રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.14

સ તદન્તઃપુરદ્વારં સમતીત્ય જનાકુલમ્
પ્રવિવિક્તાં તતઃ કક્ષ્યામ્ આસસાદ પુરાણવિત્ ॥

પ્રાસકાર્મુકબિભ્રદ્ભિર્ યુવભિર્ મૃષ્ટકુણ્ડલૈઃ
અપ્રમાદિભિર્ એકાગ્રૈઃ સ્વનુરક્તૈર્ અધિષ્ઠિતામ્ ॥

તત્ર કાષાયિણો વૃદ્ધાન્ વેત્રપાણીન્ સ્વલંકૃતાન્
દદર્શ વિષ્ઠિતાન્ દ્વારિ સ્ત્ર્યધ્યક્ષાન્ સુસમાહિતાન્ ॥

તે સમીક્ષ્ય સમાયાન્તં રામપ્રિયચિકીર્ષવઃ
સહભાર્યાય રામાય ક્ષિપ્રમ્ એવાચચક્ષિરે ॥

પ્રતિવેદિતમ્ આજ્ઞાય સૂતમ્ અભ્યન્તરં પિતુઃ
તત્રૈવાનાયયામાસ રાઘવઃ પ્રિયકામ્યયા ॥

તં વૈશ્રવણસંકાશમ્ ઉપવિષ્ટં સ્વલંકૃતમ્
દદર્શ સૂતઃ પર્યઙ્કે સૌવર્ણે સોત્તરચ્છદે ॥

વરાહરુધિરાભેણ શુચિના ચ સુગન્ધિના
અનુલિપ્તં પરાર્ધ્યેન ચન્દનેન પરંતપમ્ ॥

સ્થિતયા પાર્શ્વતશ્ ચાપિ વાલવ્યજનહસ્તયા
ઉપેતં સીતયા ભૂયશ્ ચિત્રયા શશિનં યથા ॥

તં તપન્તમ્ ઇવાદિત્યમ્ ઉપપન્નં સ્વતેજસા
વવન્દે વરદં બન્દી નિયમજ્ઞો વિનીતવત્ ॥

પ્રાઞ્જલિસ્ તુ સુખં પૃષ્ટ્વા વિહારશયનાસને
રાજપુત્રમ્ ઉવાચેદં સુમન્ત્રો રાજસત્કૃતઃ ॥

કૌસલ્યા સુપ્રભા દેવ પિતા ત્વાં દ્રષ્ટુમ્ ઇચ્છતિ
મહિષ્યા સહ કૈકેય્યા ગમ્યતાં તત્ર માચિરમ્ ॥

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ સંહૃષ્ટો નરસિંહો મહાદ્યુતિઃ
તતઃ સંમાનયામાસ સીતામ્ ઇદમ્ ઉવાચ હ ॥

દેવિ દેવશ્ ચ દેવી ચ સમાગમ્ય મદન્તરે
મન્ત્રયેતે ધ્રુવં કિંચિદ્ અભિષેચનસંહિતમ્ ॥

લક્ષયિત્વા હ્ય્ અભિપ્રાયં પ્રિયકામા સુદક્ષિણા
સંચોદયતિ રાજાનં મદર્થં મદિરેક્ષણા ॥

યાદૃશી પરિષત્ તત્ર તાદૃશો દૂત આગતઃ
ધ્રુવમ્ અદ્યૈવ માં રાજા યૌવરાજ્યે ઽભિષેક્ષ્યતિ ॥

હન્ત શીઘ્રમ્ ઇતો ગત્વા દ્રક્ષ્યામિ ચ મહીપતિમ્
સહ ત્વં પરિવારેણ સુખમ્ આસ્વ રમસ્વ ચ ॥

પતિસંમાનિતા સીતા ભર્તારમ્ અસિતેક્ષણા
આદ્વારમ્ અનુવવ્રાજ મઙ્ગલાન્ય્ અભિદધ્યુષી ॥

સ સર્વાન્ અર્થિનો દૃષ્ટ્વા સમેત્ય પ્રતિનન્દ્ય ચ
તતઃ પાવકસંકાશમ્ આરુરોહ રથોત્તમમ્ ॥

મુષ્ણન્તમ્ ઇવ ચક્ષૂંષિ પ્રભયા હેમવર્ચસમ્
કરેણુશિશુકલ્પૈશ્ ચ યુક્તં પરમવાજિભિઃ ॥

હરિયુક્તં સહસ્રાક્ષો રથમ્ ઇન્દ્ર ઇવાશુગમ્
પ્રયયૌ તૂર્ણમ્ આસ્થાય રાઘવો જ્વલિતઃ શ્રિયા ॥

સ પર્જન્ય ઇવાકાશે સ્વનવાન્ અભિનાદયન્
નિકેતાન્ નિર્યયૌ શ્રીમાન્ મહાભ્રાદ્ ઇવ ચન્દ્રમાઃ ॥

છત્ત્રચામરપાણિસ્ તુ લક્ષ્મણો રાઘવાનુજઃ
જુગોપ ભ્રાતરં ભ્રાતા રથમ્ આસ્થાય પૃષ્ઠતઃ ॥

તતો હલહલાશબ્દસ્ તુમુલઃ સમજાયત
તસ્ય નિષ્ક્રમમાણસ્ય જનૌઘસ્ય સમન્તતઃ ॥

સ રાઘવસ્ તત્ર કથાપ્રલાપં શુશ્રાવ લોકસ્ય સમાગતસ્ય
આત્માધિકારા વિવિધાશ્ ચ વાચઃ પ્રહૃષ્ટરૂપસ્ય પુરે જનસ્ય ॥

એષ શ્રિયં ગચ્છતિ રાઘવો ઽદ્ય રાજપ્રસાદાદ્ વિપુલાઙ્ગમ્ ઇષ્યન્
એતે વયં સર્વસમૃદ્ધકામા યેષામ્ અયં નો ભવિતા પ્રશાસ્તા
લાભો જનસ્યાસ્ય યદ્ એષ સર્વં પ્રપત્સ્યતે રાષ્ટ્રમ્ ઇદં ચિરાય ॥

સ ઘોષવદ્ભિશ્ ચ હયૈઃ સનાગૈઃ પુરઃસરૈઃ સ્વસ્તિકસૂતમાગધૈઃ
મહીયમાનઃ પ્રવરૈશ્ ચ વાદકૈર્ અભિષ્ટુતો વૈશ્રવણો યથા યયૌ ॥

કરેણુમાતંગરથાશ્વસંકુલં મહાજનૌઘૈઃ પરિપૂર્ણચત્વરમ્
પ્રભૂતરત્નં બહુપણ્યસંચયં દદર્શ રામો રુચિરં મહાપથમ્ ॥