રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.89

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 89
અથ શૈલાદ્ વિનિષ્ક્રમ્ય મૈથિલીં કોસલેશ્વરઃ ।
અદર્શયચ્ છુભજલાં રમ્યાં મન્દાકિનીં નદીમ્

અબ્રવીચ્ ચ વરારોહાં ચારુચન્દ્રનિભાનનામ્ ।
વિદેહરાજસ્ય સુતાં રામો રાજીવલોચનઃ

વિચિત્રપુલિનાં રમ્યાં હંસસારસસેવિતામ્ ।
કુસુમૈર્ ઉપસંપન્નાં પશ્ય મન્દાકિનીં નદીમ્

નાનાવિધૈસ્ તીરરુહૈર્ વૃતાં પુષ્પફલદ્રુમૈઃ ।
રાજન્તીં રાજરાજસ્ય નલિનીમ્ ઇવ સર્વતઃ

મૃગયૂથનિપીતાનિ કલુષામ્ભાંસિ સામ્પ્રતમ્ ।
તીર્થાનિ રમણીયાનિ રતિં સંજનયન્તિ મે

જટાજિનધરાઃ કાલે વલ્કલોત્તરવાસસઃ ।
ઋષયસ્ ત્વ્ અવગાહન્તે નદીં મન્દાકિનીં પ્રિયે

આદિત્યમ્ ઉપતિષ્ઠન્તે નિયમાદ્ ઊર્ધ્વબાહવઃ ।
એતે ઽપરે વિશાલાક્ષિ મુનયઃ સંશિતવ્રતાઃ

મારુતોદ્ધૂતશિખરૈઃ પ્રનૃત્ત ઇવ પર્વતઃ ।
પાદપૈઃ પત્ત્રપુષ્પાણિ સૃજદ્ભિર્ અભિતો નદીમ્

કચ્ચિન્ મણિનિકાશોદાં કચ્ચિત્ પુલિનશાલિનીમ્ ।
કચ્ચિત્ સિદ્ધજનાકીર્ણાં પશ્ય મન્દાકિનીં નદીમ્

નિર્ધૂતાન્ વાયુના પશ્ય વિતતાન્ પુષ્પસંચયાન્ ।
પોપ્લૂયમાનાન્ અપરાન્ પશ્ય ત્વં જલમધ્યગાન્

તાંશ્ ચાતિવલ્ગુવચસો રથાઙ્ગાહ્વયના દ્વિજાઃ ।
અધિરોહન્તિ કલ્યાણિ નિષ્કૂજન્તઃ શુભા ગિરઃ

દર્શનં ચિત્રકૂટસ્ય મન્દાકિન્યાશ્ ચ શોભને ।
અધિકં પુરવાસાચ્ ચ મન્યે ચ તવ દર્શનાત્

વિધૂતકલુષૈઃ સિદ્ધૈસ્ તપોદમશમાન્વિતૈઃ ।
નિત્યવિક્ષોભિતજલાં વિગાહસ્વ મયા સહ

સખીવચ્ ચ વિગાહસ્વ સીતે મન્દાકિનીમ્ ઇમામ્ ।
કમલાન્ય્ અવમજ્જન્તી પુષ્કરાણિ ચ ભામિનિ

ત્વં પૌરજનવદ્ વ્યાલાન્ અયોધ્યામ્ ઇવ પર્વતમ્ ।
મન્યસ્વ વનિતે નિત્યં સરયૂવદ્ ઇમાં નદીમ્

લક્ષ્મણશ્ ચૈવ ધર્માત્મા મન્નિદેશે વ્યવસ્થિતઃ ।
ત્વં ચાનુકૂલા વૈદેહિ પ્રીતિં જનયથો મમ

ઉપસ્પૃશંસ્ ત્રિષવણં મધુમૂલફલાશનઃ ।
નાયોધ્યાયૈ ન રાજ્યાય સ્પૃહયે ઽદ્ય ત્વયા સહ

ઇમાં હિ રમ્યાં ગજયૂથલોલિતાં નિપીતતોયાં ગજસિંહવાનરૈઃ ।
સુપુષ્પિતૈઃ પુષ્પધરૈર્ અલંકૃતાં ન સો ઽસ્તિ યઃ સ્યાન્ ન ગતક્રમઃ સુખી

ઇતીવ રામો બહુસંગતં વચઃ પ્રિયાસહાયઃ સરિતં પ્રતિ બ્રુવન્ ।
ચચાર રમ્યં નયનાઞ્જનપ્રભં સ ચિત્રકૂટં રઘુવંશવર્ધનઃ