રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 3.40

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ પરુષં મારીચો રાવણં તતઃ
ગચ્છાવેત્ય્ અબ્રવીદ્ દીનો ભયાદ્ રાત્રિંચરપ્રભોઃ ॥

દૃષ્ટશ્ચાહં પુનસ્ તેન શરચાપાસિધારિણા
મદ્વિધોદ્યતશસ્ત્રેણ વિનષ્ટં જીવિતં ચ મે ॥

કિં તુ કર્તું મયા શક્યમ્ એવં ત્વયિ દુરાત્મનિ
એષ ગચ્છામ્ય્ અહં તાત સ્વસ્તિ તે ઽસ્તુ નિશાચર ॥

પ્રહૃષ્ટસ્ ત્વ્ અભવત્ તેન વચનેન સ રાક્ષસઃ
પરિષ્વજ્ય સુસંશ્લિષ્ટમ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥

એતચ્ છૌણ્ડીર્યયુક્તં તે મચ્છબ્દાદ્ ઇવ ભાષિતમ્
ઇદાનીમ્ અસિ મારીચઃ પૂર્વમ્ અન્યો નિશાચરઃ ॥

આરુહ્યતામ્ અયં શીઘ્રં ખગો રત્નવિભૂષિતઃ
મયા સહ રથો યુક્તઃ પિશાચવદનૈઃ ખરૈઃ ॥

તતો રાવણમારીચૌ વિમાનમ્ ઇવ તં રથમ્
આરુહ્ય યયતુઃ શીઘ્રં તસ્માદ્ આશ્રમમણ્ડલાત્ ॥

તથૈવ તત્ર પશ્યન્તૌ પત્તનાનિ વનાનિ ચ
ગિરીંશ્ ચ સરિતઃ સર્વા રાષ્ટ્રાણિ નગરાણિ ચ ॥

સમેત્ય દણ્ડકારણ્યં રાઘવસ્યાશ્રમં તતઃ
દદર્શ સહમરીચો રાવણો રાક્ષસાધિપઃ ॥

અવતીર્ય રથાત્ તસ્માત્ તતઃ કાઞ્ચનભૂષણાત્
હસ્તે ગૃહીત્વા મારીચં રાવણો વાક્યમ્ અબ્રવીત્ ॥

એતદ્ રામાશ્રમપદં દૃશ્યતે કદલીવૃતમ્
ક્રિયતાં તત્ સખે શીઘ્રં યદર્થં વયમ્ આગતાઃ ॥

સ રાવણવચઃ શ્રુત્વા મારીચો રાક્ષસસ્ તદા
મૃગો ભૂત્વાશ્રમદ્વારિ રામસ્ય વિચચાર હ ॥

મણિપ્રવરશૃઙ્ગાગ્રઃ સિતાસિતમુખાકૃતિઃ
રક્તપદ્મોત્પલમુખ ઇન્દ્રનીલોત્પલશ્રવાઃ ॥

કિંચિદ્ અભ્યુન્નતગ્રીવ ઇન્દ્રનીલનિભોદરઃ
મધૂકનિભપાર્શ્વશ્ ચ કઞ્જકિઞ્જલ્કસંનિભઃ ॥

વૈડૂર્યસંકાશખુરસ્ તનુજઙ્ઘઃ સુસંહતઃ
ઇન્દ્રાયુધસવર્ણેન પુચ્છેનોર્ધ્વં વિરાજિતઃ ॥

મનોહરસ્નિગ્ધવર્ણો રત્નૈર્ નાનાવિધૈર્ વૃતઃ
ક્ષણેન રાક્ષસો જાતો મૃગઃ પરમશોભનઃ ॥

વનં પ્રજ્વલયન્ રમ્યં રામાશ્રમપદં ચ તત્
મનોહરં દર્શનીયં રૂપં કૃત્વા સ રાક્ષસઃ ॥

પ્રલોભનાર્થં વૈદેહ્યા નાનાધાતુવિચિત્રિતમ્
વિચરન્ ગચ્છતે સમ્યક્ શાદ્વલાનિ સમન્તતઃ ॥

રૂપ્યબિન્દુશતૈશ્ ચિત્રો ભૂત્વા ચ પ્રિયદર્શનઃ
વિટપીનાં કિસલયાન્ ભઙ્ક્ત્વાદન્ વિચચાર હ ॥

કદલીગૃહકં ગત્વા કર્ણિકારાન્ ઇતસ્ તતઃ
સમાશ્રયન્ મન્દગતિઃ સીતાસંદર્શનં તદા ॥

રાજીવચિત્રપૃષ્ઠઃ સ વિરરાજ મહામૃગઃ
રામાશ્રમપદાભ્યાશે વિચચાર યથાસુખમ્ ॥

પુનર્ ગત્વા નિવૃત્તશ્ ચ વિચચાર મૃગોત્તમઃ
ગત્વા મુહૂર્તં ત્વરયા પુનઃ પ્રતિનિવર્તતે ॥

વિક્રીડંશ્ ચ પુનર્ ભૂમૌ પુનર્ એવ નિષીદતિ
આશ્રમદ્વારમ્ આગમ્ય મૃગયૂથાનિ ગચ્છતિ ॥

મૃગયૂથૈર્ અનુગતઃ પુનર્ એવ નિવર્તતે
સીતાદર્શનમ્ આકાઙ્ક્ષન્ રાક્ષસો મૃગતાં ગતઃ ॥

પરિભ્રમતિ ચિત્રાણિ મણ્ડલાનિ વિનિષ્પતન્
સમુદ્વીક્ષ્ય ચ સર્વે તં મૃગા યે ઽન્યે વનેચરાઃ ॥

ઉપગમ્ય સમાઘ્રાય વિદ્રવન્તિ દિશો દશ
રાક્ષસઃ સો ઽપિ તાન્ વન્યાન્ મૃગાન્ મૃગવધે રતઃ ॥

પ્રચ્છાદનાર્થં ભાવસ્ય ન ભક્ષયતિ સંસ્પૃશન્
તસ્મિન્ન્ એવ તતઃ કાલે વૈદેહી શુભલોચના ॥

કુસુમાપચયે વ્યગ્રા પાદપાન્ અત્યવર્તત
કર્ણિકારાન્ અશોકાંશ્ ચ ચૂતાંશ્ ચ મદિરેક્ષણા ॥

કુસુમાન્ય્ અપચિન્વન્તી ચચાર રુચિરાનના
અનર્હારણ્યવાસસ્ય સા તં રત્નમયં મૃગમ્
મુક્તામણિવિચિત્રાઙ્ગં દદર્શ પરમાઙ્ગના ॥

તં વૈ રુચિરદન્તૌષ્ઠં રૂપ્યધાતુતનૂરુહમ્
વિસ્મયોત્ફુલ્લનયના સસ્નેહં સમુદૈક્ષત ॥

સ ચ તાં રામદયિતાં પશ્યન્ માયામયો મૃગઃ
વિચચાર તતસ્ તત્ર દીપયન્ન્ ઇવ તદ્ વનમ્ ॥

અદૃષ્ટપૂર્વં દૃષ્ટ્વા તં નાનારત્નમયં મૃગમ્
વિસ્મયં પરમં સીતા જગામ જનકાત્મજા ॥