રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 3.54

કૃતાન્તવશમ્ આપન્નો મમેયમ્ ઇતિ મન્યતે
સા તથોક્તા તુ વૈદેહી નિર્ભયા શોકકર્ષિતા
તૃણમ્ અન્તરતઃ કૃત્વા રાવણં પ્રત્યભાષત ॥

રાજા દશરથો નામ ધર્મસેતુર્ ઇવાચલઃ
સત્યસંધઃ પરિજ્ઞાતો યસ્ય પુત્રઃ સ રાઘવઃ ॥

રામો નામ સ ધર્માત્મા ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ
દીર્ઘબાહુર્ વિશાલાક્ષો દૈવતં સ પતિર્ મમ ॥

ઇક્ષ્વાકૂણાં કુલે જાતઃ સિંહસ્કન્ધો મહાદ્યુતિઃ
લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા યસ્ તે પ્રાણાન્ હરિષ્યતિ ॥

પ્રત્યક્ષં યદ્ય્ અહં તસ્ય ત્વયા સ્યાં ધર્ષિતા બલાત્
શયિતા ત્વં હતઃ સંખ્યે જનસ્થાને યથા ખરઃ ॥

ય એતે રાક્ષસાઃ પ્રોક્તા ઘોરરૂપા મહાબલાઃ
રાઘવે નિર્વિષાઃ સર્વે સુપર્ણે પન્નગા યથા ॥

તસ્ય જ્યાવિપ્રમુક્તાસ્ તે શરાઃ કાઞ્ચનભૂષણાઃ
શરીરં વિધમિષ્યન્તિ ગઙ્ગાકૂલમ્ ઇવોર્મયઃ ॥

અસુરૈર્ વા સુરૈર્ વા ત્વં યદ્ય્ અવધો ઽસિ રાવણ
ઉત્પાદ્ય સુમહદ્ વૈરં જીવંસ્ તસ્ય ન મોક્ષ્યસે ॥

સ તે જીવિતશેષસ્ય રાઘવો ઽન્તકરો બલી
પશોર્ યૂપગતસ્યેવ જીવિતં તવ દુર્લભમ્ ॥

યદિ પશ્યેત્ સ રામસ્ ત્વાં રોષદીપ્તેન ચક્ષુષા
રક્ષસ્ ત્વમ્ અદ્ય નિર્દગ્ધો ગચ્છેઃ સદ્યઃ પરાભવમ્ ॥

યશ્ ચન્દ્રં નભસો ભૂમૌ પાતયેન્ નાશયેત વા
સાગરં શોષયેદ્ વાપિ સ સીતાં મોચયેદ્ ઇહ ॥

ગતાયુસ્ ત્વં ગતશ્રીકો ગતસત્ત્વો ગતેન્દ્રિયઃ
લઙ્કા વૈધવ્યસંયુક્તા ત્વત્કૃતેન ભવિષ્યતિ ॥

ન તે પાપમ્ ઇદં કર્મ સુખોદર્કં ભવિષ્યતિ
યાહં નીતા વિના ભાવં પતિપાર્શ્વાત્ ત્વયા વનાત્ ॥

સ હિ દૈવતસંયુક્તો મમ ભર્તા મહાદ્યુતિઃ
નિર્ભયો વીર્યમ્ આશ્રિત્ય શૂન્યે વસતિ દણ્ડકે ॥

સ તે દર્પં બલં વીર્યમ્ ઉત્સેકં ચ તથાવિધમ્
અપનેષ્યતિ ગાત્રેભ્યઃ શરવર્ષેણ સંયુગે ॥

યદા વિનાશો ભૂતાનાં દૃશ્યતે કાલચોદિતઃ
તદા કાર્યે પ્રમાદ્યન્તિ નરાઃ કાલવશં ગતાઃ ॥

માં પ્રધૃષ્ય સ તે કાલઃ પ્રાપ્તો ઽયં રાક્ષસાધમ
આત્મનો રાક્ષસાનાં ચ વધાયાન્તઃપુરસ્ય ચ ॥

