રામાયણ · અધ્યાય 1.012

પુનઃ પ્રાપ્તે વસન્તે તુ પૂર્ણઃ સંવત્સરો ઽભવત્
અભિવાદ્ય વસિષ્ઠં ચ ન્યાયતઃ પ્રતિપૂજ્ય ચ

અબ્રવીત્ પ્રશ્રિતં વાક્યં પ્રસવાર્થં દ્વિજોત્તમમ્
યજ્ઞો મે ક્રિયતાં વિપ્ર યથોક્તં મુનિપુંગવ

યથા ન વિઘ્નઃ ક્રિયતે યજ્ઞાઙ્ગેષુ વિધીયતામ્
ભવાન્ સ્નિગ્ધઃ સુહૃન્ મહ્યં ગુરુશ્ ચ પરમો મહાન્

વોઢવ્યો ભવતા ચૈવ ભારો યજ્ઞસ્ય ચોદ્યતઃ
તથેતિ ચ સ રાજાનમ્ અબ્રવીદ્ દ્વિજસત્તમઃ

કરિષ્યે સર્વમ્ એવૈતદ્ ભવતા યત્ સમર્થિતમ્
તતો ઽબ્રવીદ્ દ્વિજાન્ વૃદ્ધાન્ યજ્ઞકર્મસુ નિષ્ઠિતાન્

સ્થાપત્યે નિષ્ઠિતાંશ્ ચૈવ વૃદ્ધાન્ પરમધાર્મિકાન્
કર્માન્તિકાઞ્ શિલ્પકારાન્ વર્ધકીન્ ખનકાન્ અપિ

ગણકાઞ્ શિલ્પિનશ્ ચૈવ તથૈવ નટનર્તકાન્
તથા શુચીઞ્ શાસ્ત્રવિદઃ પુરુષાન્ સુબહુશ્રુતાન્

યજ્ઞકર્મ સમીહન્તાં ભવન્તો રાજશાસનાત્
ઇષ્ટકા બહુસાહસ્રી શીઘ્રમ્ આનીયતામ્ ઇતિ

ઔપકાર્યાઃ ક્રિયન્તાં ચ રાજ્ઞાં બહુગુણાન્વિતાઃ
બ્રાહ્મણાવસથાશ્ ચૈવ કર્તવ્યાઃ શતશઃ શુભાઃ

ભક્ષ્યાન્નપાનૈર્ બહુભિઃ સમુપેતાઃ સુનિષ્ઠિતાઃ
તથા પૌરજનસ્યાપિ કર્તવ્યા બહુવિસ્તરાઃ

આવાસા બહુભક્ષ્યા વૈ સર્વકામૈર્ ઉપસ્થિતાઃ
તથા જાનપદસ્યાપિ જનસ્ય બહુશોભનમ્

દાતવ્યમ્ અન્નં વિધિવત્ સત્કૃત્ય ન તુ લીલયા
સર્વે વર્ણા યથા પૂજાં પ્રાપ્નુવન્તિ સુસત્કૃતાઃ

ન ચાવજ્ઞા પ્રયોક્તવ્યા કામક્રોધવશાદ્ અપિ
યજ્ઞકર્મસુ યે ઽવ્યગ્રાઃ પુરુષાઃ શિલ્પિનસ્ તથા

તેષામ્ અપિ વિશેષેણ પૂજા કાર્યા યથાક્રમમ્
યથા સર્વં સુવિહિતં ન કિં ચિત્ પરિહીયતે

તથા ભવન્તઃ કુર્વન્તુ પ્રીતિસ્નિગ્ધેન ચેતસા
તતઃ સર્વે સમાગમ્ય વસિષ્ઠમ્ ઇદમ્ અબ્રુવન્

યથોક્તં તત્ કરિષ્યામો ન કિં ચિત્ પરિહાસ્યતે
તતઃ સુમન્ત્રમ્ આહૂય વસિષ્ઠો વાક્યમ્ અબ્રવીત્

નિમન્ત્રયસ્ય નૃપતીન્ પૃથિવ્યાં યે ચ ધાર્મિકાઃ
બ્રાહ્મણાન્ ક્ષત્રિયાન્ વૈશ્યાઞ્ શૂદ્રાંશ્ ચૈવ સહસ્રશઃ

