રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.79

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 79
એવમ્ ઉક્તસ્ તુ ભરતો નિષાદાધિપતિં ગુહમ્ ।
પ્રત્યુવાચ મહાપ્રાજ્ઞો વાક્યં હેત્વર્થસંહિતમ્

ઊર્જિતઃ ખલુ તે કામઃ કૃતો મમ ગુરોઃ સખે ।
યો મે ત્વમ્ ઈદૃશીં સેનામ્ એકો ઽભ્યર્ચિતુમ્ ઇચ્છસિ

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા તુ મહાતેજા ગુહં વચનમ્ ઉત્તમમ્ ।
અબ્રવીદ્ ભરતઃ શ્રીમાન્ નિષાદાધિપતિં પુનઃ

કતરેણ ગમિષ્યામિ ભરદ્વાજાશ્રમં ગુહ ।
ગહનો ઽયં ભૃશં દેશો ગઙ્ગાનૂપો દુરત્યયઃ

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા રાજપુત્રસ્ય ધીમતઃ ।
અબ્રવીત્ પ્રાઞ્જલિર્ વાક્યં ગુહો ગહનગોચરઃ

દાશાસ્ ત્વ્ અનુગમિષ્યન્તિ ધન્વિનઃ સુસમાહિતાઃ ।
અહં ચાનુગમિષ્યામિ રાજપુત્ર મહાયશઃ

કચ્ચિન્ ન દુષ્ટો વ્રજસિ રામસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ ।
ઇયં તે મહતી સેના શઙ્કાં જનયતીવ મે

તમ્ એવમ્ અભિભાષન્તમ્ આકાશ ઇવ નિર્મલઃ ।
ભરતઃ શ્લક્ષ્ણયા વાચા ગુહં વચનમ્ અબ્રવીત્

મા ભૂત્ સ કાલો યત્ કષ્ટં ન માં શઙ્કિતુમ્ અર્હસિ ।
રાઘવઃ સ હિ મે ભ્રાતા જ્યેષ્ઠઃ પિતૃસમો મમ

તં નિવર્તયિતું યામિ કાકુત્સ્થં વનવાસિનમ્ ।
બુદ્ધિર્ અન્યા ન તે કાર્યા ગુહ સત્યં બ્રવીમિ તે

સ તુ સંહૃષ્ટવદનઃ શ્રુત્વા ભરતભાષિતમ્ ।
પુનર્ એવાબ્રવીદ્ વાક્યં ભરતં પ્રતિ હર્ષિતઃ

ધન્યસ્ ત્વં ન ત્વયા તુલ્યં પશ્યામિ જગતીતલે ।
અયત્નાદ્ આગતં રાજ્યં યસ્ ત્વં ત્યક્તુમ્ ઇહેચ્છસિ

શાશ્વતી ખલુ તે કીર્તિર્ લોકાન્ અનુચરિષ્યતિ ।
યસ્ ત્વં કૃચ્છ્રગતં રામં પ્રત્યાનયિતુમ્ ઇચ્છસિ

એવં સમ્ભાષમાણસ્ય ગુહસ્ય ભરતં તદા ।
બભૌ નષ્ટપ્રભઃ સૂર્યો રજની ચાભ્યવર્તત

સંનિવેશ્ય સ તાં સેનાં ગુહેન પરિતોષિતઃ ।
શત્રુઘ્નેન સહ શ્રીમાઞ્ શયનં પુનર્ આગમત્

રામચિન્તામયઃ શોકો ભરતસ્ય મહાત્મનઃ ।
ઉપસ્થિતો હ્ય્ અનર્હસ્ય ધર્મપ્રેક્ષસ્ય તાદૃશઃ

અન્તર્દાહેન દહનઃ સંતાપયતિ રાઘવમ્ ।
વનદાહાભિસંતપ્તં ગૂઢો ઽગ્નિર્ ઇવ પાદપમ્

પ્રસ્રુતઃ સર્વગાત્રેભ્યઃ સ્વેદઃ શોકાગ્નિસમ્ભવઃ ।
યથા સૂર્યાંશુસંતપ્તો હિમવાન્ પ્રસ્રુતો હિમમ્

ધ્યાનનિર્દરશૈલેન વિનિઃશ્વસિતધાતુના ।
દૈન્યપાદપસંઘેન શોકાયાસાધિશૃઙ્ગિણા

પ્રમોહાનન્તસત્ત્વેન સંતાપૌષધિવેણુના ।
આક્રાન્તો દુઃખશૈલેન મહતા કૈકયીસુતઃ

ગુહેન સાર્ધં ભરતઃ સમાગતો મહાનુભાવઃ સજનઃ સમાહિતઃ ।
સુદુર્મનાસ્ તં ભરતં તદા પુનર્ ગુહઃ સમાશ્વાસયદ્ અગ્રજં પ્રતિ