રામાયણ · અધ્યાય 1.047

પૃષ્ટ્વા તુ કુશલં તત્ર પરસ્પરસમાગમે
કથાન્તે સુમતિર્ વાક્યં વ્યાજહાર મહામુનિમ્

ઇમૌ કુમારૌ ભદ્રં તે દેવતુલ્યપરાક્રમૌ
ગજસિંહગતી વીરૌ શાર્દૂલવૃષભોપમૌ

પદ્મપત્રવિશાલાક્ષૌ ખડ્ગતૂણીધનુર્ધરૌ
અશ્વિનાવ્ ઇવ રૂપેણ સમુપસ્થિતયૌવનૌ

યદૃચ્છયૈવ ગાં પ્રાપ્તૌ દેવલોકાદ્ ઇવામરૌ
કથં પદ્ભ્યામ્ ઇહ પ્રાપ્તૌ કિમર્થં કસ્ય વા મુને

ભૂષયન્તાવ્ ઇમં દેશં ચન્દ્રસૂર્યાવ્ ઇવામ્બરમ્
પરસ્પરસ્ય સદૃશૌ પ્રમાણેઙ્ગિતચેષ્ટિતૈઃ

કિમર્થં ચ નરશ્રેષ્ઠૌ સંપ્રાપ્તૌ દુર્ગમે પથિ
વરાયુધધરૌ વીરૌ શ્રોતુમ્ ઇચ્છામિ તત્ત્વતઃ

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા યથાવૃત્તં ન્યવેદયત્
સિદ્ધાશ્રમનિવાસં ચ રાક્ષસાનાં વધં તથા

વિશ્વામિત્રવચઃ શ્રુત્વા રાજા પરમહર્ષિતઃ
અતિથી પરમૌ પ્રાપ્તૌ પુત્રૌ દશરથસ્ય તૌ
પૂજયામ્ આસ વિધિવત્ સત્કારાર્હૌ મહાબલૌ

તતઃ પરમસત્કારં સુમતેઃ પ્રાપ્ય રાઘવૌ
ઉષ્ય તત્ર નિશામ્ એકાં જગ્મતુર્ મિથિલાં તતઃ

તાં દૃષ્ટ્વા મુનયઃ સર્વે જનકસ્ય પુરીં શુભામ્
સાધુ સાધ્વ્ ઇતિ શંસન્તો મિથિલાં સમપૂજયન્

મિથિલોપવને તત્ર આશ્રમં દૃશ્ય રાઘવઃ
પુરાણં નિર્જનં રમ્યં પપ્રચ્છ મુનિપુંગવમ્

શ્રીમદાશ્રમસંકાશં કિં ન્વ્ ઇદં મુનિવર્જિતમ્
શ્રોતુમ્ ઇચ્છામિ ભગવન્ કસ્યાયં પૂર્વ આશ્રમઃ

તચ્ છ્રુતા રાઘવેણોક્તં વાક્યં વાક્યવિશારદઃ
પ્રત્યુવાચ મહાતેજા વિશ્વમિત્રો મહામુનિઃ

હન્ત તે કથયિષ્યામિ શૃણુ તત્ત્વેન રાઘવ
યસ્યૈતદ્ આશ્રમપદં શપ્તં કોપાન્ મહાત્મના

ગૌતમસ્ય નરશ્રેષ્ઠ પૂર્વમ્ આસીન્ મહાત્મનઃ
આશ્રમો દિવ્યસંકાશઃ સુરૈર્ અપિ સુપૂજિતઃ

સ ચેહ તપ આતિષ્ઠદ્ અહલ્યાસહિતઃ પુરા
વર્ષપૂગાન્ય્ અનેકાનિ રાજપુત્ર મહાયશઃ

તસ્યાન્તરં વિદિત્વા તુ સહસ્રાક્ષઃ શચીપતિઃ
મુનિવેષધરો ઽહલ્યામ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

ઋતુકાલં પ્રતીક્ષન્તે નાર્થિનઃ સુસમાહિતે
સંગમં ત્વ્ અહમ્ ઇચ્છામિ ત્વયા સહ સુમધ્યમે

મુનિવેષં સહસ્રાક્ષં વિજ્ઞાય રઘુનન્દન
મતિં ચકાર દુર્મેધા દેવરાજકુતૂહલાત્

અથાબ્રવીત્ સુરશ્રેષ્ઠં કૃતાર્થેનાન્તરાત્મના
કૃતાર્થો ઽસિ સુરશ્રેષ્ઠ ગચ્છ શીઘ્રમ્ ઇતઃ પ્રભો
આત્માનં માં ચ દેવેશ સર્વદા રક્ષ માનદઃ

ઇન્દ્રસ્ તુ પ્રહસન્ વાક્યમ્ અહલ્યામ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્
સુશ્રોણિ પરિતુષ્ટો ઽસ્મિ ગમિષ્યામિ યથાગતમ્

એવં સંગમ્ય તુ તયા નિશ્ચક્રામોટજાત્ તતઃ
સ સંભ્રમાત્ ત્વરન્ રામ શઙ્કિતો ગૌતમં પ્રતિ

ગૌતમં સ દદર્શાથ પ્રવિશન્તં મહામુનિમ્
દેવદાનવદુર્ધર્ષં તપોબલસમન્વિતમ્
તીર્થોદકપરિક્લિન્નં દીપ્યમાનમ્ ઇવાનલમ્
ગૃહીતસમિધં તત્ર સકુશં મુનિપુઙ્ગવમ્

દૃષ્ટ્વા સુરપતિસ્ ત્રસ્તો વિષણ્ણવદનો ઽભવત્

અથ દૃષ્ટ્વા સહસ્રાક્ષં મુનિવેષધરં મુનિઃ
દુર્વૃત્તં વૃત્તસંપન્નો રોષાદ્ વચનમ્ અબ્રવીત્

મમ રૂપં સમાસ્થાય કૃતવાન્ અસિ દુર્મતે
અકર્તવ્યમ્ ઇદં યસ્માદ્ વિફલસ્ ત્વં ભવિષ્યતિ

ગૌતમેનૈવમ્ ઉક્તસ્ય સરોષેણ મહાત્મના
પેતતુર્ વૃષણૌ ભૂમૌ સહસ્રાક્ષસ્ય તત્ક્ષણાત્

તથા શપ્ત્વા સ વૈ શક્રં ભાર્યામ્ અપિ ચ શપ્તવાન્
ઇહ વર્ષસહસ્રાણિ બહૂનિ ત્વં નિવત્સ્યસિ

વાયુભક્ષા નિરાહારા તપ્યન્તી ભસ્મશાયિની
અદૃશ્યા સર્વભૂતાનામ્ આશ્રમે ઽસ્મિન્ નિવત્સ્યસિ

યદા ચૈતદ્ વનં ઘોરં રામો દશરથાત્મજઃ
આગમિષ્યતિ દુર્ધર્ષસ્ તદા પૂતા ભવિષ્યસિ

તસ્યાતિથ્યેન દુર્વૃત્તે લોભમોહવિવર્જિતા
મત્સકાશે મુદા યુક્તા સ્વં વપુર્ ધારયિષ્યસિ

એવમ્ ઉક્ત્વા મહાતેજા ગૌતમો દુષ્ટચારિણીમ્
ઇમમ્ આશ્રમમ્ ઉત્સૃજ્ય સિદ્ધચારણસેવિતે
હિમવચ્છિખરે રમ્યે તપસ્ તેપે મહાતપાઃ