રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 3.62

તં તથા શોકસંતપ્તં વિલપન્તમ્ અનાથવત્
મોહેન મહતાવિષ્ટં પરિદ્યૂનમ્ અચેતનમ્ ॥

તતઃ સૌમિત્રિર્ આશ્વાસ્ય મુહૂર્તાદ્ ઇવ લક્ષ્મણઃ
રામં સંબોધયામાસ ચરણૌ ચાભિપીડયન્ ॥

મહતા તપસા રામ મહતા ચાપિ કર્મણા
રાજ્ઞા દશરથેનાસીલ્ લબ્ધો ઽમૃતમ્ ઇવામરૈઃ ॥

તવ ચૈવ ગુણૈર્ બદ્ધસ્ ત્વદ્વિયોગાન્ મહીપતિઃ
રાજા દેવત્વમ્ આપન્નો ભરતસ્ય યથા શ્રુતમ્ ॥

યદિ દુઃખમ્ ઇદં પ્રાપ્તં કાકુત્સ્થ ન સહિષ્યસે
પ્રાકૃતશ્ ચાલ્પસત્ત્વશ્ ચ ઇતરઃ કઃ સહિષ્યતિ ॥

દુઃખિતો હિ ભવાંલ્ લોકાંસ્ તેજસા યદિ ધક્ષ્યતે
આર્તાઃ પ્રજા નરવ્યાઘ્ર ક્વ નુ યાસ્યન્તિ નિર્વૃતિમ્ ॥

લોકસ્વભાવ એવૈષ યયાતિર્ નહુષાત્મજઃ
ગતઃ શક્રેણ સાલોક્યમ્ અનયસ્ તં સમસ્પૃશત્ ॥

મહર્ષયો વસિષ્ઠસ્ તુ યઃ પિતુર્ નઃ પુરોહિતઃ
અહ્ના પુત્રશતં જજ્ઞે તથૈવાસ્ય પુનર્ હતમ્ ॥

યા ચેયં જગતો માતા દેવી લોકનમસ્કૃતા
અસ્યાશ્ ચ ચલનં ભૂમેર્ દૃશ્યતે સત્યસંશ્રવ ॥

યૌ ચેમૌ જગતાં નેત્રે યત્ર સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્
આદિત્યચન્દ્રૌ ગ્રહણમ્ અભ્યુપેતૌ મહાબલૌ ॥

સુમહાન્ત્ય્ અપિ ભૂતાનિ દેવાશ્ ચ પુરુષર્ષભ
ન દૈવસ્ય પ્રમુઞ્ચન્તિ સર્વભૂતાનિ દેહિનઃ ॥

શક્રાદિષ્વ્ અપિ દેવેષુ વર્તમાનૌ નયાનયૌ
શ્રૂયેતે નરશાર્દૂલ ન ત્વં વ્યથિતુમ્ અર્હસિ ॥

નષ્ટાયામ્ અપિ વૈદેહ્યાં હૃતાયામ્ અપિ ચાનઘ
શોચિતું નાર્હસે વીર યથાન્યઃ પ્રાકૃતસ્ તથા ॥

ત્વદ્વિધા હિ ન શોચન્તિ સતતં સત્યદર્શિનઃ
સુમહત્સ્વ્ અપિ કૃચ્છ્રેષુ રામાનિર્વિણ્ણદર્શનાઃ ॥

તત્ત્વતો હિ નરશ્રેષ્ઠ બુદ્ધ્યા સમનુચિન્તય
બુદ્ધ્યા યુક્તા મહાપ્રાજ્ઞા વિજાનન્તિ શુભાશુભે ॥

અદૃષ્ટગુણદોષાણામ્ અધૃતાનાં ચ કર્મણામ્
નાન્તરેણ ક્રિયાં તેષાં ફલમ્ ઇષ્ટં પ્રવર્તતે ॥

મામ્ એવ હિ પુરા વીર ત્વમ્ એવ બહુશો ઽન્વશાઃ
અનુશિષ્યાદ્ધિ કો નુ ત્વામ્ અપિ સાક્ષાદ્ બૃહસ્પતિઃ ॥

બુદ્ધિશ્ ચ તે મહાપ્રાજ્ઞ દેવૈર્ અપિ દુરન્વયા
શોકેનાભિપ્રસુપ્તં તે જ્ઞાનં સંબોધયામ્ય્ અહમ્ ॥

દિવ્યં ચ માનુષં ચૈવમ્ આત્મનશ્ ચ પરાક્રમમ્
ઇક્ષ્વાકુવૃષભાવેક્ષ્ય યતસ્વ દ્વિષતાં વધે ॥

કિં તે સર્વવિનાશેન કૃતેન પુરુષર્ષભ
તમ્ એવ તુ રિપું પાપં વિજ્ઞાયોદ્ધર્તુમ્ અર્હસિ ॥