રામાયણ · અધ્યાય 1.015

તતો નારાયણો વિષ્ણુર્ નિયુક્તઃ સુરસત્તમૈઃ
જાનન્ન્ અપિ સુરાન્ એવં શ્લક્ષ્ણં વચનમ્ અબ્રવીત્

ઉપાયઃ કો વધે તસ્ય રાક્ષસાધિપતેઃ સુરાઃ
યમ્ અહં તં સમાસ્થાય નિહન્યામ્ ઋષિકણ્ટકમ્

એવમ્ ઉક્તાઃ સુરાઃ સર્વે પ્રત્યૂચુર્ વિષ્ણુમ્ અવ્યયમ્
માનુષીં તનુમ્ આસ્થાય રાવણં જહિ સંયુગે

સ હિ તેપે તપસ્ તીવ્રં દીર્ઘકાલમ્ અરિંદમ
યેન તુષ્ટો ઽભવદ્ બ્રહ્મા લોકકૃલ્ લોકપૂજિતઃ

સંતુષ્ટઃ પ્રદદૌ તસ્મૈ રાક્ષસાય વરં પ્રભુઃ
નાનાવિધેભ્યો ભૂતેભ્યો ભયં નાન્યત્ર માનુષાત્

અવજ્ઞાતાઃ પુરા તેન વરદાનેન માનવાઃ
તસ્માત્ તસ્ય વધો દૃષ્ટો માનુષેભ્યઃ પરંતપ

ઇત્ય્ એતદ્ વચનં શ્રુત્વા સુરાણાં વિષ્ણુર્ આત્મવાન્
પિતરં રોચયામ્ આસ તદા દશરથં નૃપમ્

સ ચાપ્ય્ અપુત્રો નૃપતિસ્ તસ્મિન્ કાલે મહાદ્યુતિઃ
અયજત્ પુત્રિયામ્ ઇષ્ટિં પુત્રેપ્સુર્ અરિસૂદનઃ

તતો વૈ યજમાનસ્ય પાવકાદ્ અતુલપ્રભમ્
પ્રાદુર્ભૂતં મહદ્ ભૂતં મહાવીર્યં મહાબલમ્

કૃષ્ણં રક્તામ્બરધરં રક્તાસ્યં દુન્દુભિસ્વનમ્
સ્નિગ્ધહર્યક્ષતનુજશ્મશ્રુપ્રવરમૂર્ધજમ્

શુભલક્ષણસંપન્નં દિવ્યાભરણભૂષિતમ્
શૈલશૃઙ્ગસમુત્સેધં દૃપ્તશાર્દૂલવિક્રમમ્

દિવાકરસમાકારં દીપ્તાનલશિખોપમમ્
તપ્તજામ્બૂનદમયીં રાજતાન્તપરિચ્છદામ્

દિવ્યપાયસસંપૂર્ણાં પાત્રીં પત્નીમ્ ઇવ પ્રિયામ્
પ્રગૃહ્ય વિપુલાં દોર્ભ્યાં સ્વયં માયામયીમ્ ઇવ

સમવેક્ષ્યાબ્રવીદ્ વાક્યમ્ ઇદં દશરથં નૃપમ્
પ્રાજાપત્યં નરં વિદ્ધિ મામ્ ઇહાભ્યાગતં નૃપ

તતઃ પરં તદા રાજા પ્રત્યુવાચ કૃતાઞ્જલિઃ
ભગવન્ સ્વાગતં તે ઽસ્તુ કિમ્ અહં કરવાણિ તે

અથો પુનર્ ઇદં વાક્યં પ્રાજાપત્યો નરો ઽબ્રવીત્
રાજન્ન્ અર્ચયતા દેવાન્ અદ્ય પ્રાપ્તમ્ ઇદં ત્વયા

ઇદં તુ નરશાર્દૂલ પાયસં દેવનિર્મિતમ્
પ્રજાકરં ગૃહાણ ત્વં ધન્યમ્ આરોગ્યવર્ધનમ્

ભાર્યાણામ્ અનુરૂપાણામ્ અશ્નીતેતિ પ્રયચ્છ વૈ
તાસુ ત્વં લપ્સ્યસે પુત્રાન્ યદર્થં યજસે નૃપ

તથેતિ નૃપતિઃ પ્રીતઃ શિરસા પ્રતિગૃહ્ય તામ્
પાત્રીં દેવાન્નસંપૂર્ણાં દેવદત્તાં હિરણ્મયીમ્

અભિવાદ્ય ચ તદ્ ભૂતમ્ અદ્ભુતં પ્રિયદર્શનમ્
મુદા પરમયા યુક્તશ્ ચકારાભિપ્રદક્ષિણમ્

તતો દશરથઃ પ્રાપ્ય પાયસં દેવનિર્મિતમ્
બભૂવ પરમપ્રીતઃ પ્રાપ્ય વિત્તમ્ ઇવાધનઃ

તતસ્ તદ્ અદ્ભુતપ્રખ્યં ભૂતં પરમભાસ્વરમ્
સંવર્તયિત્વા તત્ કર્મ તત્રૈવાન્તરધીયત

હર્ષરશ્મિભિર્ ઉદ્યોતં તસ્યાન્તઃપુરમ્ આબભૌ
શારદસ્યાભિરામસ્ય ચન્દ્રસ્યેવ નભોઽંશુભિઃ

સો ઽન્તઃપુરં પ્રવિશ્યૈવ કૌસલ્યામ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્
પાયસં પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ પુત્રીયં ત્વ્ ઇદમ્ આત્મનઃ

કૌસલ્યાયૈ નરપતિઃ પાયસાર્ધં દદૌ તદા
અર્ધાદ્ અર્ધં દદૌ ચાપિ સુમિત્રાયૈ નરાધિપઃ
કૈકેય્યૈ ચાવશિષ્ટાર્ધં દદૌ પુત્રાર્થકારણાત્

પ્રદદૌ ચાવશિષ્ટાર્ધં પાયસસ્યામૃતોપમમ્
અનુચિન્ત્ય સુમિત્રાયૈ પુનર્ એવ મહીપતિઃ

એવં તાસાં દદૌ રાજા ભાર્યાણાં પાયસં પૃથક્

તાસ્ ત્વ્ એતત્ પાયસં પ્રાપ્ય નરેન્દ્રસ્યોત્તમાઃ સ્ત્રિયઃ
સંમાનં મેનિરે સર્વાઃ પ્રહર્ષોદિતચેતસઃ