રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.11

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 11
અતદર્હં મહારાજં શયાનમ્ અતથોચિતમ્ ।
યયાતિમ્ ઇવ પુણ્યાન્તે દેવલોકાત્ પરિચ્યુતમ્

અનર્થરૂપા સિદ્ધાર્થા અભીતા ભયદર્શિની ।
પુનર્ આકારયામાસ તમ્ એવ વરમ્ અઙ્ગના

ત્વં કત્થસે મહારાજ સત્યવાદી દૃઢવ્રતઃ ।
મમ ચેમં વરં કસ્માદ્ વિધારયિતુમ્ ઇચ્છસિ

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ કૈકેય્યા રાજા દશરથસ્ તદા ।
પ્રત્યુવાચ તતઃ ક્રુદ્ધો મુહૂર્તં વિહ્વલન્ન્ ઇવ

મૃતે મયિ ગતે રામે વનં મનુજપુંગવે ।
હન્તાનાર્યે મમામિત્રે રામઃ પ્રવ્રાજિતો વનમ્

યદિ સત્યં બ્રવીમ્ય્ એતત્ તદ્ અસત્યં ભવિષ્યતિ ।
અકીર્તિર્ અતુલા લોકે ધ્રુવં પરિભવશ્ ચ મે

તથા વિલપતસ્ તસ્ય પરિભ્રમિતચેતસઃ ।
અસ્તમ્ અભ્યગમત્ સૂર્યો રજની ચાભ્યવર્તત

સ ત્રિયામા તથાર્તસ્ય ચન્દ્રમણ્ડલમણ્ડિતા ।
રાજ્ઞો વિલપમાનસ્ય ન વ્યભાસત શર્વરી

તથૈવોષ્ણં વિનિઃશ્વસ્ય વૃદ્ધો દશરથો નૃપઃ ।
વિલલાપાર્તવદ્ દુઃખં ગગનાસક્તલોચનઃ

ન પ્રભાતં ત્વયેચ્છામિ મયાયં રચિતો ઽઞ્જલિઃ ।
અથ વા ગમ્યતાં શીઘ્રં નાહમ્ ઇચ્છામિ નિર્ઘૃણામ્ ।
નૃશંસાં કૈકેયીં દ્રષ્ટું યત્કૃતે વ્યસનં મહત્ ॥ રમ્સ્_2,11.10* ॥
એવમ્ ઉક્ત્વા તતો રાજા કૈકેયીં સંયતાઞ્જલિઃ ।
પ્રસાદયામાસ પુનઃ કૈકેયીં ચેદમ્ અબ્રવીત્

સાધુવૃત્તસ્ય દીનસ્ય ત્વદ્ગતસ્ય ગતાયુષઃ ।
પ્રસાદઃ ક્રિયતાં દેવિ ભદ્રે રાજ્ઞો વિશેષતઃ

શૂન્યેન ખલુ સુશ્રોણિ મયેદં સમુદાહૃતમ્ ।
કુરુ સાધુ પ્રસાદં મે બાલે સહૃદયા હ્ય્ અસિ

વિશુદ્ધભાવસ્ય હિ દુષ્ટભાવા તામ્રેક્ષણસ્યાશ્રુકલસ્ય રાજ્ઞઃ ।
શ્રુત્વા વિચિત્રં કરુણં વિલાપં ભર્તુર્ નૃશંસા ન ચકાર વાક્યમ્

તતઃ સ રાજા પુનર્ એવ મૂર્છિતઃ પ્રિયામ્ અતુષ્ટાં પ્રતિકૂલભાષિણીમ્ ।
સમીક્ષ્ય પુત્રસ્ય વિવાસનં પ્રતિ ક્ષિતૌ વિસંજ્ઞો નિપપાત દુઃખિતઃ