ન શક્યા યજ્ઞમધ્યસ્થા વેદિઃ સ્રુગ્ભાણ્ડમણ્ડિતા
દ્વિજાતિમન્ત્રસંપૂતા ચણ્ડાલેનાવમર્દિતુમ્ ॥

ઇદં શરીરં નિઃસંજ્ઞં બન્ધ વા ઘાતયસ્વ વા
નેદં શરીરં રક્ષ્યં મે જીવિતં વાપિ રાક્ષસ
ન હિ શક્ષ્યામ્ય્ ઉપક્રોશં પૃથિવ્યાં દાતુમ્ આત્મનઃ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ વૈદેહી ક્રોધાત્ સુપરુષં વચઃ
રાવણં મૈથિલી તત્ર પુનર્ નોવાચ કિંચન ॥

સીતાયા વચનં શ્રુત્વા પરુષં રોમહર્ષણમ્
પ્રત્યુવાચ તતઃ સીતાં ભયસંદર્શનં વચઃ ॥

શૃણુ મૈથિલિ મદ્વાક્યં માસાન્ દ્વાદશ ભામિનિ
કાલેનાનેન નાભ્યેષિ યદિ માં ચારુહાસિનિ
તતસ્ ત્વાં પ્રાતરાશાર્થં સૂદાશ્ છેત્સ્યન્તિ લેશશઃ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પરુષં વાક્યં રાવણઃ શત્રુરાવણઃ
રાક્ષસીશ્ ચ તતઃ ક્રુદ્ધ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥

શીઘ્રમ્ એવં હિ રાક્ષસ્યો વિકૃતા ઘોરદર્શનાઃ
દર્પમ્ અસ્યા વિનેષ્યધ્વં માંસશોણિતભોજનાઃ ॥

વચનાદ્ એવ તાસ્ તસ્ય વિકૃતા ઘોરદર્શનાઃ
કૃતપ્રાઞ્જલયો ભૂત્વા મૈથિલીં પર્યવારયન્ ॥

સ તાઃ પ્રોવાચ રાજા તુ રાવણો ઘોરદર્શનઃ
પ્રચાલ્ય ચરણોત્કર્ષૈર્ દારયન્ન્ ઇવ મેદિનીમ્ ॥

અશોકવનિકામધ્યે મૈથિલી નીયતામ્ ઇતિ
તત્રેયં રક્ષ્યતાં ગૂઢમ્ યુષ્માભિઃ પરિવારિતા ॥

તત્રૈનાં તર્જનૈર્ ઘોરૈઃ પુનઃ સાન્ત્વૈશ્ ચ મૈથિલીમ્
આનયધ્વં વશં સર્વા વન્યાં ગજવધૂમ્ ઇવ ॥

ઇતિ પ્રતિસમાદિષ્ટા રાક્ષસ્યો રાવણેન તાઃ
અશોકવનિકાં જગ્મુર્ મૈથિલીં પરિગૃહ્ય તામ્ ॥

સર્વકામફલૈર્ વૃક્ષૈર્ નાનાપુષ્પફલૈર્ વૃતામ્
સર્વકાલમદૈશ્ ચાપિ દ્વિજૈઃ સમુપસેવિતામ્ ॥

સા તુ શોકપરીતાઙ્ગી મૈથિલી જનકાત્મજા
રાક્ષસીવશમ્ આપન્ના વ્યાઘ્રીણાં હરિણી યથા ॥

ન વિન્દતે તત્ર તુ શર્મ મૈથિલી વિરૂપનેત્રાભિર્ અતીવ તર્જિતા
પતિં સ્મરન્તી દયિતં ચ દેવરં વિચેતનાભૂદ્ ભયશોકપીડિતા ॥