રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.53

મમ ત્વ્ અશ્વા નિવૃત્તસ્ય ન પ્રાવર્તન્ત વર્ત્મનિ
ઉષ્ણમ્ અશ્રુ વિમુઞ્ચન્તો રામે સમ્પ્રસ્થિતે વનમ્ ॥

ઉભાભ્યાં રાજપુત્રાભ્યામ્ અથ કૃત્વાહમ્ અઞ્જલિમ્
પ્રસ્થિતો રથમ્ આસ્થાય તદ્ દુઃખમ્ અપિ ધારયન્ ॥

ગુહેન સાર્ધં તત્રૈવ સ્થિતો ઽસ્મિ દિવસાન્ બહૂન્
આશયા યદિ માં રામઃ પુનઃ શબ્દાપયેદ્ ઇતિ ॥

વિષયે તે મહારાજ રામવ્યસનકર્શિતાઃ
અપિ વૃક્ષાઃ પરિમ્લાનઃ સપુષ્પાઙ્કુરકોરકાઃ ॥

ન ચ સર્પન્તિ સત્ત્વાનિ વ્યાલા ન પ્રસરન્તિ ચ
રામશોકાભિભૂતં તન્ નિષ્કૂજમ્ અભવદ્ વનમ્ ॥

લીનપુષ્કરપત્ત્રાશ્ ચ નરેન્દ્ર કલુષોદકાઃ
સંતપ્તપદ્માઃ પદ્મિન્યો લીનમીનવિહંગમાઃ ॥

જલજાનિ ચ પુષ્પાણિ માલ્યાનિ સ્થલજાનિ ચ
નાદ્ય ભાન્ત્ય્ અલ્પગન્ધીનિ ફલાનિ ચ યથા પુરમ્ ॥

પ્રવિશન્તમ્ અયોધ્યાં માં ન કશ્ચિદ્ અભિનન્દતિ
નરા રામમ્ અપશ્યન્તો નિઃશ્વસન્તિ મુહુર્ મુહુઃ ॥

હર્મ્યૈર્ વિમાનૈઃ પ્રાસાદૈર્ અવેક્ષ્ય રથમ્ આગતમ્
હાહાકારકૃતા નાર્યો રામાદર્શનકર્શિતાઃ ॥

આયતૈર્ વિમલૈર્ નેત્રૈર્ અશ્રુવેગપરિપ્લુતૈઃ
અન્યોન્યમ્ અભિવીક્ષન્તે વ્યક્તમ્ આર્તતરાઃ સ્ત્રિયઃ ॥

નામિત્રાણાં ન મિત્રાણામ્ ઉદાસીનજનસ્ય ચ
અહમ્ આર્તતયા કંચિદ્ વિશેષં નોપલક્ષયે ॥

અપ્રહૃષ્ટમનુષ્યા ચ દીનનાગતુરંગમા
આર્તસ્વરપરિમ્લાના વિનિઃશ્વસિતનિઃસ્વના ॥

નિરાનન્દા મહારાજ રામપ્રવ્રાજનાતુરા
કૌસલ્યા પુત્રહીનેવ અયોધ્યા પ્રતિભાતિ મા ॥

સૂતસ્ય વચનં શ્રુત્વા વાચા પરમદીનયા
બાષ્પોપહતયા રાજા તં સૂતમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્ ॥

કૈકેય્યા વિનિયુક્તેન પાપાભિજનભાવયા
મયા ન મન્ત્રકુશલૈર્ વૃદ્ધૈઃ સહ સમર્થિતમ્ ॥

ન સુહૃદ્ભિર્ ન ચામાત્યૈર્ મન્ત્રયિત્વા ન નૈગમૈઃ
મયાયમ્ અર્થઃ સમ્મોહાત્ સ્ત્રીહેતોઃ સહસા કૃતઃ ॥

ભવિતવ્યતયા નૂનમ્ ઇદં વા વ્યસનં મહત્
કુલસ્યાસ્ય વિનાશાય પ્રાપ્તં સૂત યદૃચ્છયા ॥

સૂત યદ્ય્ અસ્તિ તે કિંચિન્ મયાપિ સુકૃતં કૃતમ્
ત્વં પ્રાપયાશુ માં રામં પ્રાણાઃ સંત્વરયન્તિ મામ્ ॥

યદ્ યદ્ યાપિ મમૈવાજ્ઞા નિવર્તયતુ રાઘવમ્
ન શક્ષ્યામિ વિના રામં મુહૂર્તમ્ અપિ જીવિતુમ્ ॥

અથ વાપિ મહાબાહુર્ ગતો દૂરં ભવિષ્યતિ
મામ્ એવ રથમ્ આરોપ્ય શીઘ્રં રામાય દર્શય ॥

વૃત્તદંષ્ટ્રો મહેષ્વાસઃ ક્વાસૌ લક્ષ્મણપૂર્વજઃ
યદિ જીવામિ સાધ્વ્ એનં પશ્યેયં સહ સીતયા ॥

લોહિતાક્ષં મહાબાહુમ્ આમુક્તમણિકુણ્ડલમ્
રામં યદિ ન પશ્યામિ ગમિષ્યામિ યમક્ષયમ્ ॥

અતો નુ કિં દુઃખતરં યો ઽહમ્ ઇક્ષ્વાકુનન્દનમ્
ઇમામ્ અવસ્થામ્ આપન્નો નેહ પશ્યામિ રાઘવમ્ ॥

હા રામ રામાનુજ હા હા વૈદેહિ તપસ્વિનિ
ન માં જાનીત દુઃખેન મ્રિયમાણમ્ અનાથવત્
દુસ્તરો જીવતા દેવિ મયાયં શોકસાગરઃ ॥

અશોભનં યો ઽહમ્ ઇહાદ્ય રાઘવં દિદૃક્ષમાણો ન લભે સલક્ષ્મણમ્
ઇતીવ રાજા વિલપન્ મહાયશાઃ પપાત તૂર્ણં શયને સ મૂર્છિતઃ ॥

ઇતિ વિલપતિ પાર્થિવે પ્રનષ્ટે કરુણતરં દ્વિગુણં ચ રામહેતોઃ
વચનમ્ અનુનિશમ્ય તસ્ય દેવી ભયમ્ અગમત્ પુનર્ એવ રામમાતા ॥