રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 3.44

તયા પરુષમ્ ઉક્તસ્ તુ કુપિતો રાઘવાનુજઃ
સ વિકાઙ્ક્ષન્ ભૃશં રામં પ્રતસ્થે નચિરાદ્ ઇવ ॥

તદાસાદ્ય દશગ્રીવઃ ક્ષિપ્રમ્ અન્તરમ્ આસ્થિતઃ
અભિચક્રામ વૈદેહીં પરિવ્રાજકરૂપધૃક્ ॥

શ્લક્ષ્ણકાષાયસંવીતઃ શિખી છત્ત્રી ઉપાનહી
વામે ચાંસે ઽવસજ્યાથ શુભે યષ્ટિકમણ્ડલૂ
પરિવ્રાજકરૂપેણ વૈદેહીં સમુપાગમત્ ॥

તામ્ આસસાદાતિબલો ભ્રાતૃભ્યાં રહિતાં વને
રહિતાં સૂર્યચન્દ્રાભ્યાં સંધ્યામ્ ઇવ મહત્તમઃ ॥

તામ્ અપશ્યત્ તતો બાલાં રાજપુત્રીં યશસ્વિનીમ્
રોહિણીં શશિના હીનાં ગ્રહવદ્ ભૃશદારુણઃ ॥

તમ્ ઉગ્રં પાપકર્માણં જનસ્થાનરુહા દ્રુમાઃ
સમીક્ષ્ય ન પ્રકમ્પન્તે ન પ્રવાતિ ચ મારુતઃ ॥

શીઘ્રસ્રોતાશ્ ચ તં દૃષ્ટ્વા વીક્ષન્તં રક્તલોચનમ્
સ્તિમિતં ગન્તુમ્ આરેભે ભયાદ્ ગોદાવરી નદી ॥

રામસ્ય ત્વ્ અન્તરં પ્રેપ્સુર્ દશગ્રીવસ્ તદન્તરે
ઉપતસ્થે ચ વૈદેહીં ભિક્ષુરૂપેણ રાવણઃ ॥

અભવ્યો ભવ્યરૂપેણ ભર્તારમ્ અનુશોચતીમ્
અભ્યવર્તત વૈદેહીં ચિત્રામ્ ઇવ શનૈશ્ચરઃ ॥

સ પાપો ભવ્યરૂપેણ તૃણૈઃ કૂપ ઇવાવૃતઃ
અતિષ્ઠત્ પ્રેક્ષ્ય વૈદેહીં રામપત્નીં યશસ્વિનીમ્ ॥

શુભાં રુચિરદન્તૌષ્ઠીં પૂર્ણચન્દ્રનિભાનનામ્
આસીનાં પર્ણશાલાયાં બાષ્પશોકાભિપીડિતામ્ ॥

સ તાં પદ્મપલાશાક્ષીં પીતકૌશેયવાસિનીમ્
અભ્યગચ્છત વૈદેહીં દુષ્ટચેતા નિશાચરઃ ॥

સ મન્મથશરાવિષ્ટો બ્રહ્મઘોષમ્ ઉદીરયન્
અબ્રવીત્ પ્રશ્રિતં વાક્યં રહિતે રાક્ષસાધિપઃ ॥

તામ્ ઉત્તમાં ત્રિલોકાનાં પદ્મહીનામ્ ઇવ શ્રિયમ્
વિભ્રાજમાનાં વપુષા રાવણઃ પ્રશશંસ હ ॥

કા ત્વં કાઞ્ચનવર્ણાભે પીતકૌશેયવાસિનિ
કમલાનાં શુભાં માલાં પદ્મિનીવ ચ બિભ્રતી ॥

હ્રીઃ શ્રીઃ કીર્તિઃ શુભા લક્ષ્મીર્ અપ્સરા વા શુભાનને
ભૂતિર્ વા ત્વં વરારોહે રતિર્ વા સ્વૈરચારિણી ॥

સમાઃ શિખરિણઃ સ્નિગ્ધાઃ પાણ્ડુરા દશનાસ્ તવ
વિશાલે વિમલે નેત્રે રક્તાન્તે કૃષ્ણતારકે ॥

વિશાલં જઘનં પીનમ્ ઊરૂ કરિકરોપમૌ
એતાવ્ ઉપચિતૌ વૃત્તૌ સહિતૌ સંપ્રગલ્ભિતૌ ॥

પીનોન્નતમુખૌ કાન્તૌ સ્નિગ્ધતાલફલોપમૌ
મણિપ્રવેકાભરણૌ રુચિરૌ તે પયોધરૌ ॥

ચારુસ્મિતે ચારુદતિ ચારુનેત્રે વિલાસિનિ
મનો હરસિ મે રામે નદીકૂલમ્ ઇવામ્ભસા ॥

કરાન્તમિતમધ્યાસિ સુકેશી સંહતસ્તની
નૈવ દેવી ન ગન્ધર્વી ન યક્ષી ન ચ કિંનરી ॥

નૈવંરૂપા મયા નારી દૃષ્ટપૂર્વા મહીતલે
ઇહ વાસશ્ ચ કાન્તારે ચિત્તમ્ ઉન્માદયન્તિ મે ॥

સા પ્રતિક્રામ ભદ્રં તે ન ત્વં વસ્તુમ્ ઇહાર્હસિ
રાક્ષસાનામ્ અયં વાસો ઘોરાણાં કામરૂપિણામ્ ॥

પ્રાસાદાગ્ર્યાણિ રમ્યાણિ નગરોપવનાનિ ચ
સમ્પન્નાનિ સુગન્ધીનિ યુક્તાન્ય્ આચરિતું ત્વયા ॥

વરં માલ્યં વરં પાનં વરં વસ્ત્રં ચ શોભને
ભર્તારં ચ વરં મન્યે ત્વદ્યુક્તમ્ અસિતેક્ષણે ॥

કા ત્વં ભવસિ રુદ્રાણાં મરુતાં વા શુચિસ્મિતે
વસૂનાં વા વરારોહે દેવતા પ્રતિભાસિ મે ॥

નેહ ગચ્છન્તિ ગન્ધર્વા ન દેવા ન ચ કિંનરાઃ
રાક્ષસાનામ્ અયં વાસઃ કથં નુ ત્વમ્ ઇહાગતા ॥

ઇહ શાખામૃગાઃ સિંહા દ્વીપિવ્યાઘ્રમૃગાસ્ તથા
ઋક્ષાસ્ તરક્ષવઃ કઙ્કાઃ કથં તેભ્યો ન બિભ્યસિ ॥

મદાન્વિતાનાં ઘોરાણાં કુઞ્જરાણાં તરસ્વિનામ્
કથમ્ એકા મહારણ્યે ન બિભેષિ વરાનને ॥

કાસિ કસ્ય કુતશ્ ચ ત્વં કિંનિમિત્તં ચ દણ્ડકાન્
એકા ચરસિ કલ્યાણિ ઘોરાન્ રાક્ષસસેવિતાન્ ॥

ઇતિ પ્રશસ્તા વૈદેહી રાવણેન દુરાત્મના
દ્વિજાતિવેષેણ હિ તં દૃષ્ટ્વા રાવણમ્ આગતમ્
સર્વૈર્ અતિથિસત્કારૈઃ પૂજયામાસ મૈથિલી ॥

ઉપાનીયાસનં પૂર્વં પાદ્યેનાભિનિમન્ત્ર્ય ચ
અબ્રવીત્ સિદ્ધમ્ ઇત્ય્ એવ તદા તં સૌમ્યદર્શનમ્ ॥

દ્વિજાતિવેષેણ સમીક્ષ્ય મૈથિલી તમ્ આગતં પાત્રકુસુમ્ભધારિણમ્
અશક્યમ્ ઉદ્વેષ્ટુમ્ ઉપાયદર્શનાન્ ન્યમન્ત્રયદ્ બ્રાહ્મણવદ્ યથાગતમ્ ॥

ઇયં બૃસી બ્રાહ્મણ કામમ્ આસ્યતામ્ ઇદં ચ પાદ્યં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ઇતિ
ઇદં ચ સિદ્ધં વનજાતમ્ ઉત્તમં ત્વદર્થમ્ અવ્યગ્રમ્ ઇહોપભુજ્યતામ્ ॥

નિમન્ત્ર્યમાણઃ પ્રતિપૂર્ણભાષિણીં નરેન્દ્રપત્નીં પ્રસમીક્ષ્ય મૈથિલીમ્
પ્રહસ્ય તસ્યા હરણે ધૃતં મનઃ સમર્પયામાસ વધાય રાવણઃ ॥

તતઃ સુવેષં મૃગયાગતં પતિં પ્રતીક્ષમાણા સહલક્ષ્મણં તદા
નિરીક્ષમાણા હરિતં દદર્શ તન્ મહદ્ વનં નૈવ તુ રામલક્ષ્મણૌ ॥