સમાનયસ્વ સત્કૃત્ય સર્વદેશેષુ માનવાન્
મિથિલાધિપતિં શૂરં જનકં સત્યવિક્રમમ્

નિષ્ઠિતં સર્વશાસ્ત્રેષુ તથા વેદેષુ નિષ્ઠિતમ્
તમ્ આનય મહાભાગં સ્વયમ્ એવ સુસત્કૃતમ્
પૂર્વસંબન્ધિનં જ્ઞાત્વા તતઃ પૂર્વં બ્રવીમિ તે

તથા કાશિપતિં સ્નિગ્ધં સતતં પ્રિયવાદિનમ્
સદ્વૃત્તં દેવસંકાશં સ્વયમ્ એવાનયસ્વ હ

તથા કેકયરાજાનં વૃદ્ધં પરમધાર્મિકમ્
શ્વશુરં રાજસિંહસ્ય સપુત્રં તમ્ ઇહાનય

અઙ્ગેશ્વરં મહાભાગં લોમપાદં સુસત્કૃતમ્
વયસ્યં રાજસિંહસ્ય તમ્ આનય યશસ્વિનમ્

પ્રાચીનાન્ સિન્ધુસૌવીરાન્ સૌરાષ્ઠ્રેયાંશ્ ચ પાર્થિવાન્
દાક્ષિણાત્યાન્ નરેન્દ્રાંશ્ ચ સમસ્તાન્ આનયસ્વ હ

સન્તિ સ્નિગ્ધાશ્ ચ યે ચાન્યે રાજાનઃ પૃથિવીતલે
તાન્ આનય યથાક્ષિપ્રં સાનુગાન્ સહબાન્ધવાન્

વસિષ્ઠવાક્યં તચ્ છ્રુત્વા સુમન્ત્રસ્ ત્વરિતસ્ તદા
વ્યાદિશત્ પુરુષાંસ્ તત્ર રાજ્ઞામ્ આનયને શુભાન્

સ્વયમ્ એવ હિ ધર્માત્મા પ્રયયૌ મુનિશાસનાત્
સુમન્ત્રસ્ ત્વરિતો ભૂત્વા સમાનેતું મહીક્ષિતઃ

તે ચ કર્માન્તિકાઃ સર્વે વસિષ્ઠાય ચ ધીમતે
સર્વં નિવેદયન્તિ સ્મ યજ્ઞે યદ્ ઉપકલ્પિતમ્

તતઃ પ્રીતો દ્વિજશ્રેષ્ઠસ્ તાન્ સર્વાન્ પુનર્ અબ્રવીત્
અવજ્ઞયા ન દાતવ્યં કસ્ય ચિલ્ લીલયાપિ વા
અવજ્ઞયા કૃતં હન્યાદ્ દાતારં નાત્ર સંશયઃ

તતઃ કૈશ્ ચિદ્ અહોરાત્રૈર્ ઉપયાતા મહીક્ષિતઃ
બહૂનિ રત્નાન્ય્ આદાય રાજ્ઞો દશરથસ્ય હ

તતો વસિષ્ઠઃ સુપ્રીતો રાજાનમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્
ઉપયાતા નરવ્યાઘ્ર રાજાનસ્ તવ શાસનાત્

મયાપિ સત્કૃતાઃ સર્વે યથાર્હં રાજસત્તમાઃ
યજ્ઞિયં ચ કૃતં રાજન્ પુરુષૈઃ સુસમાહિતૈઃ

નિર્યાતુ ચ ભવાન્ યષ્ટું યજ્ઞાયતનમ્ અન્તિકાત્
સર્વકામૈર્ ઉપહૃતૈર્ ઉપેતં વૈ સમન્તતઃ

તથા વસિષ્ઠવચનાદ્ ઋશ્યશૃઙ્ગસ્ય ચોભયોઃ
શુભે દિવસ નક્ષત્રે નિર્યાતો જગતીપતિઃ

તતો વસિષ્ઠપ્રમુખાઃ સર્વ એવ દ્વિજોત્તમાઃ
ઋશ્યશૃઙ્ગં પુરસ્કૃત્ય યજ્ઞકર્મારભંસ્ તદા