રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.43

રામો ઽપિ રાત્રિશેષેણ તેનૈવ મહદ્ અન્તરમ્
જગામ પુરુષવ્યાઘ્રઃ પિતુર્ આજ્ઞામ્ અનુસ્મરન્ ॥

તથૈવ ગચ્છતસ્ તસ્ય વ્યપાયાદ્ રજની શિવા
ઉપાસ્ય સ શિવાં સંધ્યાં વિષયાન્તં વ્યગાહત ॥

ગ્રામાન્ વિકૃષ્ટસીમાંસ્ તાન્ પુષ્પિતાનિ વનાનિ ચ
પશ્યન્ન્ અતિયયૌ શીઘ્રં શરૈર્ ઇવ હયોત્તમૈઃ ॥

શૃણ્વન્ વાચો મનુષ્યાણાં ગ્રામસંવાસવાસિનામ્
રાજાનં ધિગ્ દશરથં કામસ્ય વશમ્ આગતમ્ ॥

હા નૃશંસાદ્ય કૈકેયી પાપા પાપાનુબન્ધિની
તીક્ષ્ણા સંભિન્નમર્યાદા તીક્ષ્ણે કર્મણિ વર્તતે ॥

યા પુત્રમ્ ઈદૃશં રાજ્ઞઃ પ્રવાસયતિ ધાર્મિકમ્
વનવાસે મહાપ્રાજ્ઞં સાનુક્રોશમ્ અતન્દ્રિતમ્ ॥

એતા વાચો મનુષ્યાણાં ગ્રામસંવાસવાસિનામ્
શૃણ્વન્ન્ અતિયયૌ વીરઃ કોસલાન્ કોસલેશ્વરઃ ॥

તતો વેદશ્રુતિં નામ શિવવારિવહાં નદીમ્
ઉત્તીર્યાભિમુખઃ પ્રાયાદ્ અગસ્ત્યાધ્યુષિતાં દિશમ્ ॥

ગત્વા તુ સુચિરં કાલં તતઃ શીતજલાં નદીમ્
ગોમતીં ગોયુતાનૂપામ્ અતરત્ સાગરંગમામ્ ॥

ગોમતીં ચાપ્ય્ અતિક્રમ્ય રાઘવઃ શીઘ્રગૈર્ હયૈઃ
મયૂરહંસાભિરુતાં તતાર સ્યન્દિકાં નદીમ્ ॥

સ મહીં મનુના રાજ્ઞા દત્તામ્ ઇક્ષ્વાકવે પુરા
સ્ફીતાં રાષ્ટ્રાવૃતાં રામો વૈદેહીમ્ અન્વદર્શયત્ ॥

સૂત ઇત્ય્ એવ ચાભાષ્ય સારથિં તમ્ અભીક્ષ્ણશઃ
હંસમત્તસ્વરઃ શ્રીમાન્ ઉવાચ પુરુષર્ષભઃ ॥

કદાહં પુનર્ આગમ્ય સરય્વાઃ પુષ્પિતે વને
મૃગયાં પર્યટિષ્યામિ માત્રા પિત્રા ચ સંગતઃ ॥

નાત્યર્થમ્ અભિકાઙ્ક્ષામિ મૃગયાં સરયૂવને
રતિર્ હ્ય્ એષાતુલા લોકે રાજર્ષિગણસંમતા ॥

સ તમ્ અધ્વાનમ્ ઐક્ષ્વાકઃ સૂતં મધુરયા ગિરા
તં તમ્ અર્થમ્ અભિપ્રેત્ય યયૌ વાક્યમ્ ઉદીરયન્ ॥