રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.48

તે તુ તસ્મિન્ મહાવૃક્ષ ઉષિત્વા રજનીં શિવામ્
વિમલે ઽભ્યુદિતે સૂર્યે તસ્માદ્ દેશાત્ પ્રતસ્થિરે ॥

યત્ર ભાગીરથી ગઙ્ગા યમુનામ્ અભિવર્તતે
જગ્મુસ્ તં દેશમ્ ઉદ્દિશ્ય વિગાહ્ય સુમહદ્ વનમ્ ॥

તે ભૂમિમ્ આગાન્ વિવિધાન્ દેશાંશ્ ચાપિ મનોરમાન્
અદૃષ્ટપૂર્વાન્ પશ્યન્તસ્ તત્ર તત્ર યશસ્વિનઃ ॥

યથાક્ષેમેણ ગચ્છન્ સ પશ્યંશ્ ચ વિવિધાન્ દ્રુમાન્
નિવૃત્તમાત્રે દિવસે રામઃ સૌમિત્રિમ્ અબ્રવીત્ ॥

પ્રયાગમ્ અભિતઃ પશ્ય સૌમિત્રે ધૂમમ્ ઉન્નતમ્
અગ્નેર્ ભગવતઃ કેતું મન્યે સંનિહિતો મુનિઃ ॥

નૂનં પ્રાપ્તાઃ સ્મ સમ્ભેદં ગઙ્ગાયમુનયોર્ વયમ્
તથા હિ શ્રૂયતે શબ્દો વારિણો વારિઘટ્ટિતઃ ॥

દારૂણિ પરિભિન્નાનિ વનજૈર્ ઉપજીવિભિઃ
ભરદ્વાજાશ્રમે ચૈતે દૃશ્યન્તે વિવિધા દ્રુમાઃ ॥

ધન્વિનૌ તૌ સુખં ગત્વા લમ્બમાને દિવાકરે
ગઙ્ગાયમુનયોઃ સંધૌ પ્રાપતુર્ નિલયં મુનેઃ ॥

રામસ્ ત્વ્ આશ્રમમ્ આસાદ્ય ત્રાસયન્ મૃગપક્ષિણઃ
ગત્વા મુહૂર્તમ્ અધ્વાનં ભરદ્વાજમ્ ઉપાગમત્ ॥

તતસ્ ત્વ્ આશ્રમમ્ આસાદ્ય મુનેર્ દર્શનકાઙ્ક્ષિણૌ
સીતયાનુગતૌ વીરૌ દૂરાદ્ એવાવતસ્થતુઃ ॥

હુતાગ્નિહોત્રં દૃષ્ટ્વૈવ મહાભાગં કૃતાઞ્જલિઃ
રામઃ સૌમિત્રિણા સાર્ધં સીતયા ચાભ્યવાદયત્ ॥

ન્યવેદયત ચાત્માનં તસ્મૈ લક્ષ્મણપૂર્વજઃ
પુત્રૌ દશરથસ્યાવાં ભગવન્ રામલક્ષ્મણૌ ॥

ભાર્યા મમેયં વૈદેહી કલ્યાણી જનકાત્મજા
માં ચાનુયાતા વિજનં તપોવનમ્ અનિન્દિતા ॥

પિત્રા પ્રવ્રાજ્યમાનં માં સૌમિત્રિર્ અનુજઃ પ્રિયઃ
અયમ્ અન્વગમદ્ ભ્રાતા વનમ્ એવ દૃઢવ્રતઃ ॥

પિત્રા નિયુક્તા ભગવન્ પ્રવેક્ષ્યામસ્ તપોવનમ્
ધર્મમ્ એવાચરિષ્યામસ્ તત્ર મૂલફલાશનાઃ ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા રાજપુત્રસ્ય ધીમતઃ
ઉપાનયત ધર્માત્મા ગામ્ અર્ઘ્યમ્ ઉદકં તતઃ ॥

મૃગપક્ષિભિર્ આસીનો મુનિભિશ્ ચ સમન્તતઃ
રામમ્ આગતમ્ અભ્યર્ચ્ય સ્વાગતેનાહ તં મુનિઃ ॥

પ્રતિગૃહ્ય ચ તામ્ અર્ચામ્ ઉપવિષ્ટં સરાઘવમ્
ભરદ્વાજો ઽબ્રવીદ્ વાક્યં ધર્મયુક્તમ્ ઇદં તદા ॥

ચિરસ્ય ખલુ કાકુત્સ્થ પશ્યામિ ત્વામ્ ઇહાગતમ્
શ્રુતં તવ મયા ચેદં વિવાસનમ્ અકારણમ્ ॥

અવકાશો વિવિક્તો ઽયં મહાનદ્યોઃ સમાગમે
પુણ્યશ્ ચ રમણીયશ્ ચ વસત્વ્ ઇહ ભવાન્ સુખમ્ ॥

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ વચનં ભરદ્વાજેન રાઘવઃ
પ્રત્યુવાચ શુભં વાક્યં રામઃ સર્વહિતે રતઃ ॥

ભગવન્ન્ ઇત આસન્નઃ પૌરજાનપદો જનઃ
આગમિષ્યતિ વૈદેહીં માં ચાપિ પ્રેક્ષકો જનઃ
અનેન કારણેનાહમ્ ઇહ વાસં ન રોચયે ॥

એકાન્તે પશ્ય ભગવન્ન્ આશ્રમસ્થાનમ્ ઉત્તમમ્
રમતે યત્ર વૈદેહી સુખાર્હા જનકાત્મજા ॥

એતચ્ છ્રુત્વા શુભં વાક્યં ભરદ્વાજો મહામુનિઃ
રાઘવસ્ય તતો વાક્યમ્ અર્થગ્રાહકમ્ અબ્રવીત્ ॥

દશક્રોશ ઇતસ્ તાત ગિરિર્ યસ્મિન્ નિવત્સ્યસિ
મહર્ષિસેવિતઃ પુણ્યઃ સર્વતઃ સુખદર્શનઃ ॥

ગોલાઙ્ગૂલાનુચરિતો વાનરર્ક્ષનિષેવિતઃ
ચિત્રકૂટ ઇતિ ખ્યાતો ગન્ધમાદનસંનિભઃ ॥

યાવતા ચિત્રકૂટસ્ય નરઃ શૃઙ્ગાણ્ય્ અવેક્ષતે
કલ્યાણાનિ સમાધત્તે ન પાપે કુરુતે મનઃ ॥

ઋષયસ્ તત્ર બહવો વિહૃત્ય શરદાં શતમ્
તપસા દિવમ્ આરૂઢાઃ કપાલશિરસા સહ ॥

પ્રવિવિક્તમ્ અહં મન્યે તં વાસં ભવતઃ સુખમ્
ઇહ વા વનવાસાય વસ રામ મયા સહ ॥

સ રામં સર્વકામૈસ્ તં ભરદ્વાજઃ પ્રિયાતિથિમ્
સભાર્યં સહ ચ ભ્રાત્રા પ્રતિજગ્રાહ ધર્મવિત્ ॥

તસ્ય પ્રયાગે રામસ્ય તં મહર્ષિમ્ ઉપેયુષઃ
પ્રપન્ના રજની પુણ્યા ચિત્રાઃ કથયતઃ કથાઃ ॥

પ્રભાતાયાં રજન્યાં તુ ભરદ્વાજમ્ ઉપાગમત્
ઉવાચ નરશાર્દૂલો મુનિં જ્વલિતતેજસમ્ ॥

શર્વરીં ભગવન્ન્ અદ્ય સત્યશીલ તવાશ્રમે
ઉષિતાઃ સ્મેહ વસતિમ્ અનુજાનાતુ નો ભવાન્ ॥

રાત્ર્યાં તુ તસ્યાં વ્યુષ્ટાયાં ભરદ્વાજો ઽબ્રવીદ્ ઇદમ્
મધુમૂલફલોપેતં ચિત્રકૂટં વ્રજેતિ હ ॥

તત્ર કુઞ્જરયૂથાનિ મૃગયૂથાનિ ચાભિતઃ
વિચરન્તિ વનાન્તેષુ તાનિ દ્રક્ષ્યસિ રાઘવ ॥

પ્રહૃષ્ટકોયષ્ટિકકોકિલસ્વનૈર્ વિનાદિતં તં વસુધાધરં શિવમ્
મૃગૈશ્ ચ મત્તૈર્ બહુભિશ્ ચ કુઞ્જરૈઃ સુરમ્યમ્ આસાદ્ય સમાવસાશ્રમમ્ ॥