રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 3.67

પુરા રામ મહાબાહો મહાબલપરાક્રમ
રૂપમ્ આસીન્ મમાચિન્ત્યં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્
યથા સોમસ્ય શક્રસ્ય સૂર્યસ્ય ચ યથા વપુઃ ॥

સો ઽહં રૂપમ્ ઇદં કૃત્વા લોકવિત્રાસનં મહત્
ઋષીન્ વનગતાન્ રામ ત્રાસયામિ તતસ્ તતઃ ॥

તતઃ સ્થૂલશિરા નામ મહર્ષિઃ કોપિતો મયા
સંચિન્વન્ વિવિધં વન્યં રૂપેણાનેન ધર્ષિતઃ ॥

તેનાહમ્ ઉક્તઃ પ્રેક્ષ્યૈવં ઘોરશાપાભિધાયિના
એતદ્ એવ નૃશંસં તે રૂપમ્ અસ્તુ વિગર્હિતમ્ ॥

સ મયા યાચિતઃ ક્રુદ્ધઃ શાપસ્યાન્તો ભવેદ્ ઇતિ
અભિશાપકૃતસ્યેતિ તેનેદં ભાષિતં વચઃ ॥

યદા છિત્ત્વા ભુજૌ રામસ્ ત્વાં દહેદ્ વિજને વને
તદા ત્વં પ્રાપ્સ્યસે રૂપં સ્વમ્ એવ વિપુલં શુભમ્ ॥

શ્રિયા વિરાજિતં પુત્રં દનોસ્ ત્વં વિદ્ધિ લક્ષ્મણ
ઇન્દ્રકોપાદ્ ઇદં રૂપં પ્રાપ્તમ્ એવં રણાજિરે ॥

અહં હિ તપસોગ્રેણ પિતામહમ્ અતોષયમ્
દીર્ઘમ્ આયુઃ સ મે પ્રાદાત્ તતો માં વિભ્રમો ઽસ્પૃશત્ ॥

દીર્ઘમ્ આયુર્ મયા પ્રાપ્તં કિં મે શક્રઃ કરિષ્યતિ
ઇત્ય્ એવં બુદ્ધિમ્ આસ્થાય રણે શક્રમ્ અધર્ષયમ્ ॥

તસ્ય બાહુપ્રમુક્તેન વજ્રેણ શતપર્વણા
સક્થિની ચ શિરશ્ ચૈવ શરીરે સંપ્રવેશિતમ્ ॥

સ મયા યાચ્યમાનઃ સન્ન્ આનયદ્ યમસાદનમ્
પિતામહવચઃ સત્યં તદ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ મમાબ્રવીત્ ॥

અનાહારઃ કથં શક્તો ભગ્નસક્થિશિરોમુખઃ
વજ્રેણાભિહતઃ કાલં સુદીર્ઘમ્ અપિ જીવિતુમ્ ॥

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ મે શક્રો બાહૂ યોજનમ્ આયતૌ
પ્રાદાદ્ આસ્યં ચ મે કુક્ષૌ તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રમ્ અકલ્પયત્ ॥

સો ઽહં ભુજાભ્યાં દીર્ઘાભ્યાં સમાકૃષ્ય વનેચરાન્
સિંહદ્વિપમૃગવ્યાઘ્રાન્ ભક્ષયામિ સમન્તતઃ ॥

સ તુ મામ્ અબ્રવીદ્ ઇન્દ્રો યદા રામઃ સલક્ષ્મણઃ
છેત્સ્યતે સમરે બાહૂ તદા સ્વર્ગં ગમિષ્યસિ ॥

સ ત્વં રામો ઽસિ ભદ્રં તે નાહમ્ અન્યેન રાઘવ
શક્યો હન્તું યથાતત્ત્વમ્ એવમ્ ઉક્તં મહર્ષિણા ॥

અહં હિ મતિસાચિવ્યં કરિષ્યામિ નરર્ષભ
મિત્રં ચૈવોપદેક્ષ્યામિ યુવાભ્યાં સંસ્કૃતો ઽગ્નિના ॥

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ ધર્માત્મા દનુના તેન રાઘવઃ
ઇદં જગાદ વચનં લક્ષ્મણસ્યોપશૃણ્વતઃ ॥

રાવણેન હૃતા સીતા મમ ભાર્યા યશસ્વિની
નિષ્ક્રાન્તસ્ય જનસ્થાનાત્ સહ ભ્રાત્રા યથાસુખમ્ ॥

નામમાત્રં તુ જાનામિ ન રૂપં તસ્ય રક્ષસઃ
નિવાસં વા પ્રભાવં વા વયં તસ્ય ન વિદ્મહે ॥

શોકાર્તાનામ્ અનાથાનામ્ એવં વિપરિધાવતામ્
કારુણ્યં સદૃશં કર્તુમ્ ઉપકારે ચ વર્તતામ્ ॥

કાષ્ઠાન્ય્ આનીય શુષ્કાણિ કાલે ભગ્નાનિ કુઞ્જરૈઃ
ભક્ષ્યામસ્ ત્વાં વયં વીર શ્વભ્રે મહતિ કલ્પિતે ॥

સ ત્વં સીતાં સમાચક્ષ્વ યેન વા યત્ર વા હૃતા
કુરુ કલ્યાણમ્ અત્યર્થં યદિ જાનાસિ તત્ત્વતઃ ॥

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ રામેણ વાક્યં દનુર્ અનુત્તમમ્
પ્રોવાચ કુશલો વક્તું વક્તારમ્ અપિ રાઘવમ્ ॥

દિવ્યમ્ અસ્તિ ન મે જ્ઞાનં નાભિજાનામિ મૈથિલીમ્
યસ્ તાં જ્ઞાસ્યતિ તં વક્ષ્યે દગ્ધઃ સ્વં રૂપમ્ આસ્થિતઃ ॥

અદગ્ધસ્ય હિ વિજ્ઞાતું શક્તિર્ અસ્તિ ન મે પ્રભો
રાક્ષસં તં મહાવીર્યં સીતા યેન હૃતા તવ ॥

વિજ્ઞાનં હિ મહદ્ ભ્રષ્ટં શાપદોષેણ રાઘવ
સ્વકૃતેન મયા પ્રાપ્તં રૂપં લોકવિગર્હિતમ્ ॥

કિં તુ યાવન્ ન યાત્ય્ અસ્તં સવિતા શ્રાન્તવાહનઃ
તાવન્ મામ્ અવટે ક્ષિપ્ત્વા દહ રામ યથાવિધિ ॥

દગ્ધસ્ ત્વયાહમ્ અવટે ન્યાયેન રઘુનન્દન
વક્ષ્યામિ તમ્ અહં વીર યસ્ તં જ્ઞાસ્યતિ રાક્ષસમ્ ॥

તેન સખ્યં ચ કર્તવ્યં ન્યાય્યવૃત્તેન રાઘવ
કલ્પયિષ્યતિ તે પ્રીતઃ સાહાય્યં લઘુવિક્રમઃ ॥

ન હિ તસ્યાસ્ત્ય્ અવિજ્ઞાતં ત્રિષુ લોકેષુ રાઘવ
સર્વાન્ પરિસૃતો લોકાન્ પુરા વૈ કારણાન્તરે ॥