રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 3.21

એવમ્ આધર્ષિતઃ શૂરઃ શૂર્પણખ્યા ખરસ્ તદા
ઉવાચ રક્ષસાં મધ્યે ખરઃ ખરતરં વચઃ ॥

તવાપમાનપ્રભવઃ ક્રોધો ઽયમ્ અતુલો મમ
ન શક્યતે ધારયિતું લવણામ્ભ ઇવોત્થિતમ્ ॥

ન રામં ગણયે વીર્યાન્ માનુષં ક્ષીણજીવિતમ્
આત્મા દુશ્ચરિતૈઃ પ્રાણાન્ હતો યો ઽદ્ય વિમોક્ષ્યતિ ॥

બાષ્પઃ સંહ્રિયતામ્ એષ સમ્ભ્રમશ્ ચ વિમુચ્યતામ્
અહં રામં સહ ભ્રાત્રા નયામિ યમસાદનમ્ ॥

પરશ્વધહતસ્યાદ્ય મન્દપ્રાણસ્ય ભૂતલે
રામસ્ય રુધિરં રક્તમ્ ઉષ્ણં પાસ્યસિ રાક્ષસિ ॥

સા પ્રહૃષ્ટા વચઃ શ્રુત્વા ખરસ્ય વદનાચ્ ચ્યુતમ્
પ્રશશંસ પુનર્ મૌર્ખ્યાદ્ ભ્રાતરં રક્ષસાં વરમ્ ॥

તયા પરુષિતઃ પૂર્વં પુનર્ એવ પ્રશંસિતઃ
અબ્રવીદ્ દૂષણં નામ ખરઃ સેનાપતિં તદા ॥

ચતુર્દશ સહસ્રાણિ મમ ચિત્તાનુવર્તિનામ્
રક્ષસાં ભીમવેગાનાં સમરેષ્વ્ અનિવર્તિનામ્ ॥

નીલજીમૂતવર્ણાનાં ઘોરાણાં ક્રૂરકર્મણામ્
લોકહિંસાવિહારાણાં બલિનામ્ ઉગ્રતેજસામ્ ॥

તેષાં શાર્દૂલદર્પાણાં મહાસ્યાનાં મહૌજસામ્
સર્વોદ્યોગમ્ ઉદીર્ણાનાં રક્ષસાં સૌમ્ય કારય ॥

ઉપસ્થાપય મે ક્ષિપ્રં રથં સૌમ્ય ધનૂંષિ ચ
શરાંશ્ ચ ચિત્રાન્ ખડ્ગાંશ્ ચ શક્તીશ્ ચ વિવિધાઃ શિતાઃ ॥

અગ્રે નિર્યાતુમ્ ઇચ્છામિ પૌલસ્ત્યાનાં મહાત્મનામ્
વધાર્થં દુર્વિનીતસ્ય રામસ્ય રણકોવિદઃ ॥

ઇતિ તસ્ય બ્રુવાણસ્ય સૂર્યવર્ણં મહારથમ્
સદશ્વૈઃ શબલૈર્ યુક્તમ્ આચચક્ષે ઽથ દૂષણઃ ॥

તં મેરુશિખરાકારં તપ્તકાઞ્ચનભૂષણમ્
હેમચક્રમ્ અસંબાધં વૈદૂર્યમયકૂબરમ્ ॥

મત્સ્યૈઃ પુષ્પૈર્ દ્રુમૈઃ શૈલૈશ્ ચન્દ્રસૂર્યૈશ્ ચ કાઞ્ચનૈઃ
માઙ્ગલ્યૈઃ પક્ષિસંઘૈશ્ ચ તારાભિશ્ ચ સમાવૃતમ્ ॥

ધ્વજનિસ્ત્રિંશસમ્પન્નં કિઙ્કિણીકવિભૂષિતમ્
સદશ્વયુક્તં સો ઽમર્ષાદ્ આરુરોહ રથં ખરઃ ॥

નિશામ્ય તં રથગતં રાક્ષસા ભીમવિક્રમાઃ
તસ્થુઃ સંપરિવાર્યૈનં દૂષણં ચ મહાબલમ્ ॥

ખરસ્ તુ તાન્ મહેષ્વાસાન્ ઘોરચર્માયુધધ્વજાન્
નિર્યાતેત્ય્ અબ્રવીદ્ દૃષ્ટ્વા રથસ્થઃ સર્વરાક્ષસાન્ ॥

તતસ્ તદ્ રાક્ષસં સૈન્યં ઘોરચર્માયુધધ્વજમ્
નિર્જગામ જનસ્થાનાન્ મહાનાદં મહાજવમ્ ॥

મુદ્ગરૈઃ પટ્ટિશૈઃ શૂલૈઃ સુતીક્ષ્ણૈશ્ ચ પરશ્વધૈઃ
ખડ્ગૈશ્ ચક્રૈશ્ ચ હસ્તસ્થૈર્ ભ્રાજમાનૈશ્ ચ તોમરૈઃ ॥

શક્તિભિઃ પરિઘૈર્ ઘોરૈર્ અતિમાત્રૈશ્ ચ કાર્મુકૈઃ
ગદાસિમુસલૈર્ વજ્રૈર્ ગૃહીતૈર્ ભીમદર્શનૈઃ ॥

રાક્ષસાનાં સુઘોરાણાં સહસ્રાણિ ચતુર્દશ
નિર્યાતાનિ જનસ્થાનાત્ ખરચિત્તાનુવર્તિનામ્ ॥

તાંસ્ ત્વ્ અભિદ્રવતો દૃષ્ટ્વા રાક્ષસાન્ ભીમવિક્રમાન્
ખરસ્યાપિ રથઃ કિંચિજ્ જગામ તદનન્તરમ્ ॥

તતસ્ તાઞ્ શબલાન્ અશ્વાંસ્ તપ્તકાઞ્ચનભૂષિતાન્
ખરસ્ય મતમ્ આજ્ઞાય સારથિઃ સમચોદયત્ ॥

સ ચોદિતો રથઃ શીઘ્રં ખરસ્ય રિપુઘાતિનઃ
શબ્દેનાપૂરયામ્ આસ દિશઃ પ્રતિદિશસ્ તથા ॥

પ્રવૃદ્ધમન્યુસ્ તુ ખરઃ ખરસ્વનો રિપોર્ વધાર્થં ત્વરિતો યથાન્તકઃ
અચૂચુદત્ સારથિમ્ ઉન્નદન્ પુનર્ મહાબલો મેઘ ઇવાશ્મવર્ષવાન્ ॥