રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 3.65

કૃત્વૈવમ્ ઉદકં તસ્મૈ પ્રસ્થિતૌ રાઘવૌ તદા
અવેક્ષન્તૌ વને સીતાં પશ્ચિમાં જગ્મતુર્ દિશમ્ ॥

તાં દિશં દક્ષિણાં ગત્વા શરચાપાસિધારિણૌ
અવિપ્રહતમ્ ઐક્ષ્વાકૌ પન્થાનં પ્રતિપેદતુઃ ॥

ગુલ્મૈર્ વૃક્ષૈશ્ ચ બહુભિર્ લતાભિશ્ ચ પ્રવેષ્ટિતમ્
આવૃતં સર્વતો દુર્ગં ગહનં ઘોરદર્શનમ્ ॥

વ્યતિક્રમ્ય તુ વેગેન ગૃહીત્વા દક્ષિણાં દિશમ્
સુભીમં તન્ મહારણ્યં વ્યતિયાતૌ મહાબલૌ ॥

તતઃ પરં જનસ્થાનાત્ ત્રિક્રોશં ગમ્ય રાઘવૌ
ક્રૌઞ્ચારણ્યં વિવિશતુર્ ગહનં તૌ મહૌજસૌ ॥

નાનામેઘઘનપ્રખ્યં પ્રહૃષ્ટમ્ ઇવ સર્વતઃ
નાનાવર્ણૈઃ શુભૈઃ પુષ્પૈર્ મૃગપક્ષિગણૈર્ યુતમ્ ॥

દિદૃક્ષમાણૌ વૈદેહીં તદ્ વનં તૌ વિચિક્યતુઃ
તત્ર તત્રાવતિષ્ઠન્તૌ સીતાહરણકર્શિતૌ ॥

લક્ષ્મણસ્ તુ મહાતેજાઃ સત્ત્વવાઞ્ શીલવાઞ્ શુચિઃ
અબ્રવીત્ પ્રાઞ્જલિર્ વાક્યં ભ્રાતરં દીપ્તતેજસમ્ ॥

સ્પન્દતે મે દૃઢં બાહુર્ ઉદ્વિગ્નમ્ ઇવ મે મનઃ
પ્રાયશશ્ ચાપ્ય્ અનિષ્ટાનિ નિમિત્તાન્ય્ ઉપલક્ષયે ॥

તસ્માત્ સજ્જીભવાર્ય ત્વં કુરુષ્વ વચનં હિતમ્
મમૈવ હિ નિમિત્તાનિ સદ્યઃ શંસન્તિ સમ્ભ્રમમ્ ॥

એષ વઞ્ચુલકો નામ પક્ષી પરમદારુણઃ
આવયોર્ વિજયં યુદ્ધે શંસન્ન્ ઇવ વિનર્દતિ ॥

તયોર્ અન્વેષતોર્ એવં સર્વં તદ્ વનમ્ ઓજસા
સંજજ્ઞે વિપુલઃ શબ્દઃ પ્રભઞ્જન્ન્ ઇવ તદ્ વનમ્ ॥

સંવેષ્ટિતમ્ ઇવાત્યર્થં ગહનં માતરિશ્વના
વનસ્ય તસ્ય શબ્દો ઽભૂદ્ દિવમ્ આપૂરયન્ન્ ઇવ ॥

તં શબ્દં કાઙ્ક્ષમાણસ્ તુ રામઃ કક્ષે સહાનુજઃ
દદર્શ સુમહાકાયં રાક્ષસં વિપુલોરસમ્ ॥

આસેદતુસ્ તતસ્ તત્ર તાવ્ ઉભૌ પ્રમુખે સ્થિતમ્
વિવૃદ્ધમ્ અશિરોગ્રીવં કબન્ધમ્ ઉદરે મુખમ્ ॥

રોમભિર્ નિચિતૈસ્ તીક્ષ્ણૈર્ મહાગિરિમ્ ઇવોચ્છ્રિતમ્
નીલમેઘનિભં રૌદ્રં મેઘસ્તનિતનિઃસ્વનમ્ ॥

