રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 3.33

તતઃ શૂર્પણખાવાક્યં તચ્ છ્રુત્વા રોમહર્ષણમ્
સચિવાન્ અભ્યનુજ્ઞાય કાર્યં બુદ્ધ્વા જગામ હ ॥

તત્ કાર્યમ્ અનુગમ્યાથ યથાવદ્ ઉપલભ્ય ચ
દોષાણાં ચ ગુણાનાં ચ સમ્પ્રધાર્ય બલાબલમ્ ॥

ઇતિ કર્તવ્યમ્ ઇત્ય્ એવ કૃત્વા નિશ્ચયમ્ આત્મનઃ
સ્થિરબુદ્ધિસ્ તતો રમ્યાં યાનશાલાં જગામ હ ॥

યાનશાલાં તતો ગત્વા પ્રચ્છન્નો રાક્ષસાધિપઃ
સૂતં સંચોદયામાસ રથઃ સંયુજ્યતામ્ ઇતિ ॥

એવમ્ ઉક્તઃ ક્ષણેનૈવ સારથિર્ લઘુવિક્રમઃ
રથં સંયોજયામાસ તસ્યાભિમતમ્ ઉત્તમમ્ ॥

કાઞ્ચનં રથમ્ આસ્થાય કામગં રત્નભૂષિતમ્
પિશાચવદનૈર્ યુક્તં ખરૈઃ કનકભૂષણૈઃ ॥

મેઘપ્રતિમનાદેન સ તેન ધનદાનુજઃ
રાક્ષસાધિપતિઃ શ્રીમાન્ યયૌ નદનદીપતિમ્ ॥

સ શ્વેતવાલવ્યસનઃ શ્વેતચ્છત્ત્રો દશાનનઃ
સ્નિગ્ધવૈડૂર્યસંકાશસ્ તપ્તકાઞ્ચનભૂષણઃ ॥

દશાસ્યો વિંશતિભુજો દર્શનીયપરિચ્છદઃ
ત્રિદશારિર્ મુનીન્દ્રઘ્નો દશશીર્ષ ઇવાદ્રિરાટ્ ॥

કામગં રથમ્ આસ્થાય શુશુભે રાક્ષસાધિપઃ
વિદ્યુન્મણ્ડલવાન્ મેઘઃ સબલાક ઇવામ્બરે ॥

સશૈલં સાગરાનૂપં વીર્યવાન્ અવલોકયન્
નાનાપુષ્પફલૈર્ વૃક્ષૈર્ અનુકીર્ણં સહસ્રશઃ ॥

શીતમઙ્ગલતોયાભિઃ પદ્મિનીભિઃ સમન્તતઃ
વિશાલૈર્ આશ્રમપદૈર્ વેદિમદ્ભિઃ સમાવૃતમ્ ॥

કદલ્યાઢકીસમ્બાધં નાલિકેરોપશોભિતમ્
સાલૈસ્ તાલૈસ્ તમાલૈશ્ ચ તરુભિશ્ ચ સુપુષ્પિતૈઃ ॥

અત્યન્તનિયતાહારૈઃ શોભિતં પરમર્ષિભિઃ
નાગૈઃ સુપર્ણૈર્ ગન્ધર્વૈઃ કિંનરૈશ્ ચ સહસ્રશઃ ॥

જિતકામૈશ્ ચ સિદ્ધૈશ્ ચ ચારણૈશ્ ચોપશોભિતમ્
આજૈર્ વૈખાનસૈર્ માષૈર્ વાલખિલ્યૈર્ મરીચિપૈઃ ॥

દિવ્યાભરણમાલ્યાભિર્ દિવ્યરૂપાભિર્ આવૃતમ્
ક્રીડારતિવિધિજ્ઞાભિર્ અપ્સરોભિઃ સહસ્રશઃ ॥

સેવિતં દેવપત્નીભિઃ શ્રીમતીભિઃ શ્રિયા વૃતમ્
દેવદાનવસંઘૈશ્ ચ ચરિતં ત્વ્ અમૃતાશિભિઃ ॥

હંસક્રૌઞ્ચપ્લવાકીર્ણં સારસૈઃ સંપ્રણાદિતમ્
વૈડૂર્યપ્રસ્તરં રમ્યં સ્નિગ્ધં સાગરતેજસા ॥

પાણ્ડુરાણિ વિશાલાનિ દિવ્યમાલ્યયુતાનિ ચ
તૂર્યગીતાભિજુષ્ટાનિ વિમાનાનિ સમન્તતઃ ॥

તપસા જિતલોકાનાં કામગાન્ય્ અભિસંપતન્
ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ ચૈવ દદર્શ ધનદાનુજઃ ॥

નિર્યાસરસમૂલાનાં ચન્દનાનાં સહસ્રશઃ
વનાનિ પશ્યન્ સૌમ્યાનિ ઘ્રાણતૃપ્તિકરાણિ ચ ॥

અગરૂણાં ચ મુખ્યાનાં વનાન્ય્ ઉપવનાનિ ચ
તક્કોલાનાં ચ જાત્યાનાં ફલાનાં ચ સુગન્ધિનામ્ ॥

પુષ્પાણિ ચ તમાલસ્ય ગુલ્માનિ મરિચસ્ય ચ
મુક્તાનાં ચ સમૂહાનિ શુષ્યમાણાનિ તીરતઃ ॥

શઙ્ખાનાં પ્રસ્તરં ચૈવ પ્રવાલનિચયં તથા
કાઞ્ચનાનિ ચ શૈલાનિ રાજતાનિ ચ સર્વશઃ ॥

પ્રસ્રવાણિ મનોજ્ઞાનિ પ્રસન્નાનિ હ્રદાનિ ચ
ધનધાન્યોપપન્નાનિ સ્ત્રીરત્નૈર્ આવૃતાનિ ચ ॥

હસ્ત્યશ્વરથગાઢાનિ નગરાણ્ય્ અવલોકયન્
તં સમં સર્વતઃ સ્નિગ્ધં મૃદુસંસ્પર્શમારુતમ્ ॥

અનૂપં સિન્ધુરાજસ્ય દદર્શ ત્રિદિવોપમમ્
તત્રાપશ્યત્ સ મેઘાભં ન્યગ્રોધમ્ ઋષિભિર્ વૃતમ્ ॥

સમન્તાદ્ યસ્ય તાઃ શાખાઃ શતયોજનમ્ આયતાઃ
યસ્ય હસ્તિનમ્ આદાય મહાકાયં ચ કચ્છપમ્
ભક્ષાર્થં ગરુડઃ શાખામ્ આજગામ મહાબલઃ ॥

તસ્ય તાં સહસા શાખાં ભારેણ પતગોત્તમઃ
સુપર્ણઃ પર્ણબહુલાં બભઞ્જાથ મહાબલઃ ॥

તત્ર વૈખાનસા માષા વાલખિલ્યા મરીચિપાઃ
અજા બભૂવુર્ ધૂમ્રાશ્ ચ સંગતાઃ પરમર્ષયઃ ॥

તેષાં દયાર્થં ગરુડસ્ તાં શાખાં શતયોજનામ્
જગામાદાય વેગેન તૌ ચોભૌ ગજકચ્છપૌ ॥

એકપાદેન ધર્માત્મા ભક્ષયિત્વા તદ્ આમિષમ્
નિષાદવિષયં હત્વા શાખયા પતગોત્તમઃ
પ્રહર્ષમ્ અતુલં લેભે મોક્ષયિત્વા મહામુનીન્ ॥

સ તેનૈવ પ્રહર્ષેણ દ્વિગુણીકૃતવિક્રમઃ
અમૃતાનયનાર્થં વૈ ચકાર મતિમાન્ મતિમ્ ॥

અયોજાલાનિ નિર્મથ્ય ભિત્ત્વા રત્નગૃહં વરમ્
મહેન્દ્રભવનાદ્ ગુપ્તમ્ આજહારામૃતં તતઃ ॥

તં મહર્ષિગણૈર્ જુષ્ટં સુપર્ણકૃતલક્ષણમ્
નામ્ના સુભદ્રં ન્યગ્રોધં દદર્શ ધનદાનુજઃ ॥

તં તુ ગત્વા પરં પારં સમુદ્રસ્ય નદીપતેઃ
દદર્શાશ્રમમ્ એકાન્તે પુણ્યે રમ્યે વનાન્તરે ॥

તત્ર કૃષ્ણાજિનધરં જટાવલ્કલધારિણમ્
દદર્શ નિયતાહારં મારીચં નામ રાક્ષસમ્ ॥

સ રાવણઃ સમાગમ્ય વિધિવત્ તેન રક્ષસા
તતઃ પશ્ચાદ્ ઇદં વાક્યમ્ અબ્રવીદ્ વાક્યકોવિદઃ ॥