રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.29

તતઃ શાસનમ્ આજ્ઞાય ભ્રાતુઃ શુભતરં પ્રિયમ્
ગત્વા સ પ્રવિવેશાશુ સુયજ્ઞસ્ય નિવેશનમ્ ॥

તં વિપ્રમ્ અગ્ન્યગારસ્થં વન્દિત્વા લક્ષ્મણો ઽબ્રવીત્
સખે ઽભ્યાગચ્છ પશ્ય ત્વં વેશ્મ દુષ્કરકારિણઃ ॥

તતઃ સંધ્યામ્ ઉપાસ્યાશુ ગત્વા સૌમિત્રિણા સહ
જુષ્ટં તત્ પ્રાવિશલ્ લક્ષ્મ્યા રમ્યં રામનિવેશનમ્ ॥

તમ્ આગતં વેદવિદં પ્રાઞ્જલિઃ સીતયા સહ
સુયજ્ઞમ્ અભિચક્રામ રાઘવો ઽગ્નિમ્ ઇવાર્ચિતમ્ ॥

જાતરૂપમયૈર્ મુખ્યૈર્ અઙ્ગદૈઃ કુણ્ડલૈઃ શુભૈઃ
સહેમસૂત્રૈર્ મણિભિઃ કેયૂરૈર્ વલયૈર્ અપિ ॥

અન્યૈશ્ ચ રત્નૈર્ બહુભિઃ કાકુત્સ્થઃ પ્રત્યપૂજયત્
સુયજ્ઞં સ તદોવાચ રામઃ સીતાપ્રચોદિતઃ ॥

હારં ચ હેમસૂત્રં ચ ભાર્યાયૈ સૌમ્ય હારય
રશનાં ચાધુના સીતા દાતુમ્ ઇચ્છતિ તે સખે ॥

પર્યઙ્કમ્ અગ્ર્યાસ્તરણં નાનારત્નવિભૂષિતમ્
તમ્ અપીચ્છતિ વૈદેહી પ્રતિષ્ઠાપયિતું ત્વયિ ॥

નાગઃ શત્રુંજયો નામ માતુલો યં દદૌ મમ
તં તે ગજસહસ્રેણ દદામિ દ્વિજપુંગવ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તઃ સ હિ રામેણ સુયજ્ઞઃ પ્રતિગૃહ્ય તત્
રામલક્ષ્મણસીતાનાં પ્રયુયોજાશિષઃ શિવાઃ ॥

અથ ભ્રાતરમ્ અવ્યગ્રં પ્રિયં રામઃ પ્રિયંવદઃ
સૌમિત્રિં તમ્ ઉવાચેદં બ્રહ્મેવ ત્રિદશેશ્વરમ્ ॥

અગસ્ત્યં કૌશિકં ચૈવ તાવ્ ઉભૌ બ્રાહ્મણોત્તમૌ
અર્ચયાહૂય સૌમિત્રે રત્નૈઃ સસ્યમ્ ઇવામ્બુભિઃ ॥

કૌસલ્યાં ચ ય આશીર્ભિર્ ભક્તઃ પર્યુપતિષ્ઠતિ
આચાર્યસ્ તૈત્તિરીયાણામ્ અભિરૂપશ્ ચ વેદવિત્ ॥

તસ્ય યાનં ચ દાસીશ્ ચ સૌમિત્રે સંપ્રદાપય
કૌશેયાનિ ચ વસ્ત્રાણિ યાવત્ તુષ્યતિ સ દ્વિજઃ ॥

સૂતશ્ ચિત્રરથશ્ ચાર્યઃ સચિવઃ સુચિરોષિતઃ
તોષયૈનં મહાર્હૈશ્ ચ રત્નૈર્ વસ્ત્રૈર્ ધનૈસ્ તથા ॥

શાલિવાહસહસ્રં ચ દ્વે શતે ભદ્રકાંસ્ તથા
વ્યઞ્જનાર્થં ચ સૌમિત્રે ગોસહસ્રમ્ ઉપાકુરુ ॥

તતઃ સ પુરુષવ્યાઘ્રસ્ તદ્ ધનં લક્ષ્મણઃ સ્વયમ્
યથોક્તં બ્રાહ્મણેન્દ્રાણામ્ અદદાદ્ ધનદો યથા ॥

અથાબ્રવીદ્ બાષ્પકલાંસ્ તિષ્ઠતશ્ ચોપજીવિનઃ
સમ્પ્રદાય બહુ દ્રવ્યમ્ એકૈકસ્યોપજીવિનઃ ॥

લક્ષ્મણસ્ય ચ યદ્ વેશ્મ ગૃહં ચ યદ્ ઇદં મમ
અશૂન્યં કાર્યમ્ એકૈકં યાવદાગમનં મમ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા દુઃખિતં સર્વં જનં તમ્ ઉપજીવિનમ્
ઉવાચેદં ધનાધ્યક્ષં ધનમ્ આનીયતામ્ ઇતિ
તતો ઽસ્ય ધનમ્ આજહ્રુઃ સર્વમ્ એવોપજીવિનઃ ॥

તતઃ સ પુરુષવ્યાઘ્રસ્ તદ્ ધનં સહલક્ષ્મણઃ
દ્વિજેભ્યો બાલવૃદ્ધેભ્યઃ કૃપણેભ્યો ઽભ્યદાપયત્ ॥

તત્રાસીત્ પિઙ્ગલો ગાર્ગ્યસ્ ત્રિજટો નામ વૈ દ્વિજઃ
આ પઞ્ચમાયાઃ કક્ષ્યાયા નૈનં કશ્ચિદ્ અવારયત્ ॥

સ રાજપુત્રમ્ આસાદ્ય ત્રિજટો વાક્યમ્ અબ્રવીત્
નિર્ધનો બહુપુત્રો ઽસ્મિ રાજપુત્ર મહાયશઃ
ઉઞ્છવૃત્તિર્ વને નિત્યં પ્રત્યવેક્ષસ્વ મામ્ ઇતિ ॥

તમ્ ઉવાચ તતો રામઃ પરિહાસસમન્વિતમ્
ગવાં સહસ્રમ્ અપ્ય્ એકં ન તુ વિશ્રાણિતં મયા
પરિક્ષિપસિ દણ્ડેન યાવત્ તાવદ્ અવાપ્સ્યસિ ॥

સ શાટીં ત્વરિતઃ કટ્યાં સંભ્રાન્તઃ પરિવેષ્ટ્ય તામ્
આવિધ્ય દણ્ડં ચિક્ષેપ સર્વપ્રાણેન વેગિતઃ ॥

ઉવાચ ચ તતો રામસ્ તં ગાર્ગ્યમ્ અભિસાન્ત્વયન્
મન્યુર્ ન ખલુ કર્તવ્યઃ પરિહાસો હ્ય્ અયં મમ ॥

તતઃ સભાર્યસ્ ત્રિજટો મહામુનિર્ ગવામ્ અનીકં પ્રતિગૃહ્ય મોદિતઃ
યશોબલપ્રીતિસુખોપબૃંહિણીસ્ તદ્ આશિષઃ પ્રત્યવદન્ મહાત્મનઃ ॥