મહાપક્ષ્મેણ પિઙ્ગેન વિપુલેનાયતેન ચ
એકેનોરસિ ઘોરેણ નયનેનાશુદર્શિના ॥

મહાદંષ્ટ્રોપપન્નં તં લેલિહાનં મહામુખમ્
ભક્ષયન્તં મહાઘોરાન્ ઋક્ષસિંહમૃગદ્વિપાન્ ॥

ઘોરૌ ભુજૌ વિકુર્વાણમ્ ઉભૌ યોજનમ્ આયતૌ
કરાભ્યાં વિવિધાન્ ગૃહ્ય ઋક્ષાન્ પક્ષિગણાન્ મૃગાન્ ॥

આકર્ષન્તં વિકર્ષન્તમ્ અનેકાન્ મૃગયૂથપાન્
સ્થિતમ્ આવૃત્ય પન્થાનં તયોર્ ભ્રાત્રોઃ પ્રપન્નયોઃ ॥

અથ તૌ સમતિક્રમ્ય ક્રોશમાત્રે દદર્શતુઃ
મહાન્તં દારુણં ભીમં કબન્ધં ભુજસંવૃતમ્ ॥

સ મહાબાહુર્ અત્યર્થં પ્રસાર્ય વિપુલૌ ભુજૌ
જગ્રાહ સહિતાવ્ એવ રાઘવૌ પીડયન્ બલાત્ ॥

ખડ્ગિનૌ દૃઢધન્વાનૌ તિગ્મતેજૌ મહાભુજૌ
ભ્રાતરૌ વિવશં પ્રાપ્તૌ કૃષ્યમાણૌ મહાબલૌ ॥

તાવ્ ઉવાચ મહાબાહુઃ કબન્ધો દાનવોત્તમઃ
કૌ યુવાં વૃષભસ્કન્ધૌ મહાખડ્ગધનુર્ધરૌ ॥

ઘોરં દેશમ્ ઇમં પ્રાપ્તૌ મમ ભક્ષાવ્ ઉપસ્થિતૌ
વદતં કાર્યમ્ ઇહ વાં કિમર્થં ચાગતૌ યુવામ્ ॥

ઇમં દેશમ્ અનુપ્રાપ્તૌ ક્ષુધાર્તસ્યેહ તિષ્ઠતઃ
સબાણચાપખડ્ગૌ ચ તીક્ષ્ણશૃઙ્ગાવ્ ઇવર્ષભૌ
મમાસ્યમ્ અનુસંપ્રાપ્તૌ દુર્લભં જીવિતં પુનઃ ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા કબન્ધસ્ય દુરાત્મનઃ
ઉવાચ લક્ષ્મણં રામો મુખેન પરિશુષ્યતા ॥

કૃચ્છ્રાત્ કૃચ્છ્રતરં પ્રાપ્ય દારુણં સત્યવિક્રમ
વ્યસનં જીવિતાન્તાય પ્રાપ્તમ્ અપ્રાપ્ય તાં પ્રિયામ્ ॥

કાલસ્ય સુમહદ્ વીર્યં સર્વભૂતેષુ લક્ષ્મણ
ત્વાં ચ માં ચ નરવ્યાઘ્ર વ્યસનૈઃ પશ્ય મોહિતૌ
નાતિભારો ઽસ્તિ દૈવસ્ય સર્વભૂતેષુ લક્ષ્મણ ॥

શૂરાશ્ ચ બલવન્તશ્ ચ કૃતાસ્ત્રાશ્ ચ રણાજિરે
કાલાભિપન્નાઃ સીદન્તિ યથા વાલુકસેતવઃ ॥

ઇતિ બ્રુવાણો દૃઢસત્યવિક્રમો મહાયશા દાશરથિઃ પ્રતાપવાન્
અવેક્ષ્ય સૌમિત્રિમ્ ઉદગ્રવિક્રમં સ્થિરાં તદા સ્વાં મતિમ્ આત્મનાકરોત્ ॥