રામાયણ · અધ્યાય 1.019

તચ્ છ્રુત્વા રાજશાર્દૂલ વિશ્વામિત્રસ્ય ભાષિતમ્
મુહૂર્તમ્ ઇવ નિઃસંજ્ઞઃ સંજ્ઞાવાન્ ઇદમ્ અબ્રવીત્

ઊનષોડશવર્ષો મે રામો રાજીવલોચનઃ
ન યુદ્ધયોગ્યતામ્ અસ્ય પશ્યામિ સહ રાક્ષસૈઃ

ઇયમ્ અક્ષૌહિણી પૂર્ણા યસ્યાહં પતિર્ ઈશ્વરઃ
અનયા સંવૃતો ગત્વા યોધાહં તૈર્ નિશાચરૈઃ

ઇમે શૂરાશ્ ચ વિક્રાન્તા ભૃત્યા મે ઽસ્ત્રવિશારદાઃ
યોગ્યા રક્ષોગણૈર્ યોદ્ધું ન રામં નેતુમ્ અર્હસિ

અહમ્ એવ ધનુષ્પાણિર્ ગોપ્તા સમરમૂર્ધનિ
યાવત્ પ્રાણાન્ ધરિષ્યામિ તાવદ્ યોત્સ્યે નિશાચરૈઃ

નિર્વિઘ્ના વ્રતચર્યા સા ભવિષ્યતિ સુરક્ષિતા
અહં તત્ર ગમિષ્યામિ ન રામ નેતુમ્ અર્હસિ

બાલો હ્ય્ અકૃતવિદ્યશ્ ચ ન ચ વેત્તિ બલાબલમ્
ન ચાસ્ત્રબલસંયુક્તો ન ચ યુદ્ધવિશારદઃ
ન ચાસૌ રક્ષસાં યોગ્યઃ કૂટયુદ્ધા હિ તે ધ્રુવમ્

વિપ્રયુક્તો હિ રામેણ મુહૂર્તમ્ અપિ નોત્સહે
જીવિતું મુનિશાર્દૂલ ન રામં નેતુમ્ અર્હસિ

યદિ વા રાઘવં બ્રહ્મન્ નેતુમ્ ઇચ્છસિ સુવ્રત
ચતુરઙ્ગસમાયુક્તં મયા સહ ચ તં નય

ષષ્ટિર્ વર્ષસહસ્રાણિ જાતસ્ય મમ કૌશિક
દુઃખેનોત્પાદિતશ્ ચાયં ન રામં નેતુમ્ અર્હસિ

ચતુર્ણામ્ આત્મજાનાં હિ પ્રીતિઃ પરમિકા મમ
જ્યેષ્ઠં ધર્મપ્રધાનં ચ ન રામં નેતુમ્ અર્હસિ

કિં વીર્યા રાક્ષસાસ્ તે ચ કસ્ય પુત્રાશ્ ચ કે ચ તે
કથં પ્રમાણાઃ કે ચૈતાન્ રક્ષન્તિ મુનિપુંગવ

કથં ચ પ્રતિકર્તવ્યં તેષાં રામેણ રક્ષસામ્
મામકૈર્ વા બલૈર્ બ્રહ્મન્ મયા વા કૂટયોધિનામ્

સર્વં મે શંસ ભગવન્ કથં તેષાં મયા રણે
સ્થાતવ્યં દુષ્ટભાવાનાં વીર્યોત્સિક્તા હિ રાક્ષસાઃ

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા વિશ્વામિત્રો ઽભ્યભાષત
પૌલસ્ત્યવંશપ્રભવો રાવણો નામ રાક્ષસઃ

સ બ્રહ્મણા દત્તવરસ્ ત્રૈલોક્યં બાધતે ભૃશમ્
મહાબલો મહાવીર્યો રાક્ષસૈર્ બહુભિર્ વૃતઃ

શ્રૂયતે હિ મહાવીર્યો રાવણો રાક્ષસાધિપઃ
સાક્ષાદ્ વૈશ્રવણભ્રાતા પુત્રો વિશ્રવસો મુનેઃ

યદા સ્વયં ન યજ્ઞસ્ય વિઘ્નકર્તા મહાબલઃ
તેન સંચોદિતૌ તૌ તુ રાક્ષસૌ સુમહા બલૌ
મારીચશ્ ચ સુબાહુશ્ ચ યજ્ઞવિઘ્નં કરિષ્યતઃ

ઇત્ય્ ઉક્તો મુનિના તેન રાજોવાચ મુનિં તદા
ન હિ શક્તો ઽસ્મિ સંગ્રામે સ્થાતું તસ્ય દુરાત્મનઃ

સ ત્વં પ્રસાદં ધર્મજ્ઞ કુરુષ્વ મમ પુત્રકે
દેવદાનવગન્ધર્વા યક્ષાઃ પતગ પન્નગાઃ

ન શક્તા રાવણં સોઢું કિં પુનર્ માનવા યુધિ
સ હિ વીર્યવતાં વીર્યમ્ આદત્તે યુધિ રાક્ષસઃ

તેન ચાહં ન શક્તો ઽસ્મિ સંયોદ્ધું તસ્ય વા બલૈઃ
સબલો વા મુનિશ્રેષ્ઠ સહિતો વા મમાત્મજૈઃ

કથમ્ અપ્ય્ અમરપ્રખ્યં સંગ્રામાણામ્ અકોવિદમ્
બાલં મે તનયં બ્રહ્મન્ નૈવ દાસ્યામિ પુત્રકમ્

અથ કાલોપમૌ યુદ્ધે સુતૌ સુન્દોપસુન્દયોઃ
યજ્ઞવિઘ્નકરૌ તૌ તે નૈવ દાસ્યામિ પુત્રકમ્

મારીચશ્ ચ સુબાહુશ્ ચ વીર્યવન્તૌ સુશિક્ષિતૌ
તયોર્ અન્યતરેણાહં યોદ્ધા સ્યાં સસુહૃદ્ગણઃ