રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.36

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 36
તસ્મિંસ્ તુ પુરુષવ્યાઘ્રે નિષ્ક્રામતિ કૃતાઞ્જલૌ ।
આર્તશબ્દો હિ સંજજ્ઞે સ્ત્રીણામ્ અન્તઃપુરે મહાન્

અનાથસ્ય જનસ્યાસ્ય દુર્બલસ્ય તપસ્વિનઃ ।
યો ગતિઃ શરણં ચાસીત્ સ નાથઃ ક્વ નુ ગચ્છતિ

ન ક્રુધ્યત્ય્ અભિશસ્તો ઽપિ ક્રોધનીયાનિ વર્જયન્ ।
ક્રુદ્ધાન્ પ્રસાદયન્ સર્વાન્ સમદુઃખઃ ક્વ ગચ્છતિ

કૌસલ્યાયાં મહાતેજા યથા માતરિ વર્તતે ।
તથા યો વર્તતે ઽસ્માસુ મહાત્મા ક્વ નુ ગચ્છતિ

કૈકેય્યા ક્લિશ્યમાનેન રાજ્ઞા સંચોદિતો વનમ્ ।
પરિત્રાતા જનસ્યાસ્ય જગતઃ ક્વ નુ ગચ્છતિ

અહો નિશ્ચેતનો રાજા જીવલોકસ્ય સમ્પ્રિયમ્ ।
ધર્મ્યં સત્યવ્રતં રામં વનવાસે પ્રવત્સ્યતિ

ઇતિ સર્વા મહિષ્યસ્ તા વિવત્સા ઇવ ધેનવઃ ।
રુરુદુશ્ ચૈવ દુઃખાર્તાઃ સસ્વરં ચ વિચુક્રુશુઃ

સ તમ્ અન્તઃપુરે ઘોરમ્ આર્તશબ્દં મહીપતિઃ ।
પુત્રશોકાભિસંતપ્તઃ શ્રુત્વા ચાસીત્ સુદુઃખિતઃ

નાગ્નિહોત્રાણ્ય્ અહૂયન્ત સૂર્યશ્ ચાન્તરધીયત ।
વ્યસૃજન્ કવલાન્ નાગા ગાવો વત્સાન્ ન પાયયન્

ત્રિશઙ્કુર્ લોહિતાઙ્ગશ્ ચ બૃહસ્પતિબુધાવ્ અપિ ।
દારુણાઃ સોમમ્ અભ્યેત્ય ગ્રહાઃ સર્વે વ્યવસ્થિતાઃ

નક્ષત્રાણિ ગતાર્ચીંષિ ગ્રહાશ્ ચ ગતતેજસઃ ।
વિશાખાશ્ ચ સધૂમાશ્ ચ નભસિ પ્રચકાશિરે

અકસ્માન્ નાગરઃ સર્વો જનો દૈન્યમ્ ઉપાગમત્ ।
આહારે વા વિહારે વા ન કશ્ચિદ્ અકરોન્ મનઃ

બાષ્પપર્યાકુલમુખો રાજમાર્ગગતો જનઃ ।
ન હૃષ્ટો લક્ષ્યતે કશ્ચિત્ સર્વઃ શોકપરાયણઃ

ન વાતિ પવનઃ શીતો ન શશી સૌમ્યદર્શનઃ ।
ન સૂર્યસ્ તપતે લોકં સર્વં પર્યાકુલં જગત્

અનર્થિનઃ સુતાઃ સ્ત્રીણાં ભર્તારો ભ્રાતરસ્ તથા ।
સર્વે સર્વં પરિત્યજ્ય રામમ્ એવાન્વચિન્તયન્

યે તુ રામસ્ય સુહૃદઃ સર્વે તે મૂઢચેતસઃ ।
શોકભારેણ ચાક્રાન્તાઃ શયનં ન જહુસ્ તદા

તતસ્ ત્વ્ અયોધ્યા રહિતા મહાત્મના પુરંદરેણેવ મહી સપર્વતા ।
ચચાલ ઘોરં ભયભારપીડિતા સનાગયોધાશ્વગણા નનાદ ચ