનાં ક્ષૌમકોટ્યમ્બરાણિ ચ
હસ્ત્યશ્વરથપાદાતં દિવ્યરૂપં સ્વલંકૃતમ્

દદૌ કન્યા પિતા તાસાં દાસીદાસમ્ અનુત્તમમ્
હિરણ્યસ્ય સુવર્ણસ્ય મુક્તાનાં વિદ્રુમસ્ય ચ

દદૌ પરમસંહૃષ્ટઃ કન્યાધનમ્ અનુત્તમમ્
દત્ત્વા બહુધનં રાજા સમનુજ્ઞાપ્ય પાર્થિવમ્

પ્રવિવેશ સ્વનિલયં મિથિલાં મિથિલેશ્વરઃ
રાજાપ્ય્ અયોધ્યાધિપતિઃ સહ પુત્રૈર્ મહાત્મભિઃ

ઋષીન્ સર્વાન્ પુરસ્કૃત્ય જગામ સબલાનુગઃ
ગચ્છન્તં તુ નરવ્યાઘ્રં સર્ષિસંઘં સરાઘવમ્

ઘોરાઃ સ્મ પક્ષિણો વાચો વ્યાહરન્તિ તતસ્ તતઃ
ભૌમાશ્ ચૈવ મૃગાઃ સર્વે ગચ્છન્તિ સ્મ પ્રદક્ષિણમ્

તાન્ દૃષ્ટ્વા રાજશાર્દૂલો વસિષ્ઠં પર્યપૃચ્છત
અસૌમ્યાઃ પક્ષિણો ઘોરા મૃગાશ્ ચાપિ પ્રદક્ષિણાઃ
કિમ્ ઇદં હૃદયોત્કમ્પિ મનો મમ વિષીદતિ

રાજ્ઞો દશરથસ્યૈતચ્ છ્રુત્વા વાક્યં મહાન્ ઋષિઃ
ઉવાચ મધુરાં વાણીં શ્રૂયતામ્ અસ્ય યત્ ફલમ્

ઉપસ્થિતં ભયં ઘોરં દિવ્યં પક્ષિમુખાચ્ ચ્યુતમ્
મૃગાઃ પ્રશમયન્ત્ય્ એતે સંતાપસ્ ત્યજ્યતામ્ અયમ્

તેષાં સંવદતાં તત્ર વાયુઃ પ્રાદુર્ બભૂવ હ
કમ્પયન્ મેદિનીં સર્વાં પાતયંશ્ ચ દ્રુમાઞ્ શુભાન્

તમસા સંવૃતઃ સૂર્યઃ સર્વા ન પ્રબભુર્ દિશઃ
ભસ્મના ચાવૃતં સર્વં સંમૂઢમ્ ઇવ તદ્ બલમ્

વસિષ્ઠ ઋષયશ્ ચાન્યે રાજા ચ સસુતસ્ તદા
સસંજ્ઞા ઇવ તત્રાસન્ સર્વમ્ અન્યદ્ વિચેતનમ્

તસ્મિંસ્ તમસિ ઘોરે તુ ભસ્મચ્છન્નેવ સા ચમૂઃ
દદર્શ ભીમસંકાશં જટામણ્ડલધારિણમ્

કૈલાસમ્ ઇવ દુર્ધર્ષં કાલાગ્નિમ્ ઇવ દુઃસહમ્
જ્વલન્તમ્ ઇવ તેજોભિર્ દુર્નિરીક્ષ્યં પૃથગ્જનૈઃ

સ્કન્ધે ચાસજ્ય પરશું ધનુર્ વિદ્યુદ્ગણોપમમ્
પ્રગૃહ્ય શરમુખ્યં ચ ત્રિપુરઘ્નં યથા હરમ્

તં દૃષ્ટ્વા ભીમસંકાશં જ્વલન્તમ્ ઇવ પાવકમ્
વસિષ્ઠપ્રમુખા વિપ્રા જપહોમપરાયણાઃ
સંગતા મુનયઃ સર્વે સંજજલ્પુર્ અથો મિથઃ

કચ્ચિત્ પિતૃવધામર્ષી ક્ષત્રં નોત્સાદયિષ્યતિ
પૂર્વં ક્ષત્રવધં કૃત્વા ગતમન્યુર્ ગતજ્વરઃ
ક્ષત્રસ્યોત્સાદનં ભૂયો ન ખલ્વ્ અસ્ય ચિકીર્ષિતમ્

એવમ્ ઉક્ત્વાર્ઘ્યમ્ આદાય ભાર્ગવં ભીમદર્શનમ્
ઋષયો રામ રામેતિ મધુરાં વાચમ્ અબ્રુવન્

પ્રતિગૃહ્ય તુ તાં પૂજામ્ ઋષિદત્તાં પ્રતાપવાન્
રામં દાશરથિં રામો જામદગ્ન્યો ઽભ્યભાષત