રામાયણ · અધ્યાય 1.040

પુત્રાંશ્ ચિરગતાઞ્ જ્ઞાત્વા સગરો રઘુનન્દન
નપ્તારમ્ અબ્રવીદ્ રાજા દીપ્યમાનં સ્વતેજસા

શૂરશ્ ચ કૃતવિદ્યશ્ ચ પૂર્વૈસ્ તુલ્યો ઽસિ તેજસા
પિતૄણાં ગતિમ્ અન્વિચ્છ યેન ચાશ્વો ઽપહારિતઃ

અન્તર્ભૌમાનિ સત્ત્વાનિ વીર્યવન્તિ મહાન્તિ ચ
તેષાં ત્વં પ્રતિઘાતાર્થં સાસિં ગૃહ્ણીષ્વ કાર્મુકમ્

અભિવાદ્યાભિવાદ્યાંસ્ ત્વં હત્વા વિઘ્નકરાન્ અપિ
સિદ્ધાર્થઃ સંનિવર્તસ્વ મમ યજ્ઞસ્ય પારગઃ

એવમ્ ઉક્તો ઽંશુમાન્ સમ્યક્ સગરેણ મહાત્મના
ધનુર્ આદાય ખડ્ગં ચ જગામ લઘુવિક્રમઃ

સ ખાતં પિતૃભિર્ માર્ગમ્ અન્તર્ભૌમં મહાત્મભિઃ
પ્રાપદ્યત નરશ્રેષ્ઠ તેન રાજ્ઞાભિચોદિતઃ

દૈત્યદાનવરક્ષોભિઃ પિશાચપતગોરગૈઃ
પૂજ્યમાનં મહાતેજા દિશાગજમ્ અપશ્યત

સ તં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા પૃષ્ટ્વા ચૈવ નિરામયમ્
પિતૄન્ સ પરિપપ્રચ્છ વાજિહર્તારમ્ એવ ચ

દિશાગજસ્ તુ તચ્ છ્રુત્વા પ્રીત્યાહાંશુમતો વચઃ
આસમઞ્જકૃતાર્થસ્ ત્વં સહાશ્વઃ શીઘ્રમ્ એષ્યસિ

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા સર્વાન્ એવ દિશાગજાન્
યથાક્રમં યથાન્યાયં પ્રષ્ટું સમુપચક્રમે

તૈશ્ ચ સર્વૈર્ દિશાપાલૈર્ વાક્યજ્ઞૈર્ વાક્યકોવિદૈઃ
પૂજિતઃ સહયશ્ ચૈવ ગન્તાસીત્ય્ અભિચોદિતઃ

તેષાં તદ્ વચનં શ્રુત્વા જગામ લઘુવિક્રમઃ
ભસ્મરાશીકૃતા યત્ર પિતરસ્ તસ્ય સાગરાઃ

સ દુઃખવશમ્ આપન્નસ્ ત્વ્ અસમઞ્જસુતસ્ તદા
ચુક્રોશ પરમાર્તસ્ તુ વધાત્ તેષાં સુદુઃખિતઃ

યજ્ઞિયં ચ હયં તત્ર ચરન્તમ્ અવિદૂરતઃ
દદર્શ પુરુષવ્યાઘ્રો દુઃખશોકસમન્વિતઃ

દદર્શ પુરુષવ્યાઘ્રો કર્તુકામો જલક્રિયામ્
સલિલાર્થી મહાતેજા ન ચાપશ્યજ્ જલાશયમ્

વિસાર્ય નિપુણાં દૃષ્ટિં તતો ઽપશ્યત્ ખગાધિપમ્
પિતૄણાં માતુલં રામ સુપર્ણમ્ અનિલોપમમ્

સ ચૈનમ્ અબ્રવીદ્ વાક્યં વૈનતેયો મહાબલઃ
મા શુચઃ પુરુષવ્યાઘ્ર વધો ઽયં લોકસંમતઃ

કપિલેનાપ્રમેયેન દગ્ધા હીમે મહાબલાઃ
સલિલં નાર્હસિ પ્રાજ્ઞ દાતુમ્ એષાં હિ લૌકિકમ્

ગઙ્ગા હિમવતો જ્યેષ્ઠા દુહિતા પુરુષર્ષભ
ભસ્મરાશીકૃતાન્ એતાન્ પાવયેલ્ લોકપાવની

તયા ક્લિન્નમ્ ઇદં ભસ્મ ગઙ્ગયા લોકકાન્તયા
ષષ્ટિં પુત્રસહસ્રાણિ સ્વર્ગલોકં નયિષ્યતિ

ગચ્છ ચાશ્વં મહાભાગ સંગૃહ્ય પુરુષર્ષભ
યજ્ઞં પૈતામહં વીર નિર્વર્તયિતુમ્ અર્હસિ

સુપર્ણવચનં શ્રુત્વા સો ઽંશુમાન્ અતિવીર્યવાન્
ત્વરિતં હયમ્ આદાય પુનર્ આયાન્ મહાયશાઃ

તતો રાજાનમ્ આસાદ્ય દીક્ષિતં રઘુનન્દન
ન્યવેદયદ્ યથાવૃત્તં સુપર્ણવચનં તથા

તચ્ છ્રુત્વા ઘોરસંકાશં વાક્યમ્ અંશુમતો નૃપઃ
યજ્ઞં નિર્વર્તયામ્ આસ યથાકલ્પં યથાવિધિ

સ્વપુરં ચાગમચ્ છ્રીમાન્ ઇષ્ટયજ્ઞો મહીપતિઃ
ગઙ્ગાયાશ્ ચાગમે રાજા નિશ્ચયં નાધ્યગચ્છત

અગત્વા નિશ્ચયં રાજા કાલેન મહતા મહાન્
ત્રિંશદ્વર્ષસહસ્રાણિ રાજ્યં કૃત્વા દિવં ગતઃ