રામાયણ · અધ્યાય 1.034

ઉપાસ્ય રાત્રિશેષં તુ શોણાકૂલે મહર્ષિભિઃ
નિશાયાં સુપ્રભાતાયાં વિશ્વામિત્રો ઽભ્યભાષત

સુપ્રભાતા નિશા રામ પૂર્વા સંધ્યા પ્રવર્તતે
ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ ભદ્રં તે ગમનાયાભિરોચય

તચ્ છ્રુત્વા વચનં તસ્ય કૃત્વા પૌર્વાહ્ણિકીં ક્રિયામ્
ગમનં રોચયામ્ આસ વાક્યં ચેદમ્ ઉવાચ હ

અયં શોણઃ શુભજલો ગાધઃ પુલિનમણ્ડિતઃ
કતરેણ પથા બ્રહ્મન્ સંતરિષ્યામહે વયમ્

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ રામેણ વિશ્વામિત્રો ઽબ્રવીદ્ ઇદમ્
એષ પન્થા મયોદ્દિષ્ટો યેન યાન્તિ મહર્ષયઃ

તે ગત્વા દૂરમ્ અધ્વાનં ગતે ઽર્ધદિવસે તદા
જાહ્નવીં સરિતાં શ્રેષ્ઠાં દદૃશુર્ મુનિસેવિતામ્

તાં દૃષ્ટ્વા પુણ્યસલિલાં હંસસારસસેવિતામ્
બભૂવુર્ મુદિતાઃ સર્વે મુનયઃ સહરાઘવાઃ
તસ્યાસ્ તીરે તતશ્ ચક્રુસ્ તે આવાસપરિગ્રહમ્

તતઃ સ્નાત્વા યથાન્યાયં સંતર્પ્ય પિતૃદેવતાઃ
હુત્વા ચૈવાગ્નિહોત્રાણિ પ્રાશ્ય ચામૃતવદ્ ધવિઃ

વિવિશુર્ જાહ્નવીતીરે શુચૌ મુદિતમાનસાઃ
વિશ્વામિત્રં મહાત્માનં પરિવાર્ય સમન્તતઃ

સંપ્રહૃષ્ટમના રામો વિશ્વામિત્રમ્ અથાબ્રવીત્
ભગવઞ્ શ્રોતુમ્ ઇચ્છામિ ગઙ્ગાં ત્રિપથગાં નદીમ્
ત્રૈલોક્યં કથમ્ આક્રમ્ય ગતા નદનદીપતિમ્

ચોદિતો રામ વાક્યેન વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ
વૃદ્ધિં જન્મ ચ ગઙ્ગાયા વક્તુમ્ એવોપચક્રમે

શૈલેન્દ્રો હિમવાન્ નામ ધાતૂનામ્ આકરો મહાન્
તસ્ય કન્યા દ્વયં રામ રૂપેણાપ્રતિમં ભુવિ

યા મેરુદુહિતા રામ તયોર્ માતા સુમધ્યમા
નામ્ના મેના મનોજ્ઞા વૈ પત્ની હિમવતઃ પ્રિયા

તસ્યાં ગઙ્ગેયમ્ અભવજ્ જ્યેષ્ઠા હિમવતઃ સુતા
ઉમા નામ દ્વિતીયાભૂત્ કન્યા તસ્યૈવ રાઘવ

અથ જ્યેષ્ઠાં સુરાઃ સર્વે દેવતાર્થચિકીર્ષયા
શૈલેન્દ્રં વરયામ્ આસુર્ ગઙ્ગાં ત્રિપથગાં નદીમ્

દદૌ ધર્મેણ હિમવાંસ્ તનયાં લોકપાવનીમ્
સ્વચ્છન્દપથગાં ગઙ્ગાં ત્રૈલોક્યહિતકામ્યયા

પ્રતિગૃહ્ય ત્રિલોકાર્થં ત્રિલોકહિતકારિણઃ
ગઙ્ગામ્ આદાય તે ઽગચ્છન્ કૃતાર્થેનાન્તરાત્મના

યા ચાન્યા શૈલદુહિતા કન્યાસીદ્ રઘુનન્દન
ઉગ્રં સા વ્રતમ્ આસ્થાય તપસ્ તેપે તપોધના

ઉગ્રેણ તપસા યુક્તાં દદૌ શૈલવરઃ સુતામ્
રુદ્રાયાપ્રતિરૂપાય ઉમાં લોકનમસ્કૃતામ્

એતે તે શૈલ રાજસ્ય સુતે લોકનમસ્કૃતે
ગઙ્ગા ચ સરિતાં શ્રેષ્ઠા ઉમા દેવી ચ રાઘવ

એતત્ તે ધર્મમ્ આખ્યાતં યથા ત્રિપથગા નદી
ખં ગતા પ્રથમં તાત ગતિં ગતિમતાં વર