રામાયણ · અધ્યાય 1.009

સુમન્ત્રશ્ ચોદિતો રાજ્ઞા પ્રોવાચેદં વચસ્ તદા
યથર્ષ્યશૃઙ્ગસ્ ત્વ્ આનીતઃ શૃણુ મે મન્ત્રિભિઃ સહ

લોમપાદમ્ ઉવાચેદં સહામાત્યઃ પુરોહિતઃ
ઉપાયો નિરપાયો ઽયમ્ અસ્માભિર્ અભિચિન્તિતઃ

ઋશ્યશૃઙ્ગો વનચરસ્ તપઃસ્વાધ્યાયને રતઃ
અનભિજ્ઞઃ સ નારીણાં વિષયાણાં સુખસ્ય ચ

ઇન્દ્રિયાર્થૈર્ અભિમતૈર્ નરચિત્તપ્રમાથિભિઃ
પુરમ્ આનાયયિષ્યામઃ ક્ષિપ્રં ચાધ્યવસીયતામ્

ગણિકાસ્ તત્ર ગચ્છન્તુ રૂપવત્યઃ સ્વલંકૃતાઃ
પ્રલોભ્ય વિવિધોપાયૈર્ આનેષ્યન્તીહ સત્કૃતાઃ

શ્રુત્વા તથેતિ રાજા ચ પ્રત્યુવાચ પુરોહિતમ્
પુરોહિતો મન્ત્રિણશ્ ચ તથા ચક્રુશ્ ચ તે તદા

વારમુખ્યાસ્ તુ તચ્ છ્રુત્વા વનં પ્રવિવિશુર્ મહત્
આશ્રમસ્યાવિદૂરે ઽસ્મિન્ યત્નં કુર્વન્તિ દર્શને
ઋષિપુત્રસ્ય ઘોરસ્ય નિત્યમ્ આશ્રમવાસિનઃ

પિતુઃ સ નિત્યસંતુષ્ટો નાતિચક્રામ ચાશ્રમાત્

ન તેન જન્મપ્રભૃતિ દૃષ્ટપૂર્વં તપસ્વિના
સ્ત્રી વા પુમાન્ વા યચ્ ચાન્યત્ સત્ત્વં નગરરાષ્ટ્રજમ્

તતઃ કદા ચિત્ તં દેશમ્ આજગામ યદૃચ્છયા
વિભાણ્ડકસુતસ્ તત્ર તાશ્ ચાપશ્યદ્ વરાઙ્ગનાઃ

તાશ્ ચિત્રવેષાઃ પ્રમદા ગાયન્ત્યો મધુરસ્વરૈઃ
ઋષિપુત્રમ્ ઉપાગમ્ય સર્વા વચનમ્ અબ્રુવન્

કસ્ ત્વં કિં વર્તસે બ્રહ્મઞ્ જ્ઞાતુમ્ ઇચ્છામહે વયમ્
એકસ્ ત્વં વિજને ઘોરે વને ચરસિ શંસ નઃ

અદૃષ્ટરૂપાસ્ તાસ્ તેન કામ્યરૂપા વને સ્ત્રિયઃ
હાર્દાત્ તસ્ય મતિર્ જાતા આખ્યાતું પિતરં સ્વકમ્

પિતા વિભાણ્ડકો ઽસ્માકં તસ્યાહં સુત ઔરસઃ
ઋશ્યશૃઙ્ગ ઇતિ ખ્યાતં નામ કર્મ ચ મે ભુવિ

ઇહાશ્રમપદો ઽસ્માકં સમીપે શુભદર્શનાઃ
કરિષ્યે વો ઽત્ર પૂજાં વૈ સર્વેષાં વિધિપૂર્વકમ્

ઋષિપુત્રવચઃ શ્રુત્વા સર્વાસાં મતિર્ આસ વૈ
તદ્ આશ્રમપદં દ્રષ્ટું જગ્મુઃ સર્વાશ્ ચ તેન હ

ગતાનાં તુ તતઃ પૂજામ્ ઋષિપુત્રશ્ ચકાર હ
ઇદમ્ અર્ઘ્યમ્ ઇદં પાદ્યમ્ ઇદં મૂલં ફલં ચ નઃ

પ્રતિગૃહ્ય તુ તાં પૂજાં સર્વા એવ સમુત્સુકાઃ
ઋષેર્ ભીતાશ્ ચ શીઘ્રં તુ ગમનાય મતિં દધુઃ

અસ્માકમ્ અપિ મુખ્યાનિ ફલાનીમાનિ વૈ દ્વિજ
ગૃહાણ પ્રતિ ભદ્રં તે ભક્ષયસ્વ ચ મા ચિરમ્

તતસ્ તાસ્ તં સમાલિઙ્ગ્ય સર્વા હર્ષસમન્વિતાઃ
મોદકાન્ પ્રદદુસ્ તસ્મૈ ભક્ષ્યાંશ્ ચ વિવિધાઞ્ શુભાન્

તાનિ ચાસ્વાદ્ય તેજસ્વી ફલાનીતિ સ્મ મન્યતે
અનાસ્વાદિતપૂર્વાણિ વને નિત્યનિવાસિના

આપૃચ્છ્ય ચ તદા વિપ્રં વ્રતચર્યાં નિવેદ્ય ચ
ગચ્છન્તિ સ્માપદેશાત્ તા ભીતાસ્ તસ્ય પિતુઃ સ્ત્રિયઃ

ગતાસુ તાસુ સર્વાસુ કાશ્યપસ્યાત્મજો દ્વિજઃ
અસ્વસ્થહૃદયશ્ ચાસીદ્ દુઃખં સ્મ પરિવર્તતે

તતો ઽપરેદ્યુસ્ તં દેશમ્ આજગામ સ વીર્યવાન્
મનોજ્ઞા યત્ર તા દૃષ્ટા વારમુખ્યાઃ સ્વલંકૃતાઃ

દૃષ્ટ્વૈવ ચ તદા વિપ્રમ્ આયાન્તં હૃષ્ટમાનસાઃ
ઉપસૃત્ય તતઃ સર્વાસ્ તાસ્ તમ્ ઊચુર્ ઇદં વચઃ

એહ્ય્ આશ્રમપદં સૌમ્ય અસ્માકમ્ ઇતિ ચાબ્રુવન્
તત્રાપ્ય્ એષ વિધિઃ શ્રીમાન્ વિશેષેણ ભવિષ્યતિ

શ્રુત્વા તુ વચનં તાસાં સર્વાસાં હૃદયંગમમ્
ગમનાય મતિં ચક્રે તં ચ નિન્યુસ્ તદા સ્ત્રિયઃ

તત્ર ચાનીયમાને તુ વિપ્રે તસ્મિન્ મહાત્મનિ
વવર્ષ સહસા દેવો જગત્ પ્રહ્લાદયંસ્ તદા

વર્ષેણૈવાગતં વિપ્રં વિષયં સ્વં નરાધિપઃ
પ્રત્યુદ્ગમ્ય મુનિં પ્રહ્વઃ શિરસા ચ મહીં ગતઃ

અર્ઘ્યં ચ પ્રદદૌ તસ્મૈ ન્યાયતઃ સુસમાહિતઃ
વવ્રે પ્રસાદં વિપ્રેન્દ્રાન્ મા વિપ્રં મન્યુર્ આવિશેત્

અન્તઃપુરં પ્રવિશ્યાસ્મૈ કન્યાં દત્ત્વા યથાવિધિ
શાન્તાં શાન્તેન મનસા રાજા હર્ષમ્ અવાપ સઃ

એવં સ ન્યવસત્ તત્ર સર્વકામૈઃ સુપૂજિતઃ
ઋશ્યશૃઙ્ગો મહાતેજાઃ શાન્તયા સહ ભાર્યયા