રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.108

પ્રતિપ્રયાતે ભરતે વસન્ રામસ્ તપોવને
લક્ષયામાસ સોદ્વેગમ્ અથૌત્સુક્યં તપસ્વિનામ્ ॥

યે તત્ર ચિત્રકૂટસ્ય પુરસ્તાત્ તાપસાશ્રમે
રામમ્ આશ્રિત્ય નિરતાસ્ તાન્ અલક્ષયદ્ ઉત્સુકાન્ ॥

નયનૈર્ ભૃકુટીભિશ્ ચ રામં નિર્દિશ્ય શઙ્કિતાઃ
અન્યોન્યમ્ ઉપજલ્પન્તઃ શનૈશ્ ચક્રુર્ મિથઃ કથાઃ ॥

તેષામ્ ઔત્સુક્યમ્ આલક્ષ્ય રામસ્ ત્વ્ આત્મનિ શઙ્કિતઃ
કૃતાઞ્જલિર્ ઉવાચેદમ્ ઋષિં કુલપતિં તતઃ ॥

ન કચ્ચિદ્ ભગવન્ કિંચિત્ પૂર્વવૃત્તમ્ ઇદં મયિ
દૃશ્યતે વિકૃતં યેન વિક્રિયન્તે તપસ્વિનઃ ॥

પ્રમાદાચ્ ચરિતં કચ્ચિત્ કિંચિન્ નાવરજસ્ય મે
લક્ષ્મણસ્યર્ષિભિર્ દૃષ્ટં નાનુરૂપમ્ ઇવાત્મનઃ ॥

કચ્ચિચ્ છુશ્રૂષમાણા વઃ શુશ્રૂષણપરા મયિ
પ્રમદાભ્યુચિતાં વૃત્તિં સીતા યુક્તં ન વર્તતે ॥

અથર્ષિર્ જરયા વૃદ્ધસ્ તપસા ચ જરાં ગતઃ
વેપમાન ઇવોવાચ રામં ભૂતદયાપરમ્ ॥

કુતઃ કલ્યાણસત્ત્વાયાઃ કલ્યાણાભિરતેસ્ તથા
ચલનં તાત વૈદેહ્યાસ્ તપસ્વિષુ વિશેષતઃ ॥

ત્વન્નિમિત્તમ્ ઇદં તાવત્ તાપસાન્ પ્રતિ વર્તતે
રક્ષોભ્યસ્ તેન સંવિગ્નાઃ કથયન્તિ મિથઃ કથાઃ ॥

રાવણાવરજઃ કશ્ચિત્ ખરો નામેહ રાક્ષસઃ
ઉત્પાટ્ય તાપસાન્ સર્વાઞ્ જનસ્થાનનિકેતનાન્ ॥

ધૃષ્ટશ્ ચ જિતકાશી ચ નૃશંસઃ પુરુષાદકઃ
અવલિપ્તશ્ ચ પાપશ્ ચ ત્વાં ચ તાત ન મૃષ્યતે ॥

ત્વં યદા પ્રભૃતિ હ્ય્ અસ્મિન્ન્ આશ્રમે તાત વર્તસે
તદા પ્રભૃતિ રક્ષાંસિ વિપ્રકુર્વન્તિ તાપસાન્ ॥

દર્શયન્તિ હિ બીભત્સૈઃ ક્રૂરૈર્ ભીષણકૈર્ અપિ
નાના રૂપૈર્ વિરૂપૈશ્ ચ રૂપૈર્ અસુખદર્શનૈઃ ॥

અપ્રશસ્તૈર્ અશુચિભિઃ સંપ્રયોજ્ય ચ તાપસાન્
પ્રતિઘ્નન્ત્ય્ અપરાન્ ક્ષિપ્રમ્ અનાર્યાઃ પુરતઃ સ્થિતાઃ ॥

તેષુ તેષ્વ્ આશ્રમસ્થાનેષ્વ્ અબુદ્ધમ્ અવલીય ચ
રમન્તે તાપસાંસ્ તત્ર નાશયન્તો ઽલ્પચેતસઃ ॥

અપક્ષિપન્તિ સ્રુગ્ભાણ્ડાન્ અગ્નીન્ સિઞ્ચન્તિ વારિણા
કલશાંશ્ ચ પ્રમૃદ્નન્તિ હવને સમુપસ્થિતે ॥

તૈર્ દુરાત્મભિર્ આવિષ્ટાન્ આશ્રમાન્ પ્રજિહાસવઃ
ગમનાયાન્યદેશસ્ય ચોદયન્ત્ય્ ઋષયો ઽદ્ય મામ્ ॥

તત્ પુરા રામ શારીરામ્ ઉપહિંસાં તપસ્વિષુ
દર્શયન્તિ હિ દુષ્ટાસ્ તે ત્યક્ષ્યામ ઇમમ્ આશ્રમમ્ ॥

બહુમૂલફલં ચિત્રમ્ અવિદૂરાદ્ ઇતો વનમ્
પુરાણાશ્રમમ્ એવાહં શ્રયિષ્યે સગણઃ પુનઃ ॥

ખરસ્ ત્વય્ય્ અપિ ચાયુક્તં પુરા તાત પ્રવર્તતે
સહાસ્માભિર્ ઇતો ગચ્છ યદિ બુદ્ધિઃ પ્રવર્તતે ॥

સકલત્રસ્ય સંદેહો નિત્યં યત્ તસ્ય રાઘવ
સમર્થસ્યાપિ હિ સતો વાસો દુઃખમ્ ઇહાદ્ય તે ॥

ઇત્ય્ ઉક્તવન્તં રામસ્ તં રાજપુત્રસ્ તપસ્વિનમ્
ન શશાકોત્તરૈર્ વાક્યૈર્ અવરોદ્ધું સમુત્સુકમ્ ॥

અભિનન્દ્ય સમાપૃચ્છ્ય સમાધાય ચ રાઘવમ્
સ જગામાશ્રમં ત્યક્ત્વા કુલૈઃ કુલપતિઃ સહ ॥

રામઃ સંસાધ્ય ત્વ્ ઋષિગણમ્ અનુગમનાદ્ દેશાત્ તસ્માચ્ચિત્ કુલપતિમ્ અભિવાદ્ય ર્ષિમ્
સમ્યક્પ્રીતૈસ્ તૈર્ અનુમત ઉપદિષ્ટાર્થઃ પુણ્યં વાસાય સ્વનિલયમ્ ઉપસંપેદે ॥

આશ્રમં ત્વ્ ઋષિવિરહિતં પ્રભુઃ ક્ષણમ્ અપિ ન જહૌ સ રાઘવઃ
રાઘવં હિ સતતમ્ અનુગતાસ્ તાપસાશ્ ચાર્ષિચરિતધૃતગુણાઃ ॥