રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.59

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 59
અથ રાત્ર્યાં વ્યતીતાયાં પ્રાતર્ એવાપરે ઽહનિ ।
બન્દિનઃ પર્યુપાતિષ્ઠંસ્ તત્ પાર્થિવનિવેશનમ્

તતઃ શુચિસમાચારાઃ પર્યુપસ્થાનકોવિદાઃ ।
સ્ત્રીવર્ષવરભૂયિષ્ઠા ઉપતસ્થુર્ યથાપુરમ્

હરિચન્દનસંપૃક્તમ્ ઉદકં કાઞ્ચનૈર્ ઘટૈઃ ।
આનિન્યુઃ સ્નાનશિક્ષાજ્ઞા યથાકાલં યથાવિધિ

મઙ્ગલાલમ્ભનીયાનિ પ્રાશનીયાન્ ઉપસ્કરાન્ ।
ઉપનિન્યુસ્ તથાપ્ય્ અન્યાઃ કુમારીબહુલાઃ સ્ત્રિયઃ

અથ યાઃ કોસલેન્દ્રસ્ય શયનં પ્રત્યનન્તરાઃ ।
તાઃ સ્ત્રિયસ્ તુ સમાગમ્ય ભર્તારં પ્રત્યબોધયન્

તા વેપથુપરીતાશ્ ચ રાજ્ઞઃ પ્રાણેષુ શઙ્કિતાઃ ।
પ્રતિસ્રોતસ્ તૃણાગ્રાણાં સદૃશં સંચકમ્પિરે

અથ સંવેપમાનાનાં સ્ત્રીણાં દૃષ્ટ્વા ચ પાર્થિવમ્ ।
યત્ તદ્ આશઙ્કિતં પાપં તસ્ય જજ્ઞે વિનિશ્ચયઃ

તતઃ પ્રચુક્રુશુર્ દીનાઃ સસ્વરં તા વરાઙ્ગનાઃ ।
કરેણવ ઇવારણ્યે સ્થાનપ્રચ્યુતયૂથપાઃ

તાસામ્ આક્રન્દશબ્દેન સહસોદ્ગતચેતને ।
કૌસલ્યા ચ સુમિત્રા ચ ત્યક્તનિદ્રે બભૂવતુઃ

કૌસલ્યા ચ સુમિત્રા ચ દૃષ્ટ્વા સ્પૃષ્ટ્વા ચ પાર્થિવમ્ ।
હા નાથેતિ પરિક્રુશ્ય પેતતુર્ ધરણીતલે

સા કોસલેન્દ્રદુહિતા વેષ્ટમાના મહીતલે ।
ન બભ્રાજ રજોધ્વસ્તા તારેવ ગગનચ્યુતા

તત્ સમુત્ત્રસ્તસંભ્રાન્તં પર્યુત્સુકજનાકુલમ્ ।
સર્વતસ્ તુમુલાક્રન્દં પરિતાપાર્તબાન્ધવમ્

સદ્યો નિપતિતાનન્દં દીનવિક્લવદર્શનમ્ ।
બભૂવ નરદેવસ્ય સદ્મ દિષ્ટાન્તમ્ ઈયુષઃ

અતીતમ્ આજ્ઞાય તુ પાર્થિવર્ષભં યશસ્વિનં સંપરિવાર્ય પત્નયઃ ।
ભૃશં રુદન્ત્યઃ કરુણં સુદુઃખિતાઃ પ્રગૃહ્ય બાહૂ વ્યલપન્ન્ અનાથવત્