રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.61

વ્યતીતાયાં તુ શર્વર્યામ્ આદિત્યસ્યોદયે તતઃ
સમેત્ય રાજકર્તારઃ સભામ્ ઈયુર્ દ્વિજાતયઃ ॥

માર્કણ્ડેયો ઽથ મૌદ્ગલ્યો વામદેવશ્ ચ કાશ્યપઃ
કાત્યાયનો ગૌતમશ્ ચ જાબાલિશ્ ચ મહાયશાઃ ॥

એતે દ્વિજાઃ સહામાત્યૈઃ પૃથગ્ વાચમ્ ઉદીરયન્
વસિષ્ઠમ્ એવાભિમુખાઃ શ્રેષ્ઠં રાજપુરોહિતમ્ ॥

અતીતા શર્વરી દુઃખં યા નો વર્ષશતોપમા
અસ્મિન્ પઞ્ચત્વમ્ આપન્ને પુત્રશોકેન પાર્થિવે ॥

સ્વર્ગતશ્ ચ મહારાજો રામશ્ ચારણ્યમ્ આશ્રિતઃ
લક્ષ્મણશ્ ચાપિ તેજસ્વી રામેણૈવ ગતઃ સહ ॥

ઉભૌ ભરતશત્રુઘ્નૌ કેકયેષુ પરંતપૌ
પુરે રાજગૃહે રમ્યે માતામહનિવેશને ॥

ઇક્ષ્વાકૂણામ્ ઇહાદ્યૈવ કશ્ચિદ્ રાજા વિધીયતામ્
અરાજકં હિ નો રાષ્ટ્રં ન વિનાશમ્ અવાપ્નુયાત્ ॥

નારાજકે જનપદે વિદ્યુન્માલી મહાસ્વનઃ
અભિવર્ષતિ પર્જન્યો મહીં દિવ્યેન વારિણા ॥

નારાજકે જનપદે બીજમુષ્ટિઃ પ્રકીર્યતે
નારાજકે પિતુઃ પુત્રો ભાર્યા વા વર્તતે વશે ॥

અરાજકે ધનં નાસ્તિ નાસ્તિ ભાર્યાપ્ય્ અરાજકે
ઇદમ્ અત્યાહિતં ચાન્યત્ કુતઃ સત્યમ્ અરાજકે ॥

નારાજકે જનપદે કારયન્તિ સભાં નરાઃ
ઉદ્યાનાનિ ચ રમ્યાણિ હૃષ્ટાઃ પુણ્યગૃહાણિ ચ ॥

નારાજકે જનપદે યજ્ઞશીલા દ્વિજાતયઃ
સત્ત્રાણ્ય્ અન્વાસતે દાન્તા બ્રાહ્મણાઃ સંશિતવ્રતાઃ ॥

નારાજકે જનપદે પ્રભૂતનટનર્તકાઃ
ઉત્સવાશ્ ચ સમાજાશ્ ચ વર્ધન્તે રાષ્ટ્રવર્ધનાઃ ॥

નારાજકે જનપદે સિદ્ધાર્થા વ્યવહારિણઃ
કથાભિર્ અનુરજ્યન્તે કથાશીલાઃ કથાપ્રિયૈઃ ॥

નારાજકે જનપદે વાહનૈઃ શીઘ્રગામિભિઃ
નરા નિર્યાન્ત્ય્ અરણ્યાનિ નારીભિઃ સહ કામિનઃ ॥

નારાજકે જનપદે ધનવન્તઃ સુરક્ષિતાઃ
શેરતે વિવૃતદ્વારાઃ કૃષિગોરક્ષજીવિનઃ ॥

નારાજકે જનપદે વણિજો દૂરગામિનઃ
ગચ્છન્તિ ક્ષેમમ્ અધ્વાનં બહુપુણ્યસમાચિતાઃ ॥

નારાજકે જનપદે ચરત્ય્ એકચરો વશી
ભાવયન્ન્ આત્મનાત્માનં યત્ર સાયંગૃહો મુનિઃ ॥

નારાજકે જનપદે યોગક્ષેમં પ્રવર્તતે
ન ચાપ્ય્ અરાજકે સેના શત્રૂન્ વિષહતે યુધિ ॥

યથા હ્ય્ અનુદકા નદ્યો યથા વાપ્ય્ અતૃણં વનમ્
અગોપાલા યથા ગાવસ્ તથા રાષ્ટ્રમ્ અરાજકમ્ ॥

નારાજકે જનપદે સ્વકં ભવતિ કસ્યચિત્
મત્સ્યા ઇવ નરા નિત્યં ભક્ષયન્તિ પરસ્પરમ્ ॥

યે હિ સંભિન્નમર્યાદા નાસ્તિકાશ્ છિન્નસંશયાઃ
તે ઽપિ ભાવાય કલ્પન્તે રાજદણ્ડનિપીડિતાઃ ॥

અહો તમ ઇવેદં સ્યાન્ ન પ્રજ્ઞાયેત કિંચન
રાજા ચેન્ ન ભવેલ્ લોકે વિભજન્ સાધ્વસાધુની ॥

જીવત્ય્ અપિ મહારાજે તવૈવ વચનં વયમ્
નાતિક્રમામહે સર્વે વેલાં પ્રાપ્યેવ સાગરઃ ॥

સ નઃ સમીક્ષ્ય દ્વિજવર્યવૃત્તં નૃપં વિના રાજ્યમ્ અરણ્યભૂતમ્
કુમારમ્ ઇક્ષ્વાકુસુતં વદાન્યં ત્વમ્ એવ રાજાનમ્ ઇહાભિષિઞ્ચ ॥