રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.63

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 63
યામ્ એવ રાત્રિં તે દૂતાઃ પ્રવિશન્તિ સ્મ તાં પુરીમ્ ।
ભરતેનાપિ તાં રાત્રિં સ્વપ્નો દૃષ્ટો ઽયમ્ અપ્રિયઃ

વ્યુષ્ટામ્ એવ તુ તાં રાત્રિં દૃષ્ટ્વા તં સ્વપ્નમ્ અપ્રિયમ્ ।
પુત્રો રાજાધિરાજસ્ય સુભૃશં પર્યતપ્યત

તપ્યમાનં સમાજ્ઞાય વયસ્યાઃ પ્રિયવાદિનઃ ।
આયાસં હિ વિનેષ્યન્તઃ સભાયાં ચક્રિરે કથાઃ

વાદયન્તિ તથા શાન્તિં લાસયન્ત્ય્ અપિ ચાપરે ।
નાટકાન્ય્ અપરે પ્રાહુર્ હાસ્યાનિ વિવિધાનિ ચ

સ તૈર્ મહાત્મા ભરતઃ સખિભિઃ પ્રિયવાદિભિઃ ।
ગોષ્ઠીહાસ્યાનિ કુર્વદ્ભિર્ ન પ્રાહૃષ્યત રાઘવઃ

તમ્ અબ્રવીત્ પ્રિયસખો ભરતં સખિભિર્ વૃતમ્ ।
સુહૃદ્ભિઃ પર્યુપાસીનઃ કિં સખે નાનુમોદસે

એવં બ્રુવાણં સુહૃદં ભરતઃ પ્રત્યુવાચ હ ।
શૃણુ ત્વં યન્નિમિત્તં મે દૈન્યમ્ એતદ્ ઉપાગતમ્

સ્વપ્ને પિતરમ્ અદ્રાક્ષં મલિનં મુક્તમૂર્ધજમ્ ।
પતન્તમ્ અદ્રિશિખરાત્ કલુષે ગોમયહ્રદે

પ્લવમાનશ્ ચ મે દૃષ્ટઃ સ તસ્મિન્ ગોમયહ્રદે ।
પિબન્ન્ અઞ્જલિના તૈલં હસન્ન્ ઇવ મુહુર્ મુહુઃ

તતસ્ તિલોદનં ભુક્ત્વા પુનઃ પુનર્ અધઃશિરાઃ ।
તૈલેનાભ્યક્તસર્વાઙ્ગસ્ તૈલમ્ એવાવગાહત

સ્વપ્ને ઽપિ સાગરં શુષ્કં ચન્દ્રં ચ પતિતં ભુવિ ।
સહસા ચાપિ સંશાન્તં જ્વલિતં જાતવેદસમ્

અવદીર્ણાં ચ પૃથિવીં શુષ્કાંશ્ ચ વિવિધાન્ દ્રુમાન્ ।
અહં પશ્યામિ વિધ્વસ્તાન્ સધૂમાંશ્ ચૈવ પર્વતાન્

પીઠે કાર્ષ્ણાયસે ચૈનં નિષણ્ણં કૃષ્ણવાસસમ્ ।
પ્રહસન્તિ સ્મ રાજાનં પ્રમદાઃ કૃષ્ણપિઙ્ગલાઃ

ત્વરમાણશ્ ચ ધર્માત્મા રક્તમાલ્યાનુલેપનઃ ।
રથેન ખરયુક્તેન પ્રયાતો દક્ષિણામુખઃ

એવમ્ એતન્ મયા દૃષ્ટમ્ ઇમાં રાત્રિં ભયાવહામ્ ।
અહં રામો ઽથ વા રાજા લક્ષ્મણો વા મરિષ્યતિ

નરો યાનેન યઃ સ્વપ્ને ખરયુક્તેન યાતિ હિ ।
અચિરાત્ તસ્ય ધૂમાગ્રં ચિતાયાં સમ્પ્રદૃશ્યતે ।
એતન્નિમિત્તં દીનો ઽહં તન્ ન વઃ પ્રતિપૂજયે ॥ રમ્સ્_2,63.16* ॥
શુષ્યતીવ ચ મે કણ્ઠો ન સ્વસ્થમ્ ઇવ મે મનઃ ।
જુગુપ્સન્ન્ ઇવ ચાત્માનં ન ચ પશ્યામિ કારણમ્

ઇમાં હિ દુઃસ્વપ્નગતિં નિશામ્ય તામ્ અનેકરૂપામ્ અવિતર્કિતાં પુરા ।
ભયં મહત્ તદ્ધૃદયાન્ ન યાતિ મે વિચિન્ત્ય રાજાનમ્ અચિન્ત્યદર્શનમ્