રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.105

તતઃ શિરસિ કૃત્વા તુ પાદુકે ભરતસ્ તદા
આરુરોહ રથં હૃષ્ટઃ શત્રુઘ્નેન સમન્વિતઃ ॥

વસિષ્ઠો વામદેવશ્ ચ જાબાલિશ્ ચ દૃઢવ્રતઃ
અગ્રતઃ પ્રયયુઃ સર્વે મન્ત્રિણો મન્ત્રપૂજિતાઃ ॥

મન્દાકિનીં નદીં રમ્યાં પ્રાઙ્મુખાસ્ તે યયુસ્ તદા
પ્રદક્ષિણં ચ કુર્વાણાશ્ ચિત્રકૂટં મહાગિરિમ્ ॥

પશ્યન્ ધાતુસહસ્રાણિ રમ્યાણિ વિવિધાનિ ચ
પ્રયયૌ તસ્ય પાર્શ્વેન સસૈન્યો ભરતસ્ તદા ॥

અદૂરાચ્ ચિત્રકૂટસ્ય દદર્શ ભરતસ્ તદા
આશ્રમં યત્ર સ મુનિર્ ભરદ્વાજઃ કૃતાલયઃ ॥

સ તમ્ આશ્રમમ્ આગમ્ય ભરદ્વાજસ્ય બુદ્ધિમાન્
અવતીર્ય રથાત્ પાદૌ વવન્દે કુલનન્દનઃ ॥

તતો હૃષ્ટો ભરદ્વાજો ભરતં વાક્યમ્ અબ્રવીત્
અપિ કૃત્યં કૃતં તાત રામેણ ચ સમાગતમ્ ॥

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ ભરતો ભરદ્વાજેન ધીમતા
પ્રત્યુવાચ ભરદ્વાજં ભરતો ધર્મવત્સલઃ ॥

સ યાચ્યમાનો ગુરુણા મયા ચ દૃઢવિક્રમઃ
રાઘવઃ પરમપ્રીતો વસિષ્ઠં વાક્યમ્ અબ્રવીત્ ॥

પિતુઃ પ્રતિજ્ઞાં તામ્ એવ પાલયિષ્યામિ તત્ત્વતઃ
ચતુર્દશ હિ વર્ષાણિ યા પ્રતિજ્ઞા પિતુર્ મમ ॥

એવમ્ ઉક્તો મહાપ્રાજ્ઞો વસિષ્ઠઃ પ્રત્યુવાચ હ
વાક્યજ્ઞો વાક્યકુશલં રાઘવં વચનં મહત્ ॥

એતે પ્રયચ્છ સંહૃષ્ટઃ પાદુકે હેમભૂષિતે
અયોધ્યાયાં મહાપ્રાજ્ઞ યોગક્ષેમકરે તવ ॥

એવમ્ ઉક્તો વસિષ્ઠેન રાઘવઃ પ્રાઙ્મુખઃ સ્થિતઃ
પાદુકે હેમવિકૃતે મમ રાજ્યાય તે દદૌ ॥

નિવૃત્તો ઽહમ્ અનુજ્ઞાતો રામેણ સુમહાત્મના
અયોધ્યામ્ એવ ગચ્છામિ ગૃહીત્વા પાદુકે શુભે ॥

એતચ્ છ્રુત્વા શુભં વાક્યં ભરતસ્ય મહાત્મનઃ
ભરદ્વાજઃ શુભતરં મુનિર્ વાક્યમ્ ઉદાહરત્ ॥

નૈતચ્ ચિત્રં નરવ્યાઘ્ર શીલવૃત્તવતાં વર
યદ્ આર્યં ત્વયિ તિષ્ઠેત્ તુ નિમ્ને વૃષ્ટિમ્ ઇવોદકમ્ ॥

અમૃતઃ સ મહાબાહુઃ પિતા દશરથસ્ તવ
યસ્ય ત્વમ્ ઈદૃશઃ પુત્રો ધર્માત્મા ધર્મવત્સલઃ ॥

તમ્ ઋષિં તુ મહાત્માનમ્ ઉક્તવાક્યં કૃતાઞ્જલિઃ
આમન્ત્રયિતુમ્ આરેભે ચરણાવ્ ઉપગૃહ્ય ચ ॥

તતઃ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા ભરદ્વાજં પુનઃ પુનઃ
ભરતસ્ તુ યયૌ શ્રીમાન્ અયોધ્યાં સહ મન્ત્રિભિઃ ॥

યાનૈશ્ ચ શકટૈશ્ ચૈવ હયૈર્ નાગૈશ્ ચ સા ચમૂઃ
પુનર્ નિવૃત્તા વિસ્તીર્ણા ભરતસ્યાનુયાયિની ॥

તતસ્ તે યમુનાં દિવ્યાં નદીં તીર્ત્વોર્મિમાલિનીમ્
દદૃશુસ્ તાં પુનઃ સર્વે ગઙ્ગાં શિવજલાં નદીમ્ ॥

તાં રમ્યજલસમ્પૂર્ણાં સંતીર્ય સહબાન્ધવઃ
શૃઙ્ગવેરપુરં રમ્યં પ્રવિવેશ સસૈનિકઃ ॥

શૃઙ્ગવેરપુરાદ્ ભૂય અયોધ્યાં સંદદર્શ હ
ભરતો દુઃખસંતપ્તઃ સારથિં ચેદમ્ અબ્રવીત્ ॥

સારથે પશ્ય વિધ્વસ્તા અયોધ્યા ન પ્રકાશતે
નિરાકારા નિરાનન્દા દીના પ્રતિહતસ્વના ॥