રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 3.29

ભિત્ત્વા તુ તાં ગદાં બાણૈ રાઘવો ધર્મવત્સલઃ
સ્મયમાનઃ ખરં વાક્યં સંરબ્ધમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્ ॥

એતત્ તે બલસર્વસ્વં દર્શિતં રાક્ષસાધમ
શક્તિહીનતરો મત્તો વૃથા ત્વમ્ અવગર્જસિ ॥

એષા બાણવિનિર્ભિન્ના ગદા ભૂમિતલં ગતા
અભિધાનપ્રગલ્ભસ્ય તવ પ્રત્યયઘાતિની ॥

યત્ ત્વયોક્તં વિનષ્ટાનામ્ ઇદમ્ અશ્રુપ્રમાર્જનમ્
રાક્ષસાનાં કરોમીતિ મિથ્યા તદ્ અપિ તે વચઃ ॥

નીચસ્ય ક્ષુદ્રશીલસ્ય મિથ્યાવૃત્તસ્ય રક્ષસઃ
પ્રાણાન્ અપહરિષ્યામિ ગરુત્માન્ અમૃતં યથા ॥

અદ્ય તે ભિન્નકણ્ઠસ્ય ફેનબુદ્બુદભૂષિતમ્
વિદારિતસ્ય મદ્બાણૈર્ મહી પાસ્યતિ શોણિતમ્ ॥

પાંસુરૂષિતસર્વાઙ્ગઃ સ્રસ્તન્યસ્તભુજદ્વયઃ
સ્વપ્સ્યસે ગાં સમાશ્લિષ્ય દુર્લભાં પ્રમદામ્ ઇવ ॥

પ્રવૃદ્ધનિદ્રે શયિતે ત્વયિ રાક્ષસપાંસને
ભવિષ્યન્ત્ય્ અશરણ્યાનાં શરણ્યા દણ્ડકા ઇમે ॥

જનસ્થાને હતસ્થાને તવ રાક્ષસ મચ્છરૈઃ
નિર્ભયા વિચરિષ્યન્તિ સર્વતો મુનયો વને ॥

અદ્ય વિપ્રસરિષ્યન્તિ રાક્ષસ્યો હતબાન્ધવાઃ
બાષ્પાર્દ્રવદના દીના ભયાદ્ અન્યભયાવહાઃ ॥

અદ્ય શોકરસજ્ઞાસ્ તા ભવિષ્યન્તિ નિશાચર
અનુરૂપકુલાઃ પત્ન્યો યાસાં ત્વં પતિર્ ઈદૃશઃ ॥

નૃશંસશીલ ક્ષુદ્રાત્મન્ નિત્યં બ્રાહ્મણકણ્ટક
ત્વત્કૃતે શઙ્કિતૈર્ અગ્નૌ મુનિભિઃ પાત્યતે હવિઃ ॥

તમ્ એવમ્ અભિસંરબ્ધં બ્રુવાણં રાઘવં રણે
ખરો નિર્ભર્ત્સયામાસ રોષાત્ ખરતરસ્વનઃ ॥

દૃઢં ખલ્વ્ અવલિપ્તો ઽસિ ભયેષ્વ્ અપિ ચ નિર્ભયઃ
વાચ્યાવાચ્યં તતો હિ ત્વં મૃત્યુવશ્યો ન બુધ્યસે ॥

કાલપાશપરિક્ષિપ્તા ભવન્તિ પુરુષા હિ યે
કાર્યાકાર્યં ન જાનન્તિ તે નિરસ્તષડિન્દ્રિયાઃ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા તતો રામં સંરુધ્ય ભ્રુકુટિં તતઃ
સ દદર્શ મહાસાલમ્ અવિદૂરે નિશાચરઃ ॥

રણે પ્રહરણસ્યાર્થે સર્વતો હ્ય્ અવલોકયન્
સ તમ્ ઉત્પાટયામાસ સંદૃશ્ય દશનચ્છદમ્ ॥

તં સમુત્ક્ષિપ્ય બાહુભ્યાં વિનર્દિત્વા મહાબલઃ
રામમ્ ઉદ્દિશ્ય ચિક્ષેપ હતસ્ ત્વમ્ ઇતિ ચાબ્રવીત્ ॥

તમ્ આપતન્તં બાણૌઘૈશ્ છિત્ત્વા રામઃ પ્રતાપવાન્
રોષમ્ આહારયત્ તીવ્રં નિહન્તું સમરે ખરમ્ ॥

જાતસ્વેદસ્ તતો રામો રોષાદ્ રક્તાન્તલોચનઃ
નિર્બિભેદ સહસ્રેણ બાણાનાં સમરે ખરમ્ ॥

તસ્ય બાણાન્તરાદ્ રક્તં બહુ સુસ્રાવ ફેનિલમ્
ગિરેઃ પ્રસ્રવણસ્યેવ તોયધારાપરિસ્રવઃ ॥

વિહ્વલઃ સ કૃતો બાણૈઃ ખરો રામેણ સંયુગે
મત્તો રુધિરગન્ધેન તમ્ એવાભ્યદ્રવદ્ દ્રુતમ્ ॥

તમ્ આપતન્તં સંરબ્ધં કૃતાસ્ત્રો રુધિરાપ્લુતમ્
અપાસર્પત્ પ્રતિપદં કિંચિત્ ત્વરિતવિક્રમઃ ॥

તતઃ પાવકસંકાશં વધાય સમરે શરમ્
ખરસ્ય રામો જગ્રાહ બ્રહ્મદણ્ડમ્ ઇવાપરમ્ ॥

સ તદ્ દત્તં મઘવતા સુરરાજેન ધીમતા
સંદધે ચ સ ધર્માત્મા મુમોચ ચ ખરં પ્રતિ ॥

સ વિમુક્તો મહાબાણો નિર્ઘાતસમનિઃસ્વનઃ
રામેણ ધનુર્ ઉદ્યમ્ય ખરસ્યોરસિ ચાપતત્ ॥

સ પપાત ખરો ભૂમૌ દહ્યમાનઃ શરાગ્નિના
રુદ્રેણૈવ વિનિર્દગ્ધઃ શ્વેતારણ્યે યથાન્ધકઃ ॥

સ વૃત્ર ઇવ વજ્રેણ ફેનેન નમુચિર્ યથા
બલો વેન્દ્રાશનિહતો નિપપાત હતઃ ખરઃ ॥

તતો રાજર્ષયઃ સર્વે સંગતાઃ પરમર્ષયઃ
સભાજ્ય મુદિતા રામમ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રુવન્ ॥

એતદર્થં મહાતેજા મહેન્દ્રઃ પાકશાસનઃ
શરભઙ્ગાશ્રમં પુણ્યમ્ આજગામ પુરંદરઃ ॥

આનીતસ્ ત્વમ્ ઇમં દેશમ્ ઉપાયેન મહર્ષિભિઃ
એષાં વધાર્થં ક્રૂરાણાં રક્ષસાં પાપકર્મણામ્ ॥

તદ્ ઇદં નઃ કૃતં કાર્યં ત્વયા દશરથાત્મજ
સુખં ધર્મં ચરિષ્યન્તિ દણ્ડકેષુ મહર્ષયઃ ॥

એતસ્મિન્ન્ અન્તરે વીરો લક્ષ્મણઃ સહ સીતયા
ગિરિદુર્ગાદ્ વિનિષ્ક્રમ્ય સંવિવેશાશ્રમં સુખી ॥

તતો રામસ્ તુ વિજયી પૂજ્યમાનો મહર્ષિભિઃ
પ્રવિવેશાશ્રમં વીરો લક્ષ્મણેનાભિવાદિતઃ ॥

તં દૃષ્ટ્વા શત્રુહન્તારં મહર્ષીણાં સુખાવહમ્
બભૂવ હૃષ્ટા વૈદેહી ભર્તારં પરિષસ્વજે ॥