રામાયણ · અધ્યાય 1.041

કાલધર્મં ગતે રામ સગરે પ્રકૃતીજનાઃ
રાજાનં રોચયામ્ આસુર્ અંશુમન્તં સુધાર્મિકમ્

સ રાજા સુમહાન્ આસીદ્ અંશુમાન્ રઘુનન્દન
તસ્ય પુત્રો મહાન્ આસીદ્ દિલીપ ઇતિ વિશ્રુતઃ

તસ્મિન્ રાજ્યં સમાવેશ્ય દિલીપે રઘુનન્દન
હિમવચ્છિખરે રમ્યે તપસ્ તેપે સુદારુણમ્

દ્વાત્રિંશચ્ ચ સહસ્રાણિ વર્ષાણિ સુમહાયશાઃ
તપોવનગતો રાજા સ્વર્ગં લેભે તપોધનઃ

દિલીપસ્ તુ મહાતેજાઃ શ્રુત્વા પૈતામહં વધમ્
દુઃખોપહતયા બુદ્ધ્યા નિશ્ચયં નાધ્યગચ્છત

કથં ગઙ્ગાવતરણં કથં તેષાં જલક્રિયા
તારયેયં કથં ચૈતાન્ ઇતિ ચિન્તા પરો ઽભવત્

તસ્ય ચિન્તયતો નિત્યં ધર્મેણ વિદિતાત્મનઃ
પુત્રો ભગીરથો નામ જજ્ઞે પરમધાર્મિકઃ

દિલીપસ્ તુ મહાતેજા યજ્ઞૈર્ બહુભિર્ ઇષ્ટવાન્
ત્રિંશદ્વર્ષસહસ્રાણિ રાજા રાજ્યમ્ અકારયત્

અગત્વા નિશ્ચયં રાજા તેષામ્ ઉદ્ધરણં પ્રતિ
વ્યાધિના નરશાર્દૂલ કાલધર્મમ્ ઉપેયિવાન્

ઇન્દ્રલોકં ગતો રાજા સ્વાર્જિતેનૈવ કર્મણા
રાજ્યે ભગીરથં પુત્રમ્ અભિષિચ્ય નરર્ષભઃ

ભગીરથસ્ તુ રાજર્ષિર્ ધાર્મિકો રઘુનન્દન
અનપત્યો મહાતેજાઃ પ્રજાકામઃ સ ચાપ્રજઃ

સ તપો દીર્ઘમ્ આતિષ્ઠદ્ ગોકર્ણે રઘુનન્દન
ઊર્ધ્વબાહુઃ પઞ્ચતપા માસાહારો જિતેન્દ્રિયઃ

તસ્ય વર્ષસહસ્રાણિ ઘોરે તપસિ તિષ્ઠતઃ
સુપ્રીતો ભગવાન્ બ્રહ્મા પ્રજાનાં પતિર્ ઈશ્વરઃ

તતઃ સુરગણૈઃ સાર્ધમ્ ઉપાગમ્ય પિતામહઃ
ભગીરથં મહાત્માનં તપ્યમાનમ્ અથાબ્રવીત્

ભગીરથ મહાભાગ પ્રીતસ્ તે ઽહં જનેશ્વર
તપસા ચ સુતપ્તેન વરં વરય સુવ્રત

તમ્ ઉવાચ મહાતેજાઃ સર્વલોકપિતામહમ્
ભગીરથો મહાભાગઃ કૃતાઞ્જલિર્ અવસ્થિતઃ

યદિ મે ભગવાન્ પ્રીતો યદ્ય્ અસ્તિ તપસઃ ફલમ્
સગરસ્યાત્મજાઃ સર્વે મત્તઃ સલિલમ્ આપ્નુયુઃ

ગઙ્ગાયાઃ સલિલક્લિન્ને ભસ્મન્ય્ એષાં મહાત્મનામ્
સ્વર્ગં ગચ્છેયુર્ અત્યન્તં સર્વે મે પ્રપિતામહાઃ

દેયા ચ સંતતિર્ દેવ નાવસીદેત્ કુલં ચ નઃ
ઇક્ષ્વાકૂણાં કુલે દેવ એષ મે ઽસ્તુ વરઃ પરઃ

ઉક્તવાક્યં તુ રાજાનં સર્વલોકપિતામહઃ
પ્રત્યુવાચ શુભાં વાણીં મધુરાં મધુરાક્ષરામ્

મનોરથો મહાન્ એષ ભગીરથ મહારથ
એવં ભવતુ ભદ્રં તે ઇક્ષ્વાકુકુલવર્ધન

ઇયં હૈમવતી ગઙ્ગા જ્યેષ્ઠા હિમવતઃ સુતા
તાં વૈ ધારયિતું રાજન્ હરસ્ તત્ર નિયુજ્યતામ્

ગઙ્ગાયાઃ પતનં રાજન્ પૃથિવી ન સહિષ્યતે
તાં વૈ ધારયિતું વીર નાન્યં પશ્યામિ શૂલિનઃ

તમ્ એવમ્ ઉક્ત્વા રાજાનં ગઙ્ગાં ચાભાષ્ય લોકકૃત્
જગામ ત્રિદિવં દેવઃ સહ સર્વૈર્ મરુદ્ગણૈઃ