રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 3.45

રાવણેન તુ વૈદેહી તદા પૃષ્ટા જિહીર્ષુણા
પરિવ્રાજકરૂપેણ શશંસાત્માનમ્ આત્મના ॥

બ્રાહ્મણશ્ ચાતિથિશ્ ચૈષ અનુક્તો હિ શપેત મામ્
ઇતિ ધ્યાત્વા મુહૂર્તં તુ સીતા વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥

દુહિતા જનકસ્યાહં મૈથિલસ્ય મહાત્મનઃ
સીતા નામ્નાસ્મિ ભદ્રં તે રામભાર્યા દ્વિજોત્તમ ॥

સંવત્સરં ચાધ્યુષિતા રાઘવસ્ય નિવેશને
ભુઞ્જાના માનુષાન્ ભોગાન્ સર્વકામસમૃદ્ધિની ॥

તતઃ સંવત્સરાદ્ ઊર્ધ્વં સમમન્યત મે પતિમ્
અભિષેચયિતું રામં સમેતો રાજમન્ત્રિભિઃ ॥

તસ્મિન્ સંભ્રિયમાણે તુ રાઘવસ્યાભિષેચને
કૈકેયી નામ ભર્તારં મમાર્યા યાચતે વરમ્ ॥

પ્રતિગૃહ્ય તુ કૈકેયી શ્વશુરં સુકૃતેન મે
મમ પ્રવ્રાજનં ભર્તુર્ ભરતસ્યાભિષેચનમ્
દ્વાવ્ અયાચત ભર્તારં સત્યસંધં નૃપોત્તમમ્ ॥

નાદ્ય ભોક્ષ્યે ન ચ સ્વપ્સ્યે ન પાસ્યે ઽહં કદાચન
એષ મે જીવિતસ્યાન્તો રામો યદ્ય્ અભિષિચ્યતે ॥

ઇતિ બ્રુવાણાં કૈકેયીં શ્વશુરો મે સ માનદઃ
અયાચતાર્થૈર્ અન્વર્થૈર્ ન ચ યાચ્ઞાં ચકાર સા ॥

મમ ભર્તા મહાતેજા વયસા પઞ્ચવિંશકઃ
રામેતિ પ્રથિતો લોકે ગુણવાન્ સત્યવાક્ શુચિઃ
વિશાલાક્ષો મહાબાહુઃ સર્વભૂતહિતે રતઃ ॥

અભિષેકાય તુ પિતુઃ સમીપં રામમ્ આગતમ્
કૈકેયી મમ ભર્તારમ્ ઇત્ય્ ઉવાચ દ્રુતં વચઃ ॥

તવ પિત્રા સમાજ્ઞપ્તં મમેદં શૃણુ રાઘવ
ભરતાય પ્રદાતવ્યમ્ ઇદં રાજ્યમ્ અકણ્ટકમ્ ॥

ત્વયા તુ ખલુ વસ્તવ્યં નવ વર્ષાણિ પઞ્ચ ચ
વને પ્રવ્રજ કાકુત્સ્થ પિતરં મોચયાનૃતાત્ ॥

તથેત્ય્ ઉવાચ તાં રામઃ કૈકેયીમ્ અકુતોભયઃ
ચકાર તદ્વચસ્ તસ્યા મમ ભર્તા દૃઢવ્રતઃ ॥

દદ્યાન્ ન પ્રતિગૃહ્ણીયાત્ સત્યં બ્રૂયાન્ ન ચાનૃતમ્
એતદ્ બ્રાહ્મણ રામસ્ય વ્રતં ધ્રુવમ્ અનુત્તમમ્ ॥

તસ્ય ભ્રાતા તુ વૈમાત્રો લક્ષ્મણો નામ વીર્યવાન્
રામસ્ય પુરુષવ્યાઘ્રઃ સહાયઃ સમરે ઽરિહા ॥

સ ભ્રાતા લક્ષ્મણો નામ ધર્મચારી દૃઢવ્રતઃ
અન્વગચ્છદ્ ધનુષ્પાણિઃ પ્રવ્રજન્તં મયા સહ ॥

તે વયં પ્રચ્યુતા રાજ્યાત્ કૈકેય્યાસ્ તુ કૃતે ત્રયઃ
વિચરામ દ્વિજશ્રેષ્ઠ વનં ગમ્ભીરમ્ ઓજસા ॥

સમાશ્વસ મુહૂર્તં તુ શક્યં વસ્તુમ્ ઇહ ત્વયા
આગમિષ્યતિ મે ભર્તા વન્યમ્ આદાય પુષ્કલમ્ ॥

સ ત્વં નામ ચ ગોત્રં ચ કુલમ્ આચક્ષ્વ તત્ત્વતઃ
એકશ્ ચ દણ્ડકારણ્યે કિમર્થં ચરસિ દ્વિજ ॥

એવં બ્રુવત્યાં સીતાયાં રામપત્ન્યાં મહાબલઃ
પ્રત્યુવાચોત્તરં તીવ્રં રાવણો રાક્ષસાધિપઃ ॥

યેન વિત્રાસિતા લોકાઃ સદેવાસુરપન્નગાઃ
અહં સ રાવણો નામ સીતે રક્ષોગણેશ્વરઃ ॥

ત્વાં તુ કાઞ્ચનવર્ણાભાં દૃષ્ટ્વા કૌશેયવાસિનીમ્
રતિં સ્વકેષુ દારેષુ નાધિગચ્છામ્ય્ અનિન્દિતે ॥

બહ્વીનામ્ ઉત્તમસ્ત્રીણામ્ આહૃતાનામ્ ઇતસ્ તતઃ
સર્વાસામ્ એવ ભદ્રં તે મમાગ્રમહિષી ભવ ॥

લઙ્કા નામ સમુદ્રસ્ય મધ્યે મમ મહાપુરી
સાગરેણ પરિક્ષિપ્તા નિવિષ્ટા ગિરિમૂર્ધનિ ॥

તત્ર સીતે મયા સાર્ધં વનેષુ વિચરિષ્યસિ
ન ચાસ્યારણ્યવાસસ્ય સ્પૃહયિષ્યસિ ભામિનિ ॥

પઞ્ચ દાસ્યઃ સહસ્રાણિ સર્વાભરણભૂષિતાઃ
સીતે પરિચરિષ્યન્તિ ભાર્યા ભવસિ મે યદિ ॥

રાવણેનૈવમ્ ઉક્તા તુ કુપિતા જનકાત્મજા
પ્રત્યુવાચાનવદ્યાઙ્ગી તમ્ અનાદૃત્ય રાક્ષસમ્ ॥

મહાગિરિમ્ ઇવાકમ્પ્યં મહેન્દ્રસદૃશં પતિમ્
મહોદધિમ્ ઇવાક્ષોભ્યમ્ અહં રામમ્ અનુવ્રતા ॥

મહાબાહું મહોરસ્કં સિંહવિક્રાન્તગામિનમ્
નૃસિંહં સિંહસંકાશમ્ અહં રામમ્ અનુવ્રતા ॥

પૂર્ણચન્દ્રાનનં વીરં રાજવત્સં જિતેન્દ્રિયમ્
પૃથુકીર્તિં મહાબાહુમ્ અહં રામમ્ અનુવ્રતા ॥

ત્વં પુનર્ જમ્બુકઃ સિંહીં મામ્ ઇહેચ્છસિ દુર્લભામ્
નાહં શક્યા ત્વયા સ્પ્રષ્ટુમ્ આદિત્યસ્ય પ્રભા યથા ॥

પાદપાન્ કાઞ્ચનાન્ નૂનં બહૂન્ પશ્યસિ મન્દભાક્
રાઘવસ્ય પ્રિયાં ભાર્યાં યસ્ ત્વમ્ ઇચ્છસિ રાવણ ॥

ક્ષુધિતસ્ય ચ સિંહસ્ય મૃગશત્રોસ્ તરસ્વિનઃ
આશીવિષસ્ય વદનાદ્ દંષ્ટ્રામ્ આદાતુમ્ ઇચ્છસિ ॥

મન્દરં પર્વતશ્રેષ્ઠં પાણિના હર્તુમ્ ઇચ્છસિ
કાલકૂટં વિષં પીત્વા સ્વસ્તિમાન્ ગન્તુમ્ ઇચ્છસિ ॥

અક્ષિસૂચ્યા પ્રમૃજસિ જિહ્વયા લેક્ષિ ચ ક્ષુરમ્
રાઘવસ્ય પ્રિયાં ભાર્યામ્ અધિગન્તું ત્વમ્ ઇચ્છસિ ॥

અવસજ્ય શિલાં કણ્ઠે સમુદ્રં તર્તુમ્ ઇચ્છસિ
સૂર્યાચન્દ્રમસૌ ચોભૌ પ્રાણિભ્યાં હર્તુમ્ ઇચ્છસિ
યો રામસ્ય પ્રિયાં ભાર્યાં પ્રધર્ષયિતુમ્ ઇચ્છસિ ॥

અગ્નિં પ્રજ્વલિતં દૃષ્ટ્વા વસ્ત્રેણાહર્તુમ્ ઇચ્છસિ
કલ્યાણવૃત્તાં રામસ્ય યો ભાર્યાં હર્તુમ્ ઇચ્છસિ ॥

અયોમુખાનાં શૂલાનામ્ અગ્રે ચરિતુમ્ ઇચ્છસિ
રામસ્ય સદૃશીં ભાર્યાં યો ઽધિગન્તું ત્વમ્ ઇચ્છસિ ॥

યદ્ અન્તરં સિંહશૃગાલયોર્ વને યદ્ અન્તરં સ્યન્દનિકાસમુદ્રયોઃ
સુરાગ્ર્યસૌવીરકયોર્ યદ્ અન્તરં તદ્ અન્તરં દાશરથેસ્ તવૈવ ચ ॥

યદ્ અન્તરં કાઞ્ચનસીસલોહયોર્ યદ્ અન્તરં ચન્દનવારિપઙ્કયોઃ
યદ્ અન્તરં હસ્તિબિડાલયોર્ વને તદ્ અન્તરં દાશરથેસ્ તવૈવ ચ ॥

યદ્ અન્તરં વાયસવૈનતેયયોર્ યદ્ અન્તરં મદ્ગુમયૂરયોર્ અપિ
યદ્ અન્તરં સારસગૃધ્રયોર્ વને તદ્ અન્તરં દાશરથેસ્ તવૈવ ચ ॥

તસ્મિન્ સહસ્રાક્ષસમપ્રભાવે રામે સ્થિતે કાર્મુકબાણપાણૌ
હૃતાપિ તે ઽહં ન જરાં ગમિષ્યે વજ્રં યથા મક્ષિકયાવગીર્ણમ્ ॥

ઇતીવ તદ્ વાક્યમ્ અદુષ્ટભાવા સુદૃષ્ટમ્ ઉક્ત્વા રજનીચરં તમ્
ગાત્રપ્રકમ્પાદ્ વ્યથિતા બભૂવ વાતોદ્ધતા સા કદલીવ તન્વી ॥

તાં વેપમાનામ્ ઉપલક્ષ્ય સીતાં સ રાવણો મૃત્યુસમપ્રભાવઃ
કુલં બલં નામ ચ કર્મ ચાત્મનઃ સમાચચક્ષે ભયકારણાર્થમ્ ॥