રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.39

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 39
વિલપન્તીં તથા તાં તુ કૌસલ્યાં પ્રમદોત્તમામ્ ।
ઇદં ધર્મે સ્થિતા ધર્મ્યં સુમિત્રા વાક્યમ્ અબ્રવીત્

તવાર્યે સદ્ગુણૈર્ યુક્તઃ પુત્રઃ સ પુરુષોત્તમઃ ।
કિં તે વિલપિતેનૈવં કૃપણં રુદિતેન વા

યસ્ તવાર્યે ગતઃ પુત્રસ્ ત્યક્ત્વા રાજ્યં મહાબલઃ ।
સાધુ કુર્વન્ મહાત્માનં પિતરં સત્યવાદિનામ્

શિષ્ટૈર્ આચરિતે સમ્યક્ શશ્વત્ પ્રેત્ય ફલોદયે ।
રામો ધર્મે સ્થિતઃ શ્રેષ્ઠો ન સ શોચ્યઃ કદાચન

વર્તતે ચોત્તમાં વૃત્તિં લક્ષ્મણો ઽસ્મિન્ સદાનઘઃ ।
દયાવાન્ સર્વભૂતેષુ લાભસ્ તસ્ય મહાત્મનઃ

અરણ્યવાસે યદ્ દુઃખં જાનતી વૈ સુખોચિતા ।
અનુગચ્છતિ વૈદેહી ધર્માત્માનં તવાત્મજમ્

કીર્તિભૂતાં પતાકાં યો લોકે ભ્રામયતિ પ્રભુઃ ।
દમસત્યવ્રતપરઃ કિં ન પ્રાપ્તસ્ તવાત્મજઃ

વ્યક્તં રામસ્ય વિજ્ઞાય શૌચં માહાત્મ્યમ્ ઉત્તમમ્ ।
ન ગાત્રમ્ અંશુભિઃ સૂર્યઃ સંતાપયિતુમ્ અર્હતિ

શિવઃ સર્વેષુ કાલેષુ કાનનેભ્યો વિનિઃસૃતઃ ।
રાઘવં યુક્તશીતોષ્ણઃ સેવિષ્યતિ સુખો ઽનિલઃ

શયાનમ્ અનઘં રાત્રૌ પિતેવાભિપરિષ્વજન્ ।
રશ્મિભિઃ સંસ્પૃશઞ્ શીતૈશ્ ચન્દ્રમા હ્લાદયિષ્યતિ

દદૌ ચાસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ યસ્મૈ બ્રહ્મા મહૌજસે ।
દાનવેન્દ્રં હતં દૃષ્ટ્વા તિમિધ્વજસુતં રણે

પૃથિવ્યા સહ વૈદેહ્યા શ્રિયા ચ પુરુષર્ષભઃ ।
ક્ષિપ્રં તિસૃભિર્ એતાભિઃ સહ રામો ઽભિષેક્ષ્યતે

દુઃખજં વિસૃજન્ત્ય્ અસ્રં નિષ્ક્રામન્તમ્ ઉદીક્ષ્ય યમ્ ।
સમુત્સ્રક્ષ્યસિ નેત્રાભ્યાં ક્ષિપ્રમ્ આનન્દજં પયઃ

અભિવાદયમાનં તં દૃષ્ટ્વા સસુહૃદં સુતમ્ ।
મુદાશ્રુ મોક્ષ્યસે ક્ષિપ્રં મેઘલેખેવ વાર્ષિકી

પુત્રસ્ તે વરદઃ ક્ષિપ્રમ્ અયોધ્યાં પુનર્ આગતઃ ।
કરાભ્યાં મૃદુપીનાભ્યાં ચરણૌ પીડયિષ્યતિ

નિશમ્ય તલ્ લક્ષ્મણમાતૃવાક્યં રામસ્ય માતુર્ નરદેવપત્ન્યાઃ ।
સદ્યઃ શરીરે વિનનાશ શોકઃ શરદ્ગતો મેઘ ઇવાલ્પતોયઃ