રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.38

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 38
તતઃ સમીક્ષ્ય શયને સન્નં શોકેન પાર્થિવમ્ ।
કૌસલ્યા પુત્રશોકાર્તા તમ્ ઉવાચ મહીપતિમ્

રાઘવો નરશાર્દૂલ વિષમ્ ઉપ્ત્વા દ્વિજિહ્વવત્ ।
વિચરિષ્યતિ કૈકેયી નિર્મુક્તેવ હિ પન્નગી

વિવાસ્ય રામં સુભગા લબ્ધકામા સમાહિતા ।
ત્રાસયિષ્યતિ માં ભૂયો દુષ્ટાહિર્ ઇવ વેશ્મનિ

અથ સ્મ નગરે રામશ્ ચરન્ ભૈક્ષં ગૃહે વસેત્ ।
કામકારો વરં દાતુમ્ અપિ દાસં મમાત્મજમ્

પાતયિત્વા તુ કૈકેય્યા રામં સ્થાનાદ્ યથેષ્ટતઃ ।
પ્રદિષ્ટો રક્ષસાં ભાગઃ પર્વણીવાહિતાગ્નિના

ગજરાજગતિર્ વીરો મહાબાહુર્ ધનુર્ધરઃ ।
વનમ્ આવિશતે નૂનં સભાર્યઃ સહલક્ષ્મણઃ

વને ત્વ્ અદૃષ્ટદુઃખાનાં કૈકેય્યાનુમતે ત્વયા ।
ત્યક્તાનાં વનવાસાય કા ન્વ્ અવસ્થા ભવિષ્યતિ

તે રત્નહીનાસ્ તરુણાઃ ફલકાલે વિવાસિતાઃ ।
કથં વત્સ્યન્તિ કૃપણાઃ ફલમૂલૈઃ કૃતાશનાઃ

અપીદાનીં સ કાલઃ સ્યાન્ મમ શોકક્ષયઃ શિવઃ ।
સભાર્યં યત્ સહ ભ્રાત્રા પશ્યેયમ્ ઇહ રાઘવમ્

શ્રુત્વૈવોપસ્થિતૌ વીરૌ કદાયોધ્યા ભવિષ્યતિ ।
યશસ્વિની હૃષ્ટજના સૂચ્છ્રિતધ્વજમાલિની

કદા પ્રેક્ષ્ય નરવ્યાઘ્રાવ્ અરણ્યાત્ પુનરાગતૌ ।
નન્દિષ્યતિ પુરી હૃષ્ટા સમુદ્ર ઇવ પર્વણિ

કદાયોધ્યાં મહાબાહુઃ પુરીં વીરઃ પ્રવેક્ષ્યતિ ।
પુરસ્કૃત્ય રથે સીતાં વૃષભો ગોવધૂમ્ ઇવ

કદા પ્રાણિસહસ્રાણિ રાજમાર્ગે મમાત્મજૌ ।
લાજૈર્ અવકરિષ્યન્તિ પ્રવિશન્તાવ્ અરિંદમૌ

કદા સુમનસઃ કન્યા દ્વિજાતીનાં ફલાનિ ચ ।
પ્રદિશન્ત્યઃ પુરીં હૃષ્ટાઃ કરિષ્યન્તિ પ્રદક્ષિણમ્

કદા પરિણતો બુદ્ધ્યા વયસા ચામરપ્રભઃ ।
અભ્યુપૈષ્યતિ ધર્મજ્ઞસ્ ત્રિવર્ષ ઇવ માં લલન્

નિઃસંશયં મયા મન્યે પુરા વીર કદર્યયા ।
પાતુ કામેષુ વત્સેષુ માત્ઃણાં શાતિતાઃ સ્તનાઃ

સાહં ગૌર્ ઇવ સિંહેન વિવત્સા વત્સલા કૃતા ।
કૈકેય્યા પુરુષવ્યાઘ્ર બાલવત્સેવ ગૌર્ બલાત્

ન હિ તાવદ્ ગુણૈર્ જુષ્ટં સર્વશાસ્ત્રવિશારદમ્ ।
એકપુત્રા વિના પુત્રમ્ અહં જીવિતુમ્ ઉત્સહે

ન હિ મે જીવિતે કિંચિત્ સામર્થ્યમ્ ઇહ કલ્પ્યતે ।
અપશ્યન્ત્યાઃ પ્રિયં પુત્રં મહાબાહું મહાબલમ્

અયં હિ માં દીપયતે સમુત્થિતસ્ તનૂજશોકપ્રભવો હુતાશનઃ ।
મહીમ્ ઇમાં રશ્મિભિર્ ઉત્તમપ્રભો યથા નિદાઘે ભગવાન્ દિવાકરઃ