રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 3.57

અથાશ્રમાદ્ ઉપાવૃત્તમ્ અન્તરા રઘુનન્દનઃ
પરિપપ્રચ્છ સૌમિત્રિં રામો દુઃખાર્દિતઃ પુનઃ ॥

તમ્ ઉવાચ કિમર્થં ત્વમ્ આગતો ઽપાસ્ય મૈથિલીમ્
યદા સા તવ વિશ્વાસાદ્ વને વિરહિતા મયા ॥

દૃષ્ટ્વૈવાભ્યાગતં ત્વાં મે મૈથિલીં ત્યજ્ય લક્ષ્મણ
શઙ્કમાનં મહત્ પાપં યત્ સત્યં વ્યથિતં મનઃ ॥

સ્ફુરતે નયનં સવ્યં બાહુશ્ ચ હૃદયં ચ મે
દૃષ્ટ્વા લક્ષ્મણ દૂરે ત્વાં સીતાવિરહિતં પથિ ॥

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ સૌમિત્રિર્ લક્ષ્મણઃ શુભલક્ષણઃ
ભૂયો દુઃખસમાવિષ્ટો દુઃખિતં રામમ્ અબ્રવીત્ ॥

ન સ્વયં કામકારેણ તાં ત્યક્ત્વાહમ્ ઇહાગતઃ
પ્રચોદિતસ્ તયૈવોગ્રૈસ્ ત્વત્સકાશમ્ ઇહાગતઃ ॥

આર્યેણેવ પરિક્રુષ્ટં હા સીતે લક્ષ્મણેતિ ચ
પરિત્રાહીતિ યદ્ વાક્યં મૈથિલ્યાસ્ તચ્ છ્રુતિં ગતમ્ ॥

સા તમ્ આર્તસ્વરં શ્રુત્વા તવ સ્નેહેન મૈથિલી
ગચ્છ ગચ્છેતિ મામ્ આહ રુદન્તી ભયવિહ્વલા ॥

પ્રચોદ્યમાનેન મયા ગચ્છેતિ બહુશસ્ તયા
પ્રત્યુક્તા મૈથિલી વાક્યમ્ ઇદં ત્વત્પ્રત્યયાન્વિતમ્ ॥

ન તત્ પશ્યામ્ય્ અહં રક્ષો યદ્ અસ્ય ભયમ્ આવહેત્
નિર્વૃતા ભવ નાસ્ત્ય્ એતત્ કેનાપ્ય્ એવમ્ ઉદાહૃતમ્ ॥

વિગર્હિતં ચ નીચં ચ કથમ્ આર્યો ઽભિધાસ્યતિ
ત્રાહીતિ વચનં સીતે યસ્ ત્રાયેત્ ત્રિદશાન્ અપિ ॥

કિંનિમિત્તં તુ કેનાપિ ભ્રાતુર્ આલમ્બ્ય મે સ્વરમ્
વિસ્વરં વ્યાહૃતં વાક્યં લક્ષ્મણ ત્રાહિ મામ્ ઇતિ
ન ભવત્યા વ્યથા કાર્યા કુનારીજનસેવિતા ॥

અલં વૈક્લવ્યમ્ આલમ્બ્ય સ્વસ્થા ભવ નિરુત્સુકા
ન ચાસ્તિ ત્રિષુ લોકેષુ પુમાન્ યો રાઘવં રણે
જાતો વા જાયમાનો વા સંયુગે યઃ પરાજયેત્ ॥

એવમ્ ઉક્તા તુ વૈદેહી પરિમોહિતચેતના
ઉવાચાશ્રૂણિ મુઞ્ચન્તી દારુણં મામ્ ઇદં વચઃ ॥

ભાવો મયિ તવાત્યર્થં પાપ એવ નિવેશિતઃ
વિનષ્ટે ભ્રાતરિ પ્રાપ્તે ન ચ ત્વં મામ્ અવાપ્સ્યસિ ॥

સંકેતાદ્ ભરતેન ત્વં રામં સમનુગચ્છસિ
ક્રોશન્તં હિ યથાત્યર્થં નૈનમ્ અભ્યવપદ્યસે ॥

રિપુઃ પ્રચ્છન્નચારી ત્વં મદર્થમ્ અનુગચ્છસિ
રાઘવસ્યાન્તરપ્રેપ્સુસ્ તથૈનં નાભિપદ્યસે ॥

એવમ્ ઉક્તો હિ વૈદેહ્યા સંરબ્ધો રક્તલોચનઃ
ક્રોધાત્ પ્રસ્ફુરમાણૌષ્ઠ આશ્રમાદ્ અભિનિર્ગતઃ ॥

એવં બ્રુવાણં સૌમિત્રિં રામઃ સંતાપમોહિતઃ
અબ્રવીદ્ દુષ્કૃતં સૌમ્ય તાં વિના યત્ ત્વમ્ આગતઃ ॥

જાનન્ન્ અપિ સમર્થં માં રક્ષસાં વિનિવારણે
અનેન ક્રોધવાક્યેન મૈથિલ્યા નિઃસૃતો ભવાન્ ॥

ન હિ તે પરિતુષ્યામિ ત્યક્ત્વા યદ્ યાસિ મૈથિલીમ્
ક્રુદ્ધાયાઃ પરુષં શ્રુત્વા સ્ત્રિયા યત્ ત્વમ્ ઇહાગતઃ ॥

સર્વથા ત્વ્ અપનીતં તે સીતયા યત્ પ્રચોદિતઃ
ક્રોધસ્ય વશમ્ આગમ્ય નાકરોઃ શાસનં મમ ॥

અસૌ હિ રાક્ષસઃ શેતે શરેણાભિહતો મયા
મૃગરૂપેણ યેનાહમ્ આશ્રમાદ્ અપવાહિતઃ ॥

વિકૃષ્ય ચાપં પરિધાય સાયકં સલીલબાણેન ચ તાડિતો મયા
માર્ગીં તનું ત્યજ્ય ચ વિક્લવસ્વરો બભૂવ કેયૂરધરઃ સ રાક્ષસઃ ॥

શરાહતેનૈવ તદાર્તયા ગિરા સ્વરં મમાલમ્બ્ય સુદૂરસંશ્રવમ્
ઉદાહૃતં તદ્ વચનં સુદારુણં ત્વમ્ આગતો યેન વિહાય મૈથિલીમ્ ॥