રામાયણ · અધ્યાય 1.061

શુનઃશેપં નરશ્રેષ્ઠ ગૃહીત્વા તુ મહાયશાઃ
વ્યશ્રામ્યત્ પુષ્કરે રાજા મધ્યાહ્ને રઘુનન્દન

તસ્ય વિશ્રમમાણસ્ય શુનઃશેપો મહાયશાઃ
પુષ્કરં શ્રેષ્ઠમ્ આગમ્ય વિશ્વામિત્રં દદર્શ હ

વિષણ્ણવદનો દીનસ્ તૃષ્ણયા ચ શ્રમેણ ચ
પપાતાઙ્કે મુને રામ વાક્યં ચેદમ્ ઉવાચ હ

ન મે ઽસ્તિ માતા ન પિતા જ્ઞાતયો બાન્ધવાઃ કુતઃ
ત્રાતુમ્ અર્હસિ માં સૌમ્ય ધર્મેણ મુનિપુંગવ

ત્રાતા ત્વં હિ મુનિશ્રેષ્ઠ સર્વેષાં ત્વં હિ ભાવનઃ
રાજા ચ કૃતકાર્યઃ સ્યાદ્ અહં દીર્ઘાયુર્ અવ્યયઃ

સ્વર્ગલોકમ્ ઉપાશ્નીયાં તપસ્ તપ્ત્વા હ્ય્ અનુત્તમમ્
સ મે નાથો હ્ય્ અનાથસ્ય ભવ ભવ્યેન ચેતસા
પિતેવ પુત્રં ધર્માત્મંસ્ ત્રાતુમ્ અર્હસિ કિલ્બિષાત્

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા વિશ્વામિત્રો મહાતપાઃ
સાન્ત્વયિત્વા બહુવિધં પુત્રાન્ ઇદમ્ ઉવાચ હ

યત્કૃતે પિતરઃ પુત્રાઞ્ જનયન્તિ શુભાર્થિનઃ
પરલોકહિતાર્થાય તસ્ય કાલો ઽયમ્ આગતઃ

અયં મુનિસુતો બાલો મત્તઃ શરણમ્ ઇચ્છતિ
અસ્ય જીવિતમાત્રેણ પ્રિયં કુરુત પુત્રકાઃ

સર્વે સુકૃતકર્માણઃ સર્વે ધર્મપરાયણાઃ
પશુભૂતા નરેન્દ્રસ્ય તૃપ્તિમ્ અગ્નેઃ પ્રયચ્છત

નાથવાંશ્ ચ શુનઃશેપો યજ્ઞશ્ ચાવિઘ્નતો ભવેત્
દેવતાસ્ તર્પિતાશ્ ચ સ્યુર્ મમ ચાપિ કૃતં વચઃ

મુનેસ્ તુ વચનં શ્રુત્વા મધુષ્યન્દાદયઃ સુતાઃ
સાભિમાનં નરશ્રેષ્ઠ સલીલમ્ ઇદમ્ અબ્રુવન્

કથમ્ આત્મસુતાન્ હિત્વા ત્રાયસે ઽન્યસુતં વિભો
અકાર્યમ્ ઇવ પશ્યામઃ શ્વમાંસમ્ ઇવ ભોજને

તેષાં તદ્ વચનં શ્રુત્વા પુત્રાણાં મુનિપુંગવઃ
ક્રોધસંરક્તનયનો વ્યાહર્તુમ્ ઉપચક્રમે

નિઃસાધ્વસમ્ ઇદં પ્રોક્તં ધર્માદ્ અપિ વિગર્હિતમ્
અતિક્રમ્ય તુ મદ્વાક્યં દારુણં રોમહર્ષણમ્

શ્વમાંસભોજિનઃ સર્વે વાસિષ્ઠા ઇવ જાતિષુ
પૂર્ણં વર્ષસહસ્રં તુ પૃથિવ્યામ્ અનુવત્સ્યથ

કૃત્વા શાપસમાયુક્તાન્ પુત્રાન્ મુનિવરસ્ તદા
શુનઃશેપમ્ ઉવાચાર્તં કૃત્વા રક્ષાં નિરામયામ્

પવિત્રપાશૈર્ આસક્તો રક્તમાલ્યાનુલેપનઃ
વૈષ્ણવં યૂપમ્ આસાદ્ય વાગ્ભિર્ અગ્નિમ્ ઉદાહર

ઇમે તુ ગાથે દ્વે દિવ્યે ગાયેથા મુનિપુત્રક
અમ્બરીષસ્ય યજ્ઞે ઽસ્મિંસ્ તતઃ સિદ્ધિમ્ અવાપ્સ્યસિ

શુનઃશેપો ગૃહીત્વા તે દ્વે ગાથે સુસમાહિતઃ
ત્વરયા રાજસિંહં તમ્ અમ્બરીષમ્ ઉવાચ હ

રાજસિંહ મહાસત્ત્વ શીઘ્રં ગચ્છાવહે સદઃ
નિવર્તયસ્વ રાજેન્દ્ર દીક્ષાં ચ સમુપાહર

તદ્ વાક્યમ્ ઋષિપુત્રસ્ય શ્રુત્વા હર્ષં સમુત્સુકઃ
જગામ નૃપતિઃ શીઘ્રં યજ્ઞવાટમ્ અતન્દ્રિતઃ

સદસ્યાનુમતે રાજા પવિત્રકૃતલક્ષણમ્
પશું રક્તામ્બરં કૃત્વા યૂપે તં સમબન્ધયત્

સ બદ્ધો વાગ્ભિર્ અગ્ર્યાભિર્ અભિતુષ્ટાવ વૈ સુરૌ
ઇન્દ્રમ્ ઇન્દ્રાનુજં ચૈવ યથાવન્ મુનિપુત્રકઃ

તતઃ પ્રીતઃ સહસ્રાક્ષો રહસ્યસ્તુતિતર્પિતઃ
દીર્ઘમ્ આયુસ્ તદા પ્રાદાચ્ છુનઃશેપાય રાઘવ

સ ચ રાજા નરશ્રેષ્ઠ યજ્ઞસ્ય ચ સમાપ્તવાન્
ફલં બહુગુણં રામ સહસ્રાક્ષપ્રસાદજમ્

વિશ્વામિત્રો ઽપિ ધર્માત્મા ભૂયસ્ તેપે મહાતપાઃ
પુષ્કરેષુ નરશ્રેષ્ઠ દશવર્ષશતાનિ ચ