રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.54

તતો ભૂતોપસૃષ્ટેવ વેપમાના પુનઃ પુનઃ
ધરણ્યાં ગતસત્ત્વેવ કૌસલ્યા સૂતમ્ અબ્રવીત્ ॥

નય માં યત્ર કાકુત્સ્થઃ સીતા યત્ર ચ લક્ષ્મણઃ
તાન્ વિના ક્ષણમ્ અપ્ય્ અત્ર જીવિતું નોત્સહે હ્ય્ અહમ્ ॥

નિવર્તય રથં શીઘ્રં દણ્ડકાન્ નય મામ્ અપિ
અથ તાન્ નાનુગચ્છામિ ગમિષ્યામિ યમક્ષયમ્ ॥

બાષ્પવેગોપહતયા સ વાચા સજ્જમાનયા
ઇદમ્ આશ્વાસયન્ દેવીં સૂતઃ પ્રાઞ્જલિર્ અબ્રવીત્ ॥

ત્યજ શોકં ચ મોહં ચ સમ્ભ્રમં દુઃખજં તથા
વ્યવધૂય ચ સંતાપં વને વત્સ્યતિ રાઘવઃ ॥

લક્ષ્મણશ્ ચાપિ રામસ્ય પાદૌ પરિચરન્ વને
આરાધયતિ ધર્મજ્ઞઃ પરલોકં જિતેન્દ્રિયઃ ॥

વિજને ઽપિ વને સીતા વાસં પ્રાપ્ય ગૃહેષ્વ્ ઇવ
વિસ્રમ્ભં લભતે ઽભીતા રામે સંન્યસ્તમાનસા ॥

નાસ્યા દૈન્યં કૃતં કિંચિત્ સુસૂક્ષ્મમ્ અપિ લક્ષયે
ઉચિતેવ પ્રવાસાનાં વૈદેહી પ્રતિભાતિ મા ॥

નગરોપવનં ગત્વા યથા સ્મ રમતે પુરા
તથૈવ રમતે સીતા નિર્જનેષુ વનેષ્વ્ અપિ ॥

બાલેવ રમતે સીતા બાલચન્દ્રનિભાનના
રામા રામે હ્ય્ અધીનાત્મા વિજને ઽપિ વને સતી ॥

તદ્ગતં હૃદયં હ્ય્ અસ્યાસ્ તદધીનં ચ જીવિતમ્
અયોધ્યાપિ ભવેત્ તસ્યા રામહીના તથા વનમ્ ॥

પથિ પૃચ્છતિ વૈદેહી ગ્રામાંશ્ ચ નગરાણિ ચ
ગતિં દૃષ્ટ્વા નદીનાં ચ પાદપાન્ વિવિધાન્ અપિ ॥

અધ્વના વાતવેગેન સમ્ભ્રમેણાતપેન ચ
ન હિ ગચ્છતિ વૈદેહ્યાશ્ ચન્દ્રાંશુસદૃશી પ્રભા ॥

સદૃશં શતપત્ત્રસ્ય પૂર્ણચન્દ્રોપમપ્રભમ્
વદનં તદ્વદાન્યાયા વૈદેહ્યા ન વિકમ્પતે ॥

અલક્તરસરક્તાભાવ્ અલક્તરસવર્જિતૌ
અદ્યાપિ ચરણૌ તસ્યાઃ પદ્મકોશસમપ્રભૌ ॥

નૂપુરોદ્ઘુષ્ટહેલેવ ખેલં ગચ્છતિ ભામિની
ઇદાનીમ્ અપિ વૈદેહી તદ્રાગા ન્યસ્તભૂષણા ॥

ગજં વા વીક્ષ્ય સિંહં વા વ્યાઘ્રં વા વનમ્ આશ્રિતા
નાહારયતિ સંત્રાસં બાહૂ રામસ્ય સંશ્રિતા ॥

ન શોચ્યાસ્ તે ન ચાત્મા તે શોચ્યો નાપિ જનાધિપઃ
ઇદં હિ ચરિતં લોકે પ્રતિષ્ઠાસ્યતિ શાશ્વતમ્ ॥

વિધૂય શોકં પરિહૃષ્ટમાનસા મહર્ષિયાતે પથિ સુવ્યવસ્થિતાઃ
વને રતા વન્યફલાશનાઃ પિતુઃ શુભાં પ્રતિજ્ઞાં પરિપાલયન્તિ તે ॥

તથાપિ સૂતેન સુયુક્તવાદિના નિવાર્યમાણા સુતશોકકર્શિતા
ન ચૈવ દેવી વિરરામ કૂજિતાત્ પ્રિયેતિ પુત્રેતિ ચ રાઘવેતિ ચ ॥