રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.104

તમ્ અપ્રતિમતેજોભ્યાં ભ્રાતૃભ્યાં રોમહર્ષણમ્
વિસ્મિતાઃ સંગમં પ્રેક્ષ્ય સમવેતા મહર્ષયઃ ॥

અન્તર્હિતાસ્ ત્વ્ ઋષિગણાઃ સિદ્ધાશ્ ચ પરમર્ષયઃ
તૌ ભ્રાતરૌ મહાત્માનૌ કાકુત્સ્થૌ પ્રશશંસિરે ॥

સ ધન્યો યસ્ય પુત્રૌ દ્વૌ ધર્મજ્ઞૌ ધર્મવિક્રમૌ
શ્રુત્વા વયં હિ સમ્ભાષામ્ ઉભયોઃ સ્પૃહયામહે ॥

તતસ્ ત્વ્ ઋષિગણાઃ ક્ષિપ્રં દશગ્રીવવધૈષિણઃ
ભરતં રાજશાર્દૂલમ્ ઇત્ય્ ઊચુઃ સંગતા વચઃ ॥

કુલે જાત મહાપ્રાજ્ઞ મહાવૃત્ત મહાયશઃ
ગ્રાહ્યં રામસ્ય વાક્યં તે પિતરં યદ્ય્ અવેક્ષસે ॥

સદાનૃણમ્ ઇમં રામં વયમ્ ઇચ્છામહે પિતુઃ
અનૃણત્વાચ્ ચ કૈકેય્યાઃ સ્વર્ગં દશરથો ગતઃ ॥

એતાવદ્ ઉક્ત્વા વચનં ગન્ધર્વાઃ સમહર્ષયઃ
રાજર્ષયશ્ ચૈવ તથા સર્વે સ્વાં સ્વાં ગતિં ગતાઃ ॥

હ્લાદિતસ્ તેન વાક્યેન શુભેન શુભદર્શનઃ
રામઃ સંહૃષ્ટવદનસ્ તાન્ ઋષીન્ અભ્યપૂજયત્ ॥

સ્રસ્તગાત્રસ્ તુ ભરતઃ સ વાચા સજ્જમાનયા
કૃતાઞ્જલિર્ ઇદં વાક્યં રાઘવં પુનર્ અબ્રવીત્ ॥

રાજધર્મમ્ અનુપ્રેક્ષ્ય કુલધર્માનુસંતતિમ્
કર્તુમ્ અર્હસિ કાકુત્સ્થ મમ માતુશ્ ચ યાચનામ્ ॥

રક્ષિતું સુમહદ્ રાજ્યમ્ અહમ્ એકસ્ તુ નોત્સહે
પૌરજાનપદાંશ્ ચાપિ રક્તાન્ રઞ્જયિતું તથા ॥

જ્ઞાતયશ્ ચ હિ યોધાશ્ ચ મિત્રાણિ સુહૃદશ્ ચ નઃ
ત્વામ્ એવ પ્રતિકાઙ્ક્ષન્તે પર્જન્યમ્ ઇવ કર્ષકાઃ ॥

ઇદં રાજ્યં મહાપ્રાજ્ઞ સ્થાપય પ્રતિપદ્ય હિ
શક્તિમાન્ અસિ કાકુત્સ્થ લોકસ્ય પરિપાલને ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ન્યપતદ્ ભ્રાતુઃ પાદયોર્ ભરતસ્ તદા
ભૃશં સમ્પ્રાર્થયામાસ રામમ્ એવં પ્રિયંવદઃ ॥

તમ્ અઙ્કે ભ્રાતરં કૃત્વા રામો વચનમ્ અબ્રવીત્
શ્યામં નલિનપત્ત્રાક્ષં મત્તહંસસ્વરં સ્વયમ્ ॥

આગતા ત્વામ્ ઇયં બુદ્ધિઃ સ્વજા વૈનયિકી ચ યા
ભૃશમ્ ઉત્સહસે તાત રક્ષિતું પૃથિવીમ્ અપિ ॥

અમાત્યૈશ્ ચ સુહૃદ્ભિશ્ ચ બુદ્ધિમદ્ભિશ્ ચ મન્ત્રિભિઃ
સર્વકાર્યાણિ સંમન્ત્ર્ય સુમહાન્ત્ય્ અપિ કારય ॥

લક્ષ્મીશ્ ચન્દ્રાદ્ અપેયાદ્ વા હિમવાન્ વા હિમં ત્યજેત્
અતીયાત્ સાગરો વેલાં ન પ્રતિજ્ઞામ્ અહં પિતુઃ ॥

કામાદ્ વા તાત લોભાદ્ વા માત્રા તુભ્યમ્ ઇદં કૃતમ્
ન તન્ મનસિ કર્તવ્યં વર્તિતવ્યં ચ માતૃવત્ ॥

એવં બ્રુવાણં ભરતઃ કૌસલ્યાસુતમ્ અબ્રવીત્
તેજસાદિત્યસંકાશં પ્રતિપચ્ચન્દ્રદર્શનમ્ ॥

અધિરોહાર્ય પાદાભ્યાં પાદુકે હેમભૂષિતે
એતે હિ સર્વલોકસ્ય યોગક્ષેમં વિધાસ્યતઃ ॥

સો ઽધિરુહ્ય નરવ્યાઘ્રઃ પાદુકે હ્ય્ અવરુહ્ય ચ
પ્રાયચ્છત્ સુમહાતેજા ભરતાય મહાત્મને ॥

સ પાદુકે તે ભરતઃ પ્રતાપવાન્ સ્વલંકૃતે સમ્પરિગૃહ્ય ધર્મવિત્
પ્રદક્ષિણં ચૈવ ચકાર રાઘવં ચકાર ચૈવોત્તમનાગમૂર્ધનિ ॥

અથાનુપૂર્વ્યાત્ પ્રતિપૂજ્ય તં જનં ગુરૂંશ્ ચ મન્ત્રિપ્રકૃતીસ્ તથાનુજૌ
વ્યસર્જયદ્ રાઘવવંશવર્ધનઃ સ્થિતઃ સ્વધર્મે હિમવાન્ ઇવાચલઃ ॥

તં માતરો બાષ્પગૃહીતકણ્ઠ્યો દુઃખેન નામન્ત્રયિતું હિ શેકુઃ
સ ત્વ્ એવ માતૄન્ અભિવાદ્ય સર્વા રુદન્ કુટીં સ્વાં પ્રવિવેશ રામઃ